← Polska

Sad powszechny, III AUa 384/23

Sygn. akt III AUa 384/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia SA Jolanta Hawryszko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Elżbieta Kamińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 r. w Szczecinie sprawy Z. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o emeryturę pomostową na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt VI U 1353/22 1. zmienia zaskarżony wyrok i przyznaje ubezpieczonemu Z. D. prawo do emerytury pomostowej od 1 lutego 2022 roku, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. na rzecz Z. D. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z ustawowymi odsetkami należnymi od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty. SSA Jolanta Hawryszko III AUa 384/23 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. decyzją z dnia 31 maja 2022 r. odmówił ubezpieczonemu Z. D. prawa do emerytury pomostowej. Odwołanie od decyzji wniósł ubezpieczony, domagając się przyznania prawa do emerytury pomostowej. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 29 czerwca 2023 r. oddalił odwołanie. Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony, ur. (...) , w dniu (...) . ukończył 60 rok życia. W dniu 25 stycznia 2022 r. złożył wniosek o emeryturę pomostową. Ostatni stosunek pracy rozwiązał z dniem 31 stycznia 2022 r. W dacie złożenia wniosku o emeryturę pomostową, ogólny staż ubezpieczeniowy wynosił 40 lat, 3 miesiące i 13 dni (okresy składkowe i nieskładkowe), a staż pracy w warunkach szczególnych wynosił 16 lat i 9 miesięcy. W okresie od 7 września 1981 r. do 31 sierpnia 1982 r. ubezpieczony był zatrudniony u J. K. i wykonywał obowiązki tokarza-ślusarza w pełnym wymiarze czasu pracy w Warsztacie Ślusarskim w O. . Od 1 października 1982 r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku ślusarza remontowego w Centrali (...) S.A. Oddział w S. . W okresie od 1 października 1982 r. do 30 czerwca 1999 r., obowiązki ubezpieczonego polegały na naprawie aparatów i pojemników, np. cystern i zbiorników po produktach toksycznych, żrących i parzących oraz prac wewnątrz cystern, zbiorników, kotłów, aparatów i kanałów technologicznych, co stanowiło pracę wymienioną w wykazie A dziale IV poz. 39 pkt 6 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dz. Urz. MG z 1987 r. Nr 4, poz. 7). Nadto, w okresie od 1 kwietnia 1986 r. do 31 marca 2000 r. ubezpieczony był zatrudniony w (...) S.A. w S. na stanowisku konserwatora stacji paliw w wymiarze czasu pracy 0,25 etatu. W dniu 14 stycznia 2002 r. powstał (...) SERWIS spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. . W związku z powyższym, dotychczasowi pracownicy Centrali (...) S.A. Oddział w S. z mocy prawa stali się pracownikami (...) SERWIS spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. . Z dniem 9 maja 2002 r. firma (...) sp.z o.o. przekształciła się w Serwis (...) sp. z o.o. w S. . W dniu 13 sierpnia 2018 r. doszło do połączenia (...) sp. z o.o. w B. z Serwis (...) sp. z o.o. w S. . Wskutek powyższego połączenia spółek, dotychczasowi pracownicy Serwis (...) sp. z o.o. w S. z mocy prawa stali się pracownikami (...) sp. z o.o. w B. . Ubezpieczony pracował w Serwis (...) sp. z o.o. w S. i następnie w (...) sp. z o.o. w B. razem z Ł. G. i M. C. . Obowiązki ubezpieczonego i wyżej wskazanych pracowników były tożsame i nie ulegały zmianom przez cały okres pracy w wymienionych spółkach. Polegały one przede wszystkim na rozbrajaniu zbiorników paliwowych, wypompowywaniu paliwa i czyszczeniu zbiornika, a także dokonywaniu naprawy dystrybutorów paliwa, rewizji wlewania paliwa, wymiany pomp, pracach ślusarskich oraz wymienianiu uszczelnienia. Po kontroli wykonanych czynności dokonywanej przez inspektora dozoru technicznego, zbiornik był skręcany i następnie napełniany paliwem za pomocą cysterny. Zbiorniki, w których pracował ubezpieczony miały pojemność od 5.000 litrów do 50.000 litrów. W okresie od 26 października 2018 r. do 4 lutego 2019 r. ubezpieczony był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako osoba bezrobotna i pobierał w tym okresie zasiłek. W okresie od 5 lutego 2019 r. do 31 stycznia 2022 r. ubezpieczony był zatrudniony na stanowisku pracownika obsługi klienta na Stacji Paliw (...) S.A. nr (...) w S. przez Z. K. w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd Okręgowy nie uwzględnił odwołania, odwołując się do art. 4 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1924, dalej jako ustawa