Sygn. akt III Pa 5/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 marca 2024r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Piotr Witkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2024r. w S. sprawy L. M. przeciwko Prokuraturze Okręgowej w S. i Prokuraturze Rejonowej w S. o wynagrodzenie za pracę na skutek apelacji pozwanej Prokuratury Rejonowej w S. od wyroku Sądu Rejonowego w Suwałkach IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 stycznia 2024r. sygn. akt IV P 81/23 1. oddala apelację; 2. zasądza od pozwanej Prokuratury Rejonowej w (...) na rzecz powoda L. M. kwotę 1.350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku w pkt. 2 do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem II instancji. UZASADNIENIE Powód L. M. początkowo domagał się w pozwie zasądzenia od pozwanej Prokuratury Okręgowej w S. łącznie kwoty (...) zł z ustawowymi odsetkami od kwot i dat wskazanych w pozwie tj.:
(1), §3 kpc , art. 99 kpc i §2 pkt 5 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) i zasądził z tego tytułu od pozwanej Prokuratury Rejonowej w S. na rzecz powoda L. M. kwotę (...) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty – punkt IV sentencji wyroku. Na podstawie art. 477 2 § 1 kpc Sąd z urzędu nadał wyrokowi w części zasądzającej roszczenie na rzecz powoda rygor natychmiastowej wykonalności w zakresie nie przekraczającym wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia powoda (wysokość tego wynagrodzenia w kwocie (...) zł. Sąd ustalił w oparciu o zaświadczenie pracodawcy z k. 50) – pkt V sentencji wyroku. Wyrokiem z dnia 13 lutego 2024r. Sąd Rejonowy w Suwałkach uzupełnił wyrok z dnia 17 stycznia 2024r. w ten sposób, że w pkt I sentencji wyroku zasądził dodatkowo od pozwanej Prokuratury Rejonowej w S. na rzecz powoda L. M. odsetki ustawowe za opóźnienie od kwot: - (...) zł. od dnia 28 stycznia 2023r. do dnia 29 grudnia 2023r., - (...) zł. od dnia 28 lutego 2023r. do dnia 29 grudnia 2023r, - (...) zł. od dnia 28 marca 2023r. do dnia 29 grudnia 2023r, - (...) zł. od dnia 28 kwietnia 2023r. do dnia 29 grudnia 2023r, - (...) zł. od dnia 28 maja 2023r. do dnia 29 grudnia 2023r, - (...) zł. od dnia 28 czerwca 2023r. do dnia 29 grudnia 2023r, - (...) zł. od dnia 28 lipca 2023r. do dnia 29 grudnia 2023r, - (...) zł. od dnia 28 sierpnia 2023r. do dnia 29 grudnia 2023r, - (...) zł od dnia 28 września 2023r. do dnia 29 grudnia 2023r, - (...) zł od dnia 28 października 2023r. do dnia 29 grudnia 2023r, - (...) zł od dnia 28 listopada 2023r. do dnia 29 grudnia 2023r, - (...) zł od dnia 28 grudnia 2023r. do dnia 29 grudnia 2023r. Od wyroku z dnia 17 stycznia i uzupełnionego dnia 13 lutego 2024 r. pozwana Prokuratura Rejonowa w S. złożyła apelację. Na podstawie art. 505 9 § 1 1 pkt 1 kpc powyższemu wyrokowi zarzuciła: naruszenie prawa materialnego, tj.:
- a)art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. z 2020 r. poz . 2400) oraz
- b)art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz. U. z 2021 poz. 2445) - poprzez uznanie przez Sąd I instancji w/w aktów prawnych za niezgodne z Konstytucją , co skutkowało przyjęciem, że nie mają one zastosowania przy ustalaniu podstawy uposażenia prokuratora w stanie spoczynku w danym roku, a tym samym do uznania powództwa, w sytuacji gdy z uwagi na szczególną sytuację w kraju jako ustawy szczególne wyłączały czasowo moc obowiązującą art. 123 § 1 i 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1360 ze zm.), a tym samym miały moc powszechnie obowiązującą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Mając to na uwadze wniósł o zmianę wyroku Sądu I instancji w zakresie pkt I poprzez oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu apelacji podtrzymał argumenty z odpowiedzi na powództwo. