Sad powszechny, II AKz 593/24

POSTANOWIENIE Dnia 12 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący : sędzia Piotr Gerke Protokolant : st. sekr. sąd. Agnieszka Hajman po rozpoznaniu w sprawie M. P. dotyczącej wystąpienia R. o przejęcie do wykonania w R. prawomocnie orzeczonej kary pozbawienia wolności wyrokiem Sądu Krajowego w D. z (...) r. sygn. akt (...) (...) na skutek zażaleń skazanej i jej obrońcy na postanowienie Sądu Okręgowego w Z. z (...) r., w sprawie o sygn. akt. (...) o przejęciu do wykonania na terytorium R. kary łącznej 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wobec M. P. wyrokiem Sądu Krajowego w D. z (...) r. sygn. akt (...) (...) p o s t a n a w i a

1. na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie,
2. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnić skazaną od obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych. UZASADNIENIE Postanowieniem z (...) r., w sprawie o sygn. akt. (...) , Sąd Okręgowy w Z. przejął do wykonania na terytorium R. karę łączną 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną wobec M. P. wyrokiem Sądu Krajowego w D. z (...) r. sygn. akt (...) (...) (pkt 1), określił kwalifikację prawną czynów, za które M. P. została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Krajowego w D. z (...) r. sygn. akt (...) (...) , na czyny z art. 279 §1 k.k. w zw. z art. 65 §1 k.k. w zw. z art. 91 §1 k.k. i z art. 13 §1 k.k. w zw. z art. 279 §1 k.k. w zw. z art. 65 §1 k.k. , a podstawę kary łącznej na przepisy art. 85 §1 k.k. i art. 86 §1 k.k. w zw. art. 91 §2 k.k. ( pkt 2) , zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. T. K. 240 zł plus VAT tytułem kosztów za obronę z urzędu (pkt 3) i określił, iż koszty postępowania ponosi Skarb Państwa (pkt 4). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł obrońca skazanej M. P. , zaskarżając je w części, tj. co do pkt 1 i 2, Sądowi Okręgowemu zarzucając obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na jego treść, tj.:
3. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 611 tg § 4 k.p.k. , poprzez przyjęcie do wykonania na terytorium P. kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec skazanej wyrokiem sądu n. , podczas gdy w sprawie zostały ujawnione okoliczności, wynikające z protokołu przesłuchania skazanej z (...) tj. dotychczasowe wzorowe odbywanie kary przez skazaną i brak jej zgody na odbycie reszty kary w P. , łącznie przemawiające za tym, iż przejęcie orzeczenia do wykonania nie pozwoli w większym stopniu zrealizować wychowawczych i zapobiegawczych celów kary;
4. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 611 tk § 3 pkt 3 k.p.k. , poprzez przyjęcie do wykonania na terytorium P. kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec skazanej wyrokiem sądu n. , podczas gdy z uzasadnienia wyroku Sądu Krajowego w D. z (...) r. sygn. akt (...) (...) wynika, że przed tymczasowym aresztowaniem i odbywaniem kary skazana przebywała w N. z zamiarem stałego pobytu, a zatem uprzednie faktyczne miejsce pobytu skazanej było na terytorium N. . Mając na względzie powyższe zarzuty, obrońca skazanej wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części poprzez orzeczenie odmowy przejęcia do wykonania na terytorium R. kary łącznej 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wobec M. P. wyrokiem Sądu Krajowego w D. z (...) r. sygn. akt (...) (...) . Nadto, wniósł o przyznanie w niniejszej sprawie na moją rzecz (jako obrońcy skazanej z urzędu) od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skazanej, według norm przepisanych, albowiem koszty te nie zostały zapłacone ani w całości ani też w części. Zażalenie na powyższe orzeczenie wniosła także skazana osobiście, wskazując, że swoje życie wiąże z pobytem w N. . Podnosiła, iż nie chce utracić dotychczasowych efektów resocjalizacji, a system więziennictwa w P. nie zapewnia jej takich warunków i możliwości, jakie ma obecnie w niemieckiej jednostce penitencjarnej. Wniosła o zmianę postanowienia i umożliwienie jej kontynuowanie odbywania wymierzonej kary w N. . Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Zażalenia okazały się bezzasadne. