k.k. 3. w dniu 2 lipca 2013 r. w K. , woj. (...) , działając wspólnie i w porozumieniu, z terenu torowiska przy ul. (...) , usiłowali dokonać zaboru w celu przywłaszczenia słupka pędniowego rolkowego wartości 500 złotych, działając na szkodę (...) S. A. - Zakładu (...) w W. , jednak zamierzonego celu nie osiągnęli wobec trudności z wydobyciem z ziemi zbyt głęboko zakopanego urządzenia, to jest o czyn z art. 13 § 1 k.k w zw. 278 § 1 k.k Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze VIII Zamiejscowy Wydział Karny w Kamiennej Górze wyrokiem z dnia 20 stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. VIII K 771/13: I. uznał oskarżonych A. N. i Z. P. za winnych popełnienia czynu opisanego w punkcie 1 części wstępnej wyroku, stanowiącego występek z art. 278 § 1 k.k. i za to, na podstawie art. 278 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu A. N. karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, a oskarżonemu Z. P. karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; II. uznał oskarżonych A. N. i Z. P. za winnych popełnienia czynu opisanego w punkcie 2 części wstępnej wyroku, stanowiącego występek z art.
i za to, na podstawie art.
wymierzył im kary po roku pozbawienia wolności; III. uznał oskarżonych A. N. i Z. P. za winnych popełnienia czynu opisanego w punkcie 3 części wstępnej wyroku, stanowiącego występek z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. i za to, na podstawie art. 278 § 1 k.k. wymierzył im kary po 4 miesiące pozbawienia wolności; IV. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. , orzekł wobec oskarżonego A. N. karę łączną 2 lat pozbawienia wolności, a wobec oskarżonego Z. P. orzekł karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; V. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt. 1 k.k. wykonanie orzeczonych wobec oskarżonych A. N. i Z. P. łącznych kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 5 lat; VI. na podstawie art. 73 § 1 k.k. oddał oskarżonych A. N. i Z. P. w okresie próby pod dozór kuratora; VII. na podstawie art. 72 § 1 pkt. 5 k.k. zobowiązał oskarżonych A. N. i Z. P. do powstrzymania się od nadużywania alkoholu; VIII. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonych A. N. i Z. P. obowiązki naprawienia w całości wyrządzonych przestępstwami szkód poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Z. K. kwoty 2 000 zł. oraz na rzecz pokrzywdzonego (...) kwoty 2 450 zł.; IX. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. i art. 17 ust. 1 ustawy z 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych zwolnił oskarżonych A. N. i Z. P. od ponoszenia kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa i nie wymierzył im opłaty. Z treścią wyroku nie zgodził się Prokurator zaskarżając ten wyrok w całości na niekorzyść obu oskarżonych. Na podstawie art. 438 pkt 1 kpk w zw. z art. 427 § 1 i 2 kpk wyrokowi temu zarzucił: obrazę przepisu prawa materialnego, tj. art. 14 § 1 kk poprzez jego niezastosowanie jako elementu podstawy prawnej wymiaru kary orzeczonej względem oskarżonych Z. P. i A. N. za czyn przypisany im w punkcie III części dyspozytywnej wyroku pomimo, że wskazany czyn był występkiem z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 278 § 1 kk , a zatem prawidłowa podstawa wymiaru kary za czyn polegający na usiłowaniu popełnienia kradzieży winna zostać uzupełniona o wskazany przepis warunkujący zakres możliwej do wymierzenia kary. Podnosząc powyższy zarzut, na podstawie art. 434 § 1 kpk i art. 437 § 1 i 2 kpk Prokurator wniósł w pisemnej apelacji o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie jako podstawy prawnej zawartego w punkcie III części dyspozytywnej podstawy wymiaru kary art. 14 § 1 kk w zw. z art. 278 § 1 kk i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy w pozostałej jego części. Podczas rozprawy apelacyjnej Prokurator korzystając z uprawnień wynikających z art. 453 § 2 kpk wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku co do obu oskarżonych, w stosunku do oskarżonego A. N. z uwagi na istnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, natomiast co do oskarżonego Z. P. w oparciu o art. 440 kpk i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze VIII Zamiejscowemu Wydziałowi Karnemu w Kamiennej Górze do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja Prokuratora zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z przyczyn wskazanych przez Prokuratora na rozprawie apelacyjnej, nie zaś wskazanych w apelacji. Stosownie do treści art. 439 § 1 pkt 11 kpk Sąd Odwoławczy uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa i to niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy procedował na posiedzeniu w dniu 20 stycznia 2014 r. pod nieobecność obu oskarżonych, co zostało odnotowane w protokole z posiedzenia Sądu. Na tym posiedzeniu Sąd wydał wyrok skazujący obu oskarżonych zgodnie z wnioskiem Prokuratora załączonym do aktu oskarżenia, w