Sad powszechny, IV U 887/20

Sygn. akt IV U 887/20 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 24 maja 2022 r. Decyzją z dnia 22 lipca 2020 roku, nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. , na podstawie przepisów art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej , odmówił E. C. przyznania prawa do renty socjalnej. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podał, że komisja lekarska ZUS w orzeczeniu z dnia 14.07.2020 roku nie uznała ubezpieczonej za osobę całkowicie niezdolną do pracy. Drugą decyzją z tej samej daty tj. 22 lipca 2020 roku, nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił E. C. przyznania prawa do świadczenia uzupełniającego, ponieważ komisja lekarska ZUS uznała, że ubezpieczona nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Decyzje te zostały zaskarżone odwołaniami przez E. C. . Odwołująca domagała się zmiany zaskarżonych decyzji i przyznania wnioskowanych świadczeń. W uzasadnieniach odwołująca podała, że zaskarżone decyzje są dla niej krzywdzące, ponieważ stan zdrowia czyni ją osobą całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że roszczenie E. C. o przyznanie renty socjalnej i świadczenia uzupełniającego jest w świetle orzeczenia komisji lekarskiej ZUS bezzasadne. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: E. C. urodziła się dnia (...) roku. Posiada wykształcenie wyższe, ukończyła (...) w K. . Pozostaje w leczeniu neurologicznym i psychiatrycznym. Dowód - akta ZUS, - zeznania świadka L. C. , Biegły lekarz specjalista z zakresu psychiatrii stwierdził, że opiniowana E. C. cierpi na mieszane zaburzenia osobowości z dominującymi objawami osobowości niedojrzałej emocjonalnie i zależnej F 60. Nie jest z psychiatrycznego punktu widzenia osobą długotrwale niezdolną do wykonywania czynności pracy. Jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Odwołująca się potrzebuje innych, żeby przejęli odpowiedzialność w głównych obszarach jej życia, ma trudności z inicjowaniem przedsięwzięć i samodzielnym działaniem, ma skłonność do szukania wsparcia w innych. Ma skłonność do odczuwania niepokoju i poczucia bezradności. W wywiadzie wystąpiły epizody paranoidalne w przebiegu osobowości nieprawidłowej, obecnie stan pełnej remisji. Stwierdzane odstępstwa od normy psychicznej nie czynią badanej osobą niezdolną do pracy. Stan psychiczny badanej nie uzasadnia orzekania o częściowej czy też tym bardziej całkowitej, długotrwałej, niezdolności do wykonywania pracy. Nie stwierdza się także naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Dowód: - opinia sądowo - lekarska k. 86-105, - dokumentacja lekarska, - opinia uzupełniająca k. 157-159 Biegły lekarz neurolog w opinii wskazała, że z przyczyn neurologicznych odwołująca nie jest niezdolna częściowo czy całkowicie do pracy zarobkowej oraz nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. W 2002 roku była hospitalizowana w (...) w K. z powodu obserwacji w kierunku wodogłowia wewnętrznego. W czasie hospitalizacji nie stwierdzono objawów ogniskowego uszkodzenia układu nerwowego, poza osłabieniem ostrości wzroku w oku prawym i nie znaleziono wskazań do założenia zastawki komorowej. W następnych latach odwołująca się nie była leczona w Poradni Neurologicznej i układ nerwowy w dokumentacji medycznej jest opisywany jako prawidłowy. Na kartach dokumentacji lekarze konsultujący i leczący nie stwierdzali objawów ogniskowego uszkodzenia układu nerwowego. Neurolog podawał w 2020 roku, że u pacjentki występują, z powodu zaburzeń psychotycznych, głębokie zaburzenia funkcjonowania społecznego. Określenie, że zaburzenia te występują na podłożu uogólnionych zmian w ośrodkowym układzie nerwowym nie znajduje potwierdzenia w badaniu podmiotowym, przedmiotowym i badaniach diagnostycznych dotyczących układu nerwowego. dowód: - opinia sądowo - lekarska k. 135-136, - opinia uzupełniająca k. 187 Sąd podzielił opinie biegłych uznając, że sporządzone zostały w sposób rzetelny. Biegli legitymowali się fachową wiedzą oraz odpowiednim doświadczeniem zawodowym. W ocenie Sądu, dokonana przez biegłych sądowych diagnoza schorzeń występujących u odwołującej jest prawidłowa, zaś wnioski wynikające z opinii korespondują ze zgromadzoną dokumentacją medyczną oraz bazują na wynikach przeprowadzonych badań, co czyni opinie spójne i logiczne. Opinie w sposób przejrzysty obrazują stan zdrowia odwołującej i w oparciu o aktualne wskazania wiedzy medycznej rozstrzygają kwestię wpływu stwierdzonych u niej schorzeń na zdolność do pracy i do samodzielnej egzystencji. Sąd uznał, iż charakterystyka zdiagnozowanych schorzeń została przez biegłych oceniona prawidłowo z punktu widzenia zasad logiki, przy wykorzystaniu wiedzy specjalistycznej popartej doświadczeniem osób sporządzających opinie. Dlatego Sąd podzielił wnioski biegłych sądowych o braku u odwołującej całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Co prawda wydane w sprawie opinie biegłych były kwestionowany przez odwołującą, ale w opiniach uzupełniających biegli w pełni ustosunkowali się do sformułowanych zarzutów, podtrzymując wnioski wynikające z opinii zasadniczych. Sąd nie uwzględnił wniosku odwołującej się o odroczenie rozprawy celem oczekiwania na wynik badania TK głowy. Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma bowiem charakter kontrolny i służy badaniu prawidłowości decyzji organu rentowego. Postępowanie dowodowe przed sądem jest postępowaniem sprawdzającym i weryfikującym ustalenia dokonane przez organ rentowy. Ocena stanu zdrowia osoby ubezpieczonej może być więc dokona wyłącznie na dzień wydania decyzji i tak było w tej sprawie. Jeżeli po tej dacie albo później w stanie zdrowia ubezpieczonego następuje pogorszenie, to zawsze może on złożyć nowy wniosek o prawo do renty (por. wyroki SA w Szczecinie: z dnia 18 stycznia 2018 r., III AUa 143/17, Legalis nr 1717488, z dnia 7 marca 2014 r., III AUa 961/12, Legalis nr 831542 i z dnia 17 stycznia 2013 r., III AUa 669/12, Legalis nr 746445, uzasadnienie wyroku SN z dnia 11 grudnia 2013 r., III UK 20/13, Legalis nr 1121074). W postępowaniu odwoławczym od decyzji organu rentowego sąd ubezpieczeń społecznych ocenia legalność decyzji według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania. Postępowanie sądowe wywołane odwołaniem od decyzji organu rentowego ma na celu ocenę zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez ten organ. Badanie owej legalności decyzji i orzekanie o niej jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania decyzji. Taka też zasada obowiązuje w sprawach o rentę socjalną i świadczenie uzupełniające. W dacie wydania zaskarżonej decyzji stan zdrowia odwołującej nie uzasadniał uznania jej za osobę całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji, co potwierdzają wydane w sprawie opinie sądowo - lekarskie oraz zgromadzona dokumentacja medyczna. W całości Sąd podzielił zeznania świadka L. C. . Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności. Sąd Okręgowy rozważył, co następuje: Odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zasługiwały na uwzględnienie i podlegały oddaleniu. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1340 ze zm.), renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: 1) przed ukończeniem 18 roku życia; 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25 roku życia; 3) w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Z kolei ustęp 2 tego artykułu statuuje, iż osobie, która spełnia warunki określone w ust. 1, przysługuje: - renta socjalna stała - jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała; - renta socjalna okresowa - jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest okresowa. Jak stanowi art. 5 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej , ustalenie całkowitej niezdolności do pracy dokonywane jest na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . W myśl zaś art. 15 pkt 1, wymienione w nim przepisy tej ustawy, w tym art. 12-14, art. 107 i art. 118 ust. 1-5 , w sprawach nieuregulowanych w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej , stosuje się odpowiednio. Zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291 ze zm.), niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest natomiast osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy ( ust. 2 ). Równocześnie, stosownie do treści art. 13 ust. 1 powołanej ustawy, przy ocenie stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania tej zdolności uwzględnia się stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia, jak również możność wykonywania dotychczasowej pracy, względnie możliwość przekwalifikowania zawodowego. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019 roku o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz.U. z 2020 roku poz. 1936) świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji, zwanym dalej "osobami uprawnionymi". Celem świadczenia uzupełniającego jest dodatkowe wsparcie dochodowe osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (art. 1 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy w sprawach w niej nieuregulowanych, dotyczących postępowania w sprawie świadczenia uzupełniającego, wypłaty tego świadczenia oraz wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 2 ust. 1 , stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Definicja niezdolności do samodzielnej egzystencji zawarta jest w art. 13 ust. 5 tej ustawy zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji. Jak wynika z wydanych w sprawie opinii biegłych lekarzy sądowych, które Sąd w pełni podziela, odwołująca pomimo stwierdzanych schorzeń nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Nie stwierdza się u niej naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym niezdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy oraz konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego oraz art. 477 14 § 1 k.p.c. , Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. Z uwagi na to, że odwołująca korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, który wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, Sąd przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Tarnowie na jego rzecz kwotę 360 złotych (2 x po 180,00 zł) powiększoną o 23% tej kwoty jako podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej odwołującej z urzędu, działając w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) – przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. SK 66/19 (punkt 2 wyroku).