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie są przekonujące zarówno zarzuty obrońcy skazanej i sformułowane na ich poparcie uzasadnienie, jak i stanowisko wyrażone przez skazaną w jej osobistym zażaleniu. Przede wszystkim brak zgody skazanej nie stanowi w niniejszej sprawie negatywnej przesłanki przejęcia kary do wykonania. Zgodnie z treścią art. 611 tk §1 pkt 3 lit. a k.p.k. , odmawia się wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611 tg § 1 , jeżeli skazany nie wyraża zgody na przekazanie, chyba że jest obywatelem p. i posiada stałe lub czasowe miejsce pobytu na terytorium R. . Skazana co prawda więc odmówiła zgody na przekazanie, niemniej niewątpliwie jest ona obywatelem p. . Argumenty przedstawione przez skarżących nie podważyły także tego, iż to w P. posiada ona stałe lub czasowe miejsce pobytu. Argumentacja skarżących, że ośrodek życiowych interesów skazanej znajduje się w N. , gdyż tam przebywała przed zatrzymaniem i jednocześnie deklaruje ona chęć pozostania w tym kraju po odbyciu kary pozbawienia wolności, jest całkowicie niewiarygodna. Wbrew temu, co twierdzi obrońca skazanej, ani stałe ani czasowe miejsce pobytu skazanej na terenie N. nie wynika z treści uzasadnienia przejmowanego do wykonania wyroku. Znalazła się w nim co najwyżej wzmianka o tym, że wyjechała ona do H. , a następnie do N. i że prowadziła działalność jako masażystka, z czego miała osiągać dochód w wysokości ok. 550 euro miesięcznie. Nie są to zatem wskazania przekonywujące o ściślejszych powiazaniach skazanej z państwem n. , aniżeli te, jakie ją wiążą z P. . Z akt sprawy wynika, że powiązania skazanej z R. N. można więc stwierdzić tylko w ograniczonym zakresie. Wprawdzie żyła tu przez jakiś czas i również tutaj popełniła przestępstwa objęte n. wyrokiem. Niemniej jednak, zdaniem Sądu Apelacyjnego, gdyby skazana rzeczywiście chciała na stałe przebywać w N. i z tym państwem wiązać swoje życie, jak deklaruje w zażaleniu, wówczas chociażby znajomość języka n. byłaby na zdecydowanie lepszym poziomie aniżeli obecnie. Język jest bowiem podstawowym narzędziem komunikacji i bez niego trudno za wiarygodne przyjąć, że skazana, nie mając tej elementarnie podstawowej kompetencji, chciała faktycznie na stałe przebywać w N. . Skazana zaczęła się natomiast de facto uczyć intensywniej języka n. dopiero będąc w n. zakładzie karnym, co też niewątpliwie było dla niej konieczne z uwagi na potrzebę stałego i niezmiennego przebywania pośród osób niemieckojęzycznych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, obecnie wysuwane w tym względzie przez skarżących twierdzenia, wynikają tylko i wyłącznie z tego, że skazana, z uwagi na warunki, jakie gwarantuje jej niemiecki system więziennictwa (pojedyncza cela, stały dostęp do telefonu, możliwość rozmów przez skype, organizowanie świątecznych dni, wyjścia, czy możliwość spotkań rodzinnych) jest przekonana o tym, iż w p. systemie penitencjarnym ich nie zazna. Przesłanki te nie mają jednak żadnego znaczenia dla oceny możliwości przejęcia do wykonania wyroku z innego państwa członkowskiego U. . Skazana powinna była wykazać konkretne okoliczności przemawiające za tym, iż Sąd Okręgowy w istocie w aspekcie tej przesłanki dokonał błędnej oceny. Skarżący temu obowiązkowi jednak nie sprostali, poprzestając wyłącznie na gołosłownych zapewnieniach. W ocenie Sądu Apelacyjnego, sąd I instancji w tym zakresie słusznie więc doszedł do przekonania, że skazana na terenie N. jedynie prowadziła działalność przestępczą i przebywała na terytorium tego kraju tylko na zasadzie swobodnego przepływu osób, a jej centrum życiowe znajduje się w P. . Tu mieszka jej rodzina, w tym matka i dwoje dzieci, sama skazana tu też mieszkała i była urzędowo zameldowana do momentu jej aresztowania. Nie mają także racji skarżący, jakoby kontynuowanie odbywania przez skazaną kary na terenie N. pozwoliło w większym stopniu zrealizować wychowawcze i zapobiegawcze cele kary. Przede wszystkim godzi się zauważyć, że z uwagi na niewystarczającą znajomość języka n. skazanej nie jest możliwe zaoferowanie wystarczająco sensownych ofert terapii w zakładzie karnym. Zgodnie z ustaleniami organów i służb zajmujących się sprawą skazanej, mimo uczęszczania na kurs języka n. , skazana nie jest w stanie porozumiewać się w języku n. w takim stopniu, aby było możliwe merytoryczne zmierzenie się ze swoimi przestępstwami, na przykład w rozmowie z terapeutą pracującym w zakładzie karnym. Zgodzić w tych warunkach należało się z organami