Sygn. akt VII Pz 51/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi, XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił wniosek pozwanej A. M. o przyznanie kosztów postępowania w sprawie z powództwa D. K. o ustalenie istnienia stosunku pracy i wynagrodzenie. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy podniósł, iż postanowieniem z dnia 6 marca 2014 r. umorzono postępowanie w niniejszej sprawie. Umorzenie nastąpiło na skutek cofnięcia pozwu przez powódkę w piśmie procesowym z dnia 18 lutego 2014 r. Pismem z dnia 21 marca 2014 r. pełnomocnik pozwanej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1.800 zł. Żądanie zasądzenia kosztów pełnomocnik pozwanej zgłosił również w odpowiedzi na pozew z dnia 2 stycznia 2014 r. Sąd wskazał też, iż art. 203 k.p.c. w zakresie kosztów stanowi lex specialis w stosunku do art. 109 k.p.c. Oznacza to, że w przypadku cofnięcia pozwu, sąd zasądzi na rzecz pozwanego koszty tylko wtedy, kiedy pozwany zgłosi nowe żądanie zwrotu kosztów procesu po powzięciu wiadomości o cofnięciu pozwu. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (np.: postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 22 sierpnia 2012 r. III AUz 78/12, LEX nr 1216410). Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zawarty w odpowiedzi na pozew został bowiem zgłoszony w innej sytuacji procesowej, a to z uwzględnieniem nakładu pracy pełnomocnika pozwanej przewidzianego dla całego toku procesu. Wobec tego w przypadku umorzenia postępowania, następuje konieczność ponownego zgłoszenia wniosku z uwzględnieniem rzeczywistego, a nie tylko przewidywanego nakładu pracy pełnomocnika strony. Sąd Rejonowy zaznaczył, iż w sprawie niniejszej, pełnomocnik pozwanej wprawdzie zgłosił ponownie wniosek o przyznanie kosztów postępowania, jednakże uchybił terminowi przewidzianemu w art. 203 § 3 k.p.c. Wskutek zaś spóźnionego wniosku o przyznanie kosztów procesu, roszczenie o zasądzenie kosztów wygasło, a wniosek należało oddalić na podstawie 203 § 3 k.p.c. a contrario. Zażalenie na powyższe orzeczenie wniósł pozwany. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż pełnomocnik strony pozwanej wniósł o przyznanie kosztów postępowania pismem z dnia 21 marca 2014 r., podczas gdy wniosek w przedmiocie kosztów złożony został pismem z dnia 20 marca 2014 r. (w załączeniu przedstawił potwierdzenie nadania przedmiotowego wniosku), a więc w terminie przewidzianym w przepisie art. 203 § 3 k.p.c. - naruszenie przepisów postępowania tj. przepisu art. 203 § 3 k.p.c. - poprzez przyjęcie, iż został uchybiony termin wskazany w tymże przepisie. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o:
- zmianę skarżonego postanowienia z dnia 31 marca 2014 r. , sygn. akt XI P 854/13 poprzez uwzględnienie wniosku pełnomocnika pozwanej z dnia 20 marca 2014 r. o przyznanie kosztów postępowania poprzez zasądzenie na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1 800 zł,
- zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym W ramach zaś postępowania zażaleniowego, wniósł o:
- dopuszczenie dowodu z pisma strony pozwanej (wniosku o przyznanie kosztów postępowania) wraz z potwierdzeniem nadania - na okoliczność tego, iż wniosek o przyznanie kosztów postępowania złożony został w dacie 20 marca 2014 r., a więc w terminie wskazanym w przepisie art. 203 § 3 k.p.c.
- dopuszczenie dowodu z koperty, w której znajdowało się pismo powódki z informacją o cofnięciu pozwu - na okoliczność daty wpływu do kancelarii strony pozwanej, pisma powódki zawierającego oświadczenie o cofnięciu pozwu (data wpływu na kopercie 6 marca 2014 r. - powtórna awizacja w dniu 4 marca 2014 r.). W odpowiedzi na powyższe powódka wniosła o oddalenie zażalenia pozwanego, podkreślając swoją niezwykle trudną sytuację finansową. Sąd Okręgowy w Łodzi zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu procesowym sąd orzeka o zwrocie kosztów w każdym orzeczeniu kończącym sprawę według jednej z następujących zasad: odpowiedzialności za wynik procesu, stosunkowego rozdzielenia kosztów, wzajemnego zniesienia kosztów, słuszności i zawinienia. Art. 98 § 1 k.p.c. stanowi, iż strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata (radcy prawnego), koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony ( art. 98 § 3 k.p.c. ). Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej kosztami w ogóle. W myśl art. 203 § 1 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku. Pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli sąd już przedtem nie orzekł prawomocnie o obowiązku ich uiszczenia przez pozwanego ( art. 203 § 2 k.p.c. ). W razie cofnięcia pozwu (odwołania) poza rozprawą przewodniczący odwołuje wyznaczoną rozprawę i o cofnięciu zawiadamia pozwanego, który może w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi wniosek o przyznanie kosztów. ( art. 203 § 3 zd. 1 k.p.c. ). W ocenie Sądu Okręgowego, co słusznie podnosi skarżący, Sąd Rejonowy w sposób nieuprawniony przyjął, iż z nowym żądaniem zwrotu kosztów procesu po powzięciu wiadomości o cofnięciu pozwu, pozwany wystąpił z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 203 § 3 zd. 1 k.p.c. Istotnie wniosek pozwanego w tym przedmiocie wpłynął do Sądu Rejonowego w dniu 21 marca 2014 r., jednakże pozwany załączając potwierdzenie nadania pisma wykazał, iż wniosek w tym przedmiocie został złożony w placówce pocztowej w dacie 20 marca 2014 r., a więc w terminie wskazanym w przepisie art. 203 § 3 k.p.c. Tym samym uznać należało, iż przedmiotowy wniosek pozwanej jako spóźniony w sposób nieuprawniony nie został merytorycznie rozpoznany przez Sąd I instancji. Sąd Rejonowy w zaskarżonym postanowieniu w konsekwencji nie zbadał, czy zasadnym jest wniosek powódki w przedmiocie zwolnienia jej od ponoszenia kosztów postępowania złożony równocześnie wraz z cofnięciem powództwa. Nie odniósł się też do zasadności żądania strony pozwanej zasądzenia na jej rzecz kosztów procesu na podstawie art. 98 kpc . Tym samym nie rozpoznał istoty sprawy. Zaskarżone postanowienie nie nadawało się więc w tym zakresie do kontroli instancyjnej. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 4 k. p. c. w zw. z art. 397 § 2 kpc uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, pozostawiając temu Sądowi w myśl art. 108 § 2 k. p. c. rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd I instancji winien rozpoznać wniosek pozwanego o przyznanie kosztów postępowania co do meritum. To jest ocenić czy wniosek powódki o zwolnienie od obowiązku poniesienia kosztów przegranego postępowania w świetle okoliczności sprawy na podstawie art. 102 kpc jest uzasadniony, czy też winna ona ponieść odpowiedzialność za wynik procesu i zwrócić pozwanej m.in. koszty zastępstwa procesowego na podstawie art. 98 kpc . Przewodnicząca: Sędziowie: Z/ Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego i powódce.