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacji za uzasadnionej uznać nie można było. Sąd Okręgowy w Suwałkach w całości mianowicie podziela stanowisko na jakim stanął Sąd Rejonowy w Suwałkach. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że wynagrodzenie powoda będącego prokuratorem w stanie spoczynku jest prawem nabytym. Rozważania Sądu Rejonowego w tym względzie należy uznać za jak najbardziej prawidłowe i nie ma potrzeby ich powtarzania. Zatem tylko drastyczny deficyt budżetowy uzasadniałby odstąpienie od honorowania takiego nabytego prawa i kiedy dotyczyłby to wszystkich grup społecznych, a zwłaszcza zawodowych, które mają wypłacane wynagrodzenie z budżetu państwa. Tymczasem takiego deficytu budżetowego nie było i niektóre grupy społeczne i zawodowe zostały znacznie „dofinansowane” w okresie, którego dotyczy powództwo. Jako przykład można wskazać ustawę z dnia 21 stycznia 2021 roku (Dz.U. poz. 432) o kolejnym w 2021 roku dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów. Ustawą tą wprowadzono po raz pierwszy wypłatę tzw. czternastej emerytury. Czternaste emerytury wypłacono w listopadzie 2021 roku (z publikacji prasowych wiadomo, że tylko w 2021 roku trzynaste i nowo uchwalone czternaste emerytury kosztowały budżet państwa 22 miliardy złotych). Kolejno ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o służbie więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1610) do ustawy o Policji dodała art. 120a , na podstawie którego wprowadzono tzw. świadczenie motywacyjne dla policjantów po osiągnięciu określonego stażu pracy - odpowiednio po 1.500 zł miesięcznie oraz po 2.500 zł miesięcznie (ustawa o wypłacie tych świadczeń weszła w życie 1 października 2020 roku, czyli w szczycie epidemii COVID-19 oraz w czasie przygotowywania budżetu na 2021 rok). Wzrosły również uposażenia posłów i innych osób sprawujących funkcje państwowe na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 2021 roku (Dz.U. poz. 1394) zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad wynagradzania osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe. Rozporządzenie to weszło w życie 1 sierpnia 2021 roku i na jego mocy uposażenia posłów i innych osób sprawujących funkcje państwowe wzrosły o 60 proc. Ponadto dodatkowo na mocy wspólnego zarządzenia Marszałka Sejmu i Marszałka Senatu parlamentarzyści dostali największą od lat podwyżkę ryczałtu na biura poselskie i senatorskie - średnio o 2.000 zł miesięcznie. Na podstawie zarządzenia szefowej Kancelarii Sejmu, posłowie i senatorowie dostali także podwyżkę ryczałtu na wynajem mieszkania w W. . Powyższe podwyżki władze uzasadniały m.in. inflacją. Wyżej opisane przykłady świadczą o tym, że rząd projektując budżet na 2021 rok nie kierował się wspólnym dobrem państwa, proponując powszechne proporcjonalne oszczędności dla wszystkich grup społecznych. Do grup, które prawdopodobnie mogłyby stanowić przyszły elektorat poparcia dla polityki rządu, w 2021 roku skierowano ogromne transfery pieniężne (emeryci i służby mundurowe). Grupom, które w ocenie rządu nie stanowiły potencjalnego źródła głosów poparcia (m.in. pracownicy sfery budżetowej, prokuratorzy i sędziowie) zostały zamrożone wynagrodzenia za 2021 rok. Wobec powyższego nie można było uznać, że zamrożenie wynagrodzeń prokuratorów wynikało z istotnego pogorszenia stanu finansów publicznych w związku z nagłymi i nieprzewidzianymi wydatkami związanymi z niwelowaniem skutków tzw. lockdownu z pierwszej połowy 2020 r., wywołanego pandemią”. W zaistniałej więc sytuacji „zamrożenie” wynagrodzeń tak szczególnej grupie zawodowej jak prokuratorom stojącym na straży przestrzegania przepisów prawa, nie mogło nastąpić. Państwo w istocie swojej nie prowadziło szerokiego planu oszczędnościowego. W 2021 roku, pomimo trudności budżetowych