trybie art. 335 § 1 kpk . Oskarżony A. N. nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie posiedzenia Sądu wyznaczonego na dzień 20 stycznia 2014 r., na którym zapadł wyrok skazujący, a zawiadomienie o terminie posiedzenia odebrał dzień później – 21 stycznia 2014 r. (k. 97). Niewątpliwie więc sprawę oskarżonego A. N. rozpoznano pod jego nieobecność. Wyrokowanie na posiedzeniu w trybie art. 335 kpk jest poprzedzone przeprowadzeniem postępowania dowodowego na posiedzeniu, badaniem dopuszczalności i zasadności wniosku Prokuratora przez Sąd, a zatem nie ogranicza się li tylko do czynności właściwych wyłącznie dla rozstrzygania sprawy (podobnie postanowieni SNA. Z dnia 06.11.2003r, IV KK 456/02, OSNKW 2004/3/23, LexPolonica nr 366331). Zgodnie z treścią art. 343 § 5 kpk oskarżony ma prawo wziąć udział w posiedzeniu Sądu, na którym Sąd uwzględnia wniosek Prokuratora złożony w trybie art. 335 kpk . Udział oskarżonego jest obowiązkowy tylko wówczas, gdy prezes sądu (upoważniony sędzia - art. 93 § 2 kpk ) lub Sąd tak zarządzi. W świetle powyższego uregulowania nie budzi wątpliwości to, że oskarżony winien być co najmniej zawiadomiony o terminie posiedzenia Sądu, na którym Sąd uwzględnia wniosek Prokuratora. W niniejszej sprawie zarządzono o nieobowiązkowym stawiennictwie oskarżonych na posiedzeniu Sądu w dniu 20 stycznia 2014r. kierując do oskarżonych zawiadomienia. Nie oznacza to jednak, że zarządzone nieobowiązkowe stawiennictwo oskarżonego A. N. pozwala na wydanie wyroku na posiedzeniu Sądu w trybie art. 335 kpk , mimo braku zawiadomienia w/w oskarżonego o terminie posiedzenia. Pozostaje to w oczywistej sprzeczności z treścią art. 343 § 5 kpk w zw. z art. 117 § 2 kpk . Wprawdzie przepis art. 439 § 1 pkt 11 kpk wskazuje na rozpoznanie sprawy podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa, nie oznacza to, że chodzi wyłącznie o sytuacje zarządzenia obowiązkowego stawiennictwa oskarżonego, czyli skierowania do niego wezwania. Jest to bowiem sytuacja analogiczna do tej, przewidzianej w art. 376 § 2 kpk ., a zatem wyjątku od reguły obowiązkowego stawiennictwa oskarżonego na rozprawie głównej rozpoznawanej w trybie zwyczajnym. Po złożeniu przez oskarżonego wyjaśnień przed Sądem, dopuszczalne jest prowadzenie rozprawy głównej pod nieobecność oskarżonego, gdy został o terminie odroczonej czy przerwanej rozprawy zawiadomiony, a na rozprawę nie stawił się bez usprawiedliwienia. W opisanej sytuacji procesowej mamy do czynienia wyłącznie z prawidłowym zawiadomieniem oskarżonego o kolejnym terminie rozprawy, przy czym zawiadomienie to należy pojmować jako poinformowanie oskarżonego o terminie rozprawy poprzez skierowanie do niego wezwania lub zawiadomienia (podobnie: postanowienie SN z 10 stycznia 2013 r., III KK 123/12, OSNKW 2013, nr 3, poz. 26.). Jeśli oskarżony nie zostanie prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy przerwanej czy odroczonej, bez względu na to, czy będzie to wezwanie, czy zawiadomienie, a mimo to Sąd rozprawę przeprowadzi pod nieobecność oskarżonego, stanowić to będzie bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 11 kpk . Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Sądów powszechnych i piśmiennictwie (dla przykładu: uchwała SN z dnia 17.09.1991r., I KZP 14/91, OSNKW 1992/1-2/11, LexPolonica nr 302892, wyrok SA w Krakowie z dnia 16.12.2010r., II Aka 223/10, KZS 2011/4/44, LexPolonica nr 2613740). Sytuacja ta jest podobna do tej, która zaistniała w niniejszej sprawie. Trybem właściwym do rozpoznania sprawy przed Sądem był tryb zwyczajny, a wyjątek od obowiązkowego stawiennictwa oskarżonego, mimo trybu zwyczajnego, został wskazany w art. 343 § 5 kpk z uwagi na to, że sprawy tego rodzaju są rozpoznawane na posiedzeniu. Nie ma przy tym znaczenia, czy do oskarżonego zostało skierowane wezwanie, czy zawiadomienie, skoro chodzi tu o skuteczne powiadomienie oskarżonego o terminie posiedzenia. U podstaw tej regulacji prawnej stoi domniemanie pozbawienia oskarżonego możliwości obrony, które obalić można jedynie w zasadzie, gdyby zapadł wyrok uniewinniający. Skoro oskarżony A. N. nie wiedział o terminie posiedzenia wyznaczonego na dzień 20 stycznia 2014r., to oczywiste jest naruszenie jego prawa do obrony. Okoliczność ta musiała zdecydować o uchyleniu orzeczenia wobec tego oskarżonego. Uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 11 kpk na indywidualny charakter i nie powoduje skutków procesowych co do oskarżonego Z. P. . Jednakże co do obu oskarżonych zaistniały także podstawy do uchylenia orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia i postawionych zarzutów wskazane w art. 440 kpk , a mianowicie utrzymanie w mocy wyroku byłoby dla obu oskarżonych rażąco niesprawiedliwe. Ustalenie takie jest zasadne w kontekście czynu opisanego w punkcie 2 części wstępnej zaskarżonego wyroku. Sąd Rejonowy ustalił bowiem, że obaj oskarżeni zachowaniem swym wypełnili znamiona występku z art.