n. , a następnie Sądem Okręgowym, że aby wykonanie kary mogło spełnić swoje zadanie i umożliwić skazanej przyszłe życie w zgodzie z odpowiedzialnością społeczną bez popełniania przestępstw, koniecznym jest zwiększenie jej szans resocjalizacji. Te zaś mogą nastąpić jedynie, gdy nie stoi temu na przeszkodzie bariera językowa i kulturowa, a tych nie będzie miała skazana w przypadku wykonania kary w kraju ojczystym. W tym stanie, Sąd Okręgowy w pełni słusznie zatem założył, że ze względu na sytuację osobistą skazanej należy spodziewać się lepszej resocjalizacji w P. , niż w R. N. . Fakt, że odbywanie kary przebiega pozytywnie i skazana dobrze się zintegrowała w codziennej rzeczywistości w zakładzie karnym, nie stoi temu na przeszkodzie. Nawet jeżeli wnosi, że terminy odwiedzin są korzystniejsze i że może utrzymywać lepszy kontakt przez S. 'a. Obrońca skazanej zaskarżył również punkt drugi sentencji postanowienia w przedmiocie określenia kwalifikacji prawnej czynów przypisanych skazanej oraz kary podlegającej wykonaniu w P. , jednak nie sprecyzował bliżej, w czym upatruje nieprawidłowości tego rozstrzygnięcia. Wniesiony środek odwoławczy ogranicza się bowiem jedynie do objęcia zakresem zaskarżenia - obok rozstrzygnięcia zawartego w punkcie pierwszym - także rozstrzygnięcia zawartego w punkcie drugim postanowienia, natomiast nie zawiera on żadnego odrębnego zarzutu odwoławczego dotyczącego tego ostatniego. Łączne zaskarżenie tych dwóch wskazanych rozstrzygnięć oraz sformułowanie jednego zarzutu, kwestionującego istotę postanowienia, a więc decyzję o przejęciu kary pozbawienia wolności do wykonania, wskazuje, że obrońca zaskarżył rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim, dotyczące określenia kwalifikacji prawnej czynu, jako rozstrzygnięcie będące konsekwencją rozstrzygnięcia zawartego w punkcie pierwszym. Między tymi dwoma rozstrzygnięciami istnieje bowiem ścisły związek, który przejawia się w tym, że w razie uznania zasadności zarzutu wymierzonego w rozstrzygnięcie co do kwestii przejęcia kary pozbawienia wolności do wykonania i jego uchylenia swoją podstawę utraciłoby również rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim postanowienia. W tym sensie objęcie zakresem zaskarżenia punktu drugiego postanowienia było całkowicie trafne. Brak odrębnego zarzutu co do tego rozstrzygnięcia rodzi jednak pytanie o zakres kontroli, jak powinna być przeprowadzona. Trzeba tu bowiem zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 433 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym zostały wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu - również w granicach podniesionych zarzutów, uwzględniając treść art. 447 § 1-3, a w zakresie szerszym w wypadkach wskazanych w art. 435, art. 439 § 1, art. 440 i art. 455 . Z powyższym unormowaniem wiąże się art. 427 § 2 k.p.k. , który nakłada na obrońcę obowiązek wskazania w środku odwoławczym zarzutów stawianych zaskarżonemu rozstrzygnięciu oraz uzasadnienie. Z powyższych unormowań wynika, że w razie stwierdzenia niezasadności podniesionego przez obrońcę zarzutu dotyczącego głównego rozstrzygnięcia i jednoczesnego braku wskazania w środku odwoławczym odrębnych zarzutów co do objętego zakresem zaskarżenia rozstrzygnięcia ściśle z nim związanego sąd odwoławczy nie ma obowiązku przeprowadzenia kontroli tego drugiego rozstrzygnięcia pod kątem jakiegokolwiek uchybienia określonego w art. 438 k.p.k. , lecz powinien jedynie zbadać, czy nie jest ono dotknięte uchybieniami określonymi w art. 433 § 1 in fine k.p.k. W ocenie Sądu Apelacyjnego rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim zaskarżonego postanowienia jest wolne od takich uchybień. Wobec tego, z uwagi na bezzasadność zarzutów obrońcy i skazanej, orzeczono jak w sentencji postanowienia w pkt
5. Orzeczenie o kosztach (pkt 2 ) wydane zostało w oparciu o powołane przepisy, przy uwzględnieniu sytuacji materialnej skazanej, która odbywa karę pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny nie przyznał obrońcy z urzędu skazanej wynagrodzenia za postępowanie zażaleniowe albowiem obrońca nie stawił się na posiedzeniu, zatem w jego przypadku nie można mówić o pomocy prawnej efektywnie udzielonej skazanej w tym postępowaniu. P. G. Pouczenie Niniejsze postanowienie jest prawomocne i nie podlega zaskarżeniu