Sad powszechny, VI U 1923/23

Sygn. akt VI U 1923/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 kwietnia 2025r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia Maciej Flinik po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025r. w B. na posiedzeniu niejawnym sprawy D. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. w związku z odwołaniem D. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 25 października 2023 r. znak (...) z dnia 28 listopada 2023 r. znak (...) o rentę socjalną i o rentę z tytułu niezdolności do pracy

1. zmienia zaskarżoną decyzję organu rentowego z dnia 25 października 2023 r. w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu D. M. prawo do renty socjalnej na okres od dnia 5 kwietnia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2025 r.
2. oddala odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 28 listopada 2023 r. odmawiającej przyznania ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy
3. stwierdza , że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji Sygn. akt VI U 1923/23 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 28 listopada 2023 r. (...) Oddział w B. odmówił D. M. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy wskazując, iż ubezpieczony w dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku o rentę to jest od 12 czerwca 2013 r. do 11 czerwca 2023r. nie udowodnił wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze co najmniej 5 lat, a jedynie 4 miesiące i 20 dni. Łączny staż pracy ubezpieczonego wynosi 4 lata 1 miesiąc i 14 dni okresów składkowych oraz 5 miesięcy i 6 dni okresów nieskładkowych. Decyzją z dnia 25 października 2023r. (...) Oddział w B. odmówił D. M. prawa do renty socjalnej . Decyzję wydano w oparciu o artykuł 4 ustawy o rencie socjalnej . W uzasadnieniu decyzji Organ rentowy wskazał, że Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 6 października 2023 r. uznała, że ubezpieczony nie jest całkowicie niezdolny do pracy. Zarządzeniem z dnia 11 stycznia 2024r. Przewodniczący połączył do wspólnego rozpoznania pod sygnaturą VI U 1923/23 sprawy z obu tych odwołań. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: U ubezpieczonego D. M. rozpoznaje się organiczne zaburzenia nastroju. Z tego powodu przynajmniej od daty złożenia wniosku o rentę pozostaje on całkowicie niezdolny do pracy, a niezdolność ta ma charakter okresowy i będzie się utrzymywać do końca 2025 r. Naruszenie sprawności organizmu powodujące przedmiotową niezdolność do pracy powstało u niego przed (...) rokiem życia – w trakcie nauki. Przebieg zaburzeń u ubezpieczonego ma charakter przewlekły , w czasie ulegało nasilenie poszczególnych objawów . U w/w- nego obserwuje się zaburzenia w sferze afektywno – behawioralnej . Powodują one znaczne trudności w organizowaniu codziennego toku zajęć, w zakresie współpracy , motywacji oraz wykonywaniu i wydajności pracy . Stopniowo zmniejszały się jego możliwości adaptacyjne , umiejętności społeczne oraz interpersonalne i nasilał się stopień nieprzystosowania w zakresie funkcjonowania psychospołecznego. Wpływ tych zaburzeń na funkcjonowanie badanego jest znaczący i względnie trwały. Po przebytej chorobie nowotworowej w roku (...) r. ubezpieczony zgłosił się do lekarza psychiatry z powodu uwarunkowanych sytuacyjnie trudności emocjonalnych w postaci nerwowości, obniżenia nastroju, myśli rezygnacyjnych i do chwili obecnej kontynuuje farmakoterapię psychiatryczną z różnymi rozpoznaniami. Ubezpieczony był kilkukrotnie hospitalizowany psychiatrycznie. / dowód : opinia biegłych sądowych – k. 43 – 45 , 64 – 64 v akt sprawy / Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o opinie ( główną i uzupełniającą ) biegłych sądowych psychiatry i psychologa, które uznał za miarodajne dla oceny stanu zdrowia ubezpieczonego i przekładania się tegoż stanu zdrowia na jego zdolność do pracy, również w zakresie dotyczącym datowania powstania naruszenia sprawności organizmu w/w- nego, skutkującego obecnie jego całkowitą niezdolnością do pracy. Dowód z opinii biegłych, jak podkreśla się w orzecznictwie, podlega ocenie sądu przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c. , na podstawie właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków (zob. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001/4/64; uzasadnienie wyroku SN z dnia 15 listopada 2002 r., V CKN 1354/00, Lex nr 77046). Przedmiotowa opinia ( główna i uzupełniająca ) została sporządzona przez specjalistów z dziedzin medycyny zajmujących się diagnozowaniem i leczeniem schorzeń, na które cierpi ubezpieczony, w oparciu o posiadane przez biegłych wiadomości specjalne i spełnia wymogi określone w art. 285 k.p.c. Nie zachodziła zatem potrzeba powoływania dalszych biegłych . Wniosek organu rentowego o powołanie kolejnego zespołu biegłych tych samych specjalizacji , mający służyć „ weryfikacji „ prawidłowości ustaleń I – go zespołu wobec wątpliwości , jakie powziął pozwany , zmierzał wyłącznie do wydłużania postępowania ( argumentacja , która legła u jego podstaw stanowiła jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami biegłych ) . Biegli wyjaśnili, iż naruszenie sprawności organizmu ubezpieczonego skutkujące obecnie jego całkowitą niezdolnością do pracy sięga okresu jego nauki i pozostawało w bezpośrednim związku z mającą wiele lat wcześniej diagnozą dotyczącą procesu nowotworowego. Sąd pominął dowód z opinii pozostałych biegłych , albowiem w świetle jasnej i przekonującej opinii psychiatry i psychologa , a zatem specjalistów , którzy wypowiedzieli się co do schorzenia wiodącego występującego u ubezpieczonego, a także ubocznego i drugorzędnego charakteru schorzeń współistniejących , wreszcie wobec wniosku pozwanego o pominięcie tego dowodu i braku reakcji na zobowiązanie sądu w przedmiocie zajęcia stanowiska w tej materii ze strony ubezpieczonego, przeprowadzenie czasochłonnych i generujących dalsze niebagatelne koszty opinii zostało uznane przez sąd za niecelowe i zbędne . Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W tak ustalonym stanie faktycznym jedynie odwołanie od decyzji odmawiającej ubezpieczonemu prawa do renty socjalnej zasługiwało na uwzględnienie. Renta socjalna ma charakter świadczenia zabezpieczającego, a jej celem jest kompensowanie braku możliwości nabycia uprawnień do świadczeń z systemu ubezpieczenia społecznego ze względu na to, że całkowita niezdolność do pracy powstała przed wejściem na rynek pracy. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (t.j. Dz. U. 2018, poz. 1340), świadczenie to przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: przed ukończeniem 18 roku życia, w trakcie nauki lub nauki w szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia lub w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. W ustępie 2 wskazano, że osobie, która spełniła warunki określone w ust. 1 , przysługuje renta socjalna stała – jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała, bądź renta socjalna okresowa – jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest okresowa . Ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje się na zasadach i w trybie określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018r. poz. 1270) (dalej - ustawy emerytalnej), stosując odpowiednio (w myśl art. 5 i 15) m.in. art. 12-14 tej ustawy. Zgodnie więc z art. 12 ustawy emerytalnej niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (ust. 1). Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy ( ust. 2 ). Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (ust. 3). Zgodnie natomiast z treścią art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się: stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji (pkt 1); możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne (pkt 2). W świetle opinii biegłych sądowych wydanej w niniejszej sprawie ( psychiatry i psychologa ) nie budzi wątpliwości istnienie u ubezpieczonego całkowitej niezdolności do pracy spowodowane naruszeniem sprawności organizmu powstałej przez ukończeniem nauki, a konkretnie przed (...) rokiem życia ( w trakcie nauki zdiagnozowano u niego chorobę nowotworową , co przełożyło się bezpośrednio na jego stan psychiczny i już wówczas wymagało podjęcia specjalistycznego leczenia ) . Jednocześnie ubezpieczony z uwagi na łączny relatywnie bardzo krótki ( w kontekście jego wieku ) staż pracy ( niespełna 5 lat ) w żadnym wariancie ( dla określonych przedziałów wiekowych ) nie spełnia warunków stażowych dla przyznania mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Stosownie do treści art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.; powoływana dalej jako „ustawa ”) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki: jest niezdolny do pracy; ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy; niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-4, 5 lit. a, pkt 6 i 12, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów (ust. 1 ) Art. 58 ust. 1 ustawy stanowi, iż warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w myśl art. 57 ust. 1 pkt 2 , uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej: 1)1 rok - jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat; 2)2 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 do 22 lat; 3)3 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 do 25 lat; 4)4 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 do 30 lat; 5)5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy; do tego dziesięcioletniego okresu nie wlicza się okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej ( ust. 2 ). W myśl ust. 4 przepisu ust. 2 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy, o którym mowa w art. 6, wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. Ubezpieczony w okresie przed ukończeniem (...) , po ukończeniu (...) roku życia , a przed ukończeniem (...) lat oraz po (...) roku życia i przed ukończeniem (...) roku życia nie posiada żadnego okresu składkowego i nieskładkowego . W okresie od (...) do (...) roku życia legitymuje się jedynie 9 miesiącami i 8 dniami stażu ubezpieczeniowego, a po (...) roku życia nie posiada 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Nie spełnia również warunku wymienionego w art. 58 ust. 3 ponieważ nie został zgłoszony do ubezpieczeń (...) rokiem życia, ani w ciągu 6 miesięcy po zakończeniu nauki. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił decyzję dotyczącą renty socjalnej, przyznając ubezpieczonemu przedmiotowe świadczenie od dnia 5 kwietnia 2023r. na okres wskazany przez biegłych czyli do 31 grudnia 2025r. Na podstawie § 1 powyższego przepisu sąd oddalił jego roszczenie o rentę z tytułu niezdolności do pracy. W punkcie 2 wyroku Sąd zgodnie z treścią przepisu art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS z urzędu orzekł w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. W ocenie sądu zaistniały podstawy do stwierdzenia odpowiedzialności organu rentowego. Biegli sądowi dochodząc do odmiennych aniżeli pozwany konkluzji co do stanu zdrowia ubezpieczonego i przekładania się tegoż stanu zdrowia na zdolność do pracy wskazali , iż bazowali na tym samym materiale dowodowym , który stanowił podstawę wadliwych ustaleń organu rentowego. Gdyby orzecznicy ZUS prawidłowo ocenili stan zdrowia ubezpieczonego z puntu widzenia przesłanek prawa do renty socjalnej, nie byłoby potrzeby inicjowania postępowania sądowego. Sędzia Maciej Flinik