pomostowa). Zgodnie z art. 4 ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.; 2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; 3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; 4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; 5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; 6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. Stosownie zaś do treści art. 3 ust. 1 ustawy pomostowej, prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. W myśl ust. 3 cytowanego przepisu, prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy prace, o których mowa w ust. 1 lub 3 w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 3 ust. 4 i 5). Sąd Okręgowy wskazał, że świadek M. C. zeznał, że obowiązki wykonywane przez pracowników Serwis (...) sp. z o.o. w (...) sp. z o.o. w B. nie różniły się od siebie, a profil obu przedsiębiorstw był taki sam. Z kolei ubezpieczony wskazywał, że po powstaniu (...) SERWIS spółki z o.o. w S. , jego obowiązki były tożsame z obowiązkami wykonywanymi przez niego wcześniej. Nadto, praca była wykonywana nie wewnątrz cystern, lecz wewnątrz zbiorników paliwowych, a zbiorniki te miały pojemność od 5.000 litrów do 50.000 litrów. Załącznik nr 1 do ww. ustawy, w punkcie 28 wskazuje na prace wykonywane bezpośrednio przy spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze, z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.); w punkcie 29 - prace bezpośrednio przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.), zaś w punkcie 30 - prace wewnątrz cystern, kotłów, a także zbiorników o bardzo małej kubaturze po substancjach niebezpiecznych. Sąd Okręgowy ocenił, że w realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do przyjęcia, że obowiązki wykonywane przez ubezpieczonego w spornym okresie stanowiły pracę wymienioną w załączniku nr 1 bądź nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych . W ocenie Sądu, istotna w tym kontekście była również okoliczność, że także (...) sp. z o.o. w S. (następca prawny Serwis (...) sp. z o.o. ) stała na stanowisku, iż Z. D. w okresie od dnia 13 sierpnia 2018 r. do 12 października 2018 r. nie wykonywał prac w warunkach szkodliwych. Nadto akta osobowe przejęte z Serwis (...) sp. z o.o. w S. przez (...) sp. z o.o. w S. nie zawierały dokładnego zakresu obowiązków pracowniczych, wykonywanych przez ubezpieczonego, wobec czego nie sposób było zweryfikować zasadności skierowania przez (...) sp. z o.o. w S. do organu rentowego druku (...) , dotyczącego okresu od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2017 r., zgodnie z którym obowiązki ubezpieczonego stanowiły prace wewnątrz cystern, kotłów, a także zbiorników o bardzo małej kubaturze. Brak jest przy tym w aktach sprawy dokumentów, które mogłyby potwierdzić, że obowiązki wykonywane przez ubezpieczonego stanowiły pracę w takich warunkach. Okoliczności te nie znalazły także potwierdzenia w zeznaniach ubezpieczonego, który na rozprawie przeprowadzonej w dniu 15 czerwca 2023 r. wskazał, że zbiorniki w których pracował, miały pojemność od 5.000 litrów do 50.000 litrów. Natomiast zgodnie z zeznaniami świadka Ł. G. , praca ubezpieczonego była wykonywana na bazach paliwowych, gdzie znajdowały się duże zbiorniki. Powyższe ustalenia nie pozwoliły na przyjęcie, że praca świadczona przez Z. D. była wykonywana w zbiornikach o małej kubaturze. W ocenie Sądu Okręgowego, złożony do organu rentowego druk (...) z kodem 130, tj. prace wewnątrz cystern, kotłów, a także zbiorników o bardzo małej kubaturze, nie był dowodem wystarczającym do uwzględnienia twierdzeń ubezpieczonego, prezentowanych w toku niniejszego postępowania. Apelację od wyroku złożył ubezpieczony, zarzucając rozstrzygnięciu: I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 327 1 § 1 pkt 1 k.p.c. przez przekroczenie przez Sąd pierwszej instancji granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w naruszeniu przez Sąd orzekający uznanych reguł interpretacyjnych oraz w braku logicznego wiązania faktów i w nierozumieniu wynikających z nich treści, a także w braku wszechstronności i bezzasadnym pominięciu dowodów, których uwzględnienie doprowadziłoby do wysnucia odmiennych wniosków, konsekwencją czego była wadliwa ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie i dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności błędne przyjęcie, iż:

  1. a)Ubezpieczony ukończył 60 rok życia w dn. (...) . podczas, gdy Z. D. urodził się (...) , a zatem 60 rok życia ukończył (...)