k.k. (mylnie wskazanego w pkt II części dyspozytywnej jako art.
Wprawdzie oskarżeni przyznali się do wszystkich zarzucanych im czynów, to z treści ich wyjasnień wynika, że zabrali oni urządzenie EON - 1 w celu przywłaszczenia, nie mając świadomości, do czego to urządzenie służyło. Kwestia świadomości oskarżonych nie jest tu kluczową, natomiast istotna jest informacji pochodząca od pokrzywdzonego z dnia 5.12.2013r. (k. 74). Z tej informacji jednoznacznie wynika, że zabrane przez oskarżonych urządzenie (...) -1 opisane w pkt 2 części wstępnej wyroku, było wyłączone z eksploatacji w dniu 2.07.2013r. w związku z uszkodzeniem kabla blokady stacyjnej, a zwalnianie przebiegu odbywało się ręcznie przez dyżurnego ruchu. Tak więc choć oskarżeni zabrali wskazane urządzenie wchodzące w skład linii kolejowej, to z pewnością swym zachowaniem nie spowodowali zakłócenia choćby w części działania linii kolejowej. Tym samym oskarżeni nie wypełnili wszystkich znamion czynu z art.
k.k. , co w oczywisty sposób wyklucza możliwość przypisania im sprawstwa czynu opisanego w w/w przepisie. Kwestia wyjaśnień oskarżonych, którzy przyznali się do popełnienia tego czynu nie jest decydująca dla przyjęcia odpowiedzialności karnej za czyn z art.
k.k. w kontekście jednoznacznej treści informacji pochodzącej od pokrzywdzonego. Skoro art. 335 § 1 kpk pozwala na uwzględnienie wniosku Prokuratora o wydanie wyroku skazującego wyłącznie w sytuacji, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, to przytoczona powyżej okoliczność z pewnością na takie poważne wątpliwości wskazywała i winna była skutkować skierowaniem sprawy do rozpoznania na zasadach ogólnych tj. na rozprawie. Sąd Rejonowy procedując na posiedzeniu dopuścił się zatem obrazy art. 92 kpk , która miała wpływ na wydanie wyroku w zakresie czynu wskazanego powyżej poprzez pominięcie przy wyrokowaniu dowodu z informacji pochodzącej od pokrzywdzonego, a wskazującej, że urządzenie (...) – 1 w chwili czynu było niesprawne, co miało wpływ na treść wyroku i doprowadziło do błędnej subsumcji zachowania obu oskarżonych. Czyn oskarżonych winien być rozpatrywany przez Sąd Rejonowy pod kątem znamion przestępstwa kradzieży, za którą ustawodawca przewidział łagodniejszą sankcję karną, niż za czyn z art.
k.k. Wskazane powyżej okoliczności powodowały, że zaskarżony wyrok nie mógł się ostać i zgodnie z art. 437 § 2 kpk Sąd Odwoławczy uchylił w całości co do obu oskarżonych zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze VIII Zamiejscowemu Wydziałowi Karnemu w Kamiennej Górze. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd w pierwszym rządzie winien rozpoznać wniosek Prokuratora załączony do aktu oskarżenia, wniosku tego nie uwzględnić i skierować sprawę do rozpoznania na rozprawie zwracając uwagę na tryb rozpoznania sprawy i rygory z tym związane. Dokonując ponownie oceny materiału dowodowego winien mieć na względzie poczynione powyżej uwagi, zweryfikować ponownie poprzez informację od pokrzywdzonego wartość urządzenia (...) – 1 w stanie uszkodzonym opisanym w piśmie z dnia 5.12.2013r. na datę czynu, w razie ustalenia sprawstwa oskarżonych i możliwości przypisania im odpowiedzialności karnej, przy wymiarze kary winien poddać ocenie zasadność zastosowania art. 91 § 1 kk . Rozstrzygając natomiast w kwestii środków karnych, obowiązków naprawienia szkody, Sąd powinien zwrócić uwagę przy ich wymiarze na zasady indywidualizacji nie tylko kary, ale także środków karnych, co winno prowadzić do konkretnego ustalenia, w jakiej wysokości każdy z oskarżonych ponosi odpowiedzialność za powstałe szkody, ewentualnie rozważyć zasadność solidarnego nałożenia na oskarżonych tych obowiązków.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.