państwa, zamrożenie wynagrodzeń prokuratorom nie było częścią szerszego programu oszczędnościowego rządu. Słabsza tylko kondycja budżetu stała się pretekstem do obniżania im wynagrodzeń. Podkreślić trzeba, że zmrożenie wynagrodzeń prokuratorskich możliwe byłoby gdyby istniał już nadmierny deficyt budżetowy państwa i likwidowanie go obciążało wszystkie grupy społeczne i zawodowe, a o tym w sprawie za lata 2021-2023 mowy nie ma. Stwierdzić więc stanowczo należy, że roszczenie powoda jest zasadne ze względu na stwierdzenie niezgodności zarówno art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz.U. z 2020r. poz. 2400), art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz.U. z 2021r. poz. 2445), jak i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 01 grudnia 2022r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz.U. z 2022r. poz. 2666) - z art. 2 Konstytucji RP . Nie można zgodzić się z pozwaną Prokuraturą, że sądy w postępowaniu sądowym nie są upoważnione do odmowy stosowania przepisów obowiązujących ustaw, nawet gdy dostrzegają ich niezgodność z ustawą zasadniczą, co wynika z obowiązującego w Polsce porządku prawnego, że tylko Trybunał Konstytucyjny jest uprawniony do badania mocy obowiązującej przepisów ustaw, gdy stwierdzi ich niezgodność z Konstytucją . Taka konstatacja nie wynika wprost z art. 188 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Norma art. 178 ust. 1 Konstytucji , określając zasadę niezawisłości sędziowskiej, wskazuje na podleganie sędziów Konstytucji oraz ustawom i upoważnia sędziów do pomijania obowiązującej ustawy, jako uznanej przez sąd za niezgodną z Konstytucją . Sąd orzekający ma kompetencje do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia również na podstawie ustawy zasadniczej, czyli bez kierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, choć może to mieć miejsce wyjątkowo, tylko wówczas, gdy rozpoznając sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności danego przepisu z Konstytucją , a sprzeczność ma charakter oczywisty (jak w niniejszej sprawie wynagrodzenia prokuratora). Na takim stanowisku stanął Sąd Najwyższy w wyroku z 8 sierpnia 2017 r. w sprawie o sygn. I UK 325/16 wskazując, iż art. 193 ustawy zasadniczej nie nakłada na sąd obowiązku zwracania się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności aktu normatywnego z ustawą zasadniczą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Poza tym należy zauważyć, że zakwestionowane przepisy już nie istnieją. Obowiązywały przecież tylko na rok 2021 i 2022 oraz 2023, a co do niezgodności aktu normatywnego z ustawą zasadniczą ( Konstytucją ) można tylko wystąpić w czasie obowiązywania aktu normatywnego, który może być uznany za niezgodny z Konstytucją . Na koniec Sąd Okręgowy w składzie orzekającym nie uważa, aby zarówno art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz.U. z 2020r. poz. 2400), art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz.U. z 2021r. poz. 2445), jak i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 01 grudnia 2022r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz.U. z 2022r. poz. 2666) mogły być przepisami specjalnymi (szczególnymi) wobec przepisów art. 123 § 1 i 2 ustawy prawo o prokuraturze. Przepisy prawa wtedy mianowicie mogą być przepisami specjalnymi (szczególnymi) wobec przepisów ogólnych, gdy regulują stan prawny w sposób ciągły na przyszłe zdarzenia, a nie które są uchwalane tylko na dany czas ich obowiązywania. Gdyby przecież przyjąć specjalność wskazanych przepisów wobec przepisów z art. 123 § 1 i 2 ustawy o prokuraturze to w ten sposób można byłoby zawsze kwestionować wszystkie przepisy prawa, a to jest nie do pogodzenia z państwem prawa. Mając więc to wszystko na uwadze Sąd Okręgowy na mocy art. 385 kpc oddalił apelację.