  2. b)Ubezpieczony po dn. 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dn. 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych , podczas gdy Z. D. w po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, tj. w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją i po substancjach niebezpiecznych - wewnątrz zbiorników paliwowych o pojemności od 4500 litrów do 50000 litrów i co wynika również ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji;
  3. c)(...) Sp. z o.o. miała siedzibę w S. , a nie w B. ;
  4. d)z twierdzenia (...) Sp. z o.o. , iż w okresie od 13 sierpnia do 12 października 2018 r. Ubezpieczony nie wykonywał prac w warunkach szkodliwych wynika, że zapewne nie wykonywał ich również w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2017 r. świadcząc pracę na rzecz innego podmiotu, tj. Serwis (...) Sp. z o.o. , podczas gdy ze zgromadzonej dokumentacji - druki (...) oraz pisma Spółki z dn. 02.05.2022 r. - wynika odmienna konkluzja;
  5. e)zbiornik o pojemności 4500 litrów czy 5000 litrów nie jest zbiornikiem o bardzo małej kubaturze, podczas gdy zbiornik taki ma zwykle średnicę od 1,3 m do 1,5 m, a zatem nie ma możliwości swobodnego przemieszczania się w jego wnętrzu podczas czyszczenia;
  6. f)Ubezpieczony nie wykonywał pracy w zbiornikach o małej kubaturze, podczas, gdy wykonywał on prace w pełnym wymiarze czasu pracy, polegające na czyszczeniu zbiorników o pojemności 4500 litrów, 5000 litrów oraz 8000 litrów;
  7. g)Ubezpieczony nie wykazał, iż wykonywał pracę w szczególnych warunkach bądź o szczególnym charakterze, podczas gdy zarówno Z. D. , jak i świadkowie, wskazywali, iż wykonywał on takie prace, tj. polegające na czyszczeniu zbiorników o bardzo małej kubaturze, a także wynika to ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji; a nadto sporządzenie uzasadnienia z pominięciem elementów obligatoryjnych, w sposób utrudniający kontrolę merytoryczną orzeczenia, w tym w szczególności, poprzez niewyjaśnienie przyczyn nieprzyznania wiarygodności dowodom z dokumentów tj. drukom (...) z kodem 130 i uznania ich za niewystarczający dowód; 2. art. 232 zd. 2 k.p.c. przez niedopuszczenie przez sąd dowodu z urzędu w postaci opinii biegłego właściwej specjalności na okoliczność ustalenia czy po dniu 31 grudnia 2008 r., wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze; zobowiązania organu do przedłożenia pełnej dokumentacji związanej ze zgłoszeniem Ubezpieczonego na drukach (...) oraz zapisów zaewidencjonowanych na koncie Ubezpieczonego (wydruku z kartoteki Ubezpieczonego); zobowiązania (...) Sp. z o.o. jako następcy prawnego SERWIS (...) Sp. z o.o. do przedłożenia archiwalnej dokumentacji pracowniczej i kadrowej (w tym akt osobowych) Ubezpieczonego, ewentualnie zobowiązanie do udzielenia informacji o miejscu przechowywania tejże dokumentacji archiwalnej, a następnie dopuszczenie i przeprowadzenia dowodu z przedłożonych dokumentów; 3. art. 244 k.p.c. przez jego niezastosowanie, co doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, iż pomimo przedstawienia dokumentu urzędowego w postaci druków ZUS (...) i zaewidencjonowanych zapisów na koncie ZUS Ubezpieczonego, korzystających z domniemania prawdziwości, Ubezpieczony nie wykazał, iż po dniu 31 grudnia 2008 r., wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, tj. w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją i po substancjach niebezpiecznych, II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy o emeryturach pomostowych w zw. art. 4 w zw. z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z przez jego niezastosowanie i tym samym nie uwzględnienie, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami składki na Fundusz Emerytur Pomostowych opłacane są za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, zaś obowiązek ich uiszczania powstaje z dniem rozpoczęcia wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a ustaje z dniem zaprzestania wykonywania tych prac, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce, i w konsekwencji nieuzasadnione uznanie, iż Ubezpieczony nie wykonywał po dniu 31 grudnia 2008 r. prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze pomimo dokonania stosownych zgłoszeń i opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych przez pracodawcę za Ubezpieczonego. W oparciu o powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, tj. przyznanie prawa do emerytury pomostowej od dnia 1 lutego 2022 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania; Sąd Apelacyjny, po dokonaniu dodatkowych ustaleń, rozważył sprawę i uznał, że apelacja jest zasadna . Na wstępie należy wskazać, iż postępowanie apelacyjne ma merytoryczny charakter i jest kontynuacją postępowania rozpoczętego przed sądem pierwszej instancji, a de facto przed organem rentowym. Zgodnie z treścią art. 378 § 1 k.p.c. , sąd drugiej instancji samodzielnie rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, w oparciu o dowody zgromadzone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak też w oparciu o ustalenia własne. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, ponowna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, również w zakresie dowodów uzyskanych w postepowaniu apelacyjnym, w kontekście zarzutów podniesionych w apelacji prowadzi, do wniosku, że Sąd Okręgowy właściwie przywołał podstawy prawne rozstrzygnięcia, wskazując że warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle wykładni językowej art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych jest legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych lub dotychczasowych przepisów, oraz kontynuowanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych po dniu 31 grudnia 2008 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy. Jednak Sąd ten w istotnej części dokonał niepełnych ustaleń i ostatecznie niewłaściwie ocenił, że po 2009 roku ubezpieczony nie wykonywał prac w szczególnych warunkach. Co istotne, Sąd pierwszej instancji, bez argumentacji prawnej, nie uwzględnił faktu, że ubezpieczony złożył dokument urzędowy tj. druki systemowe (...) z kodem 130, chociaż jest to formalny dokument Zgłoszenie/ korekta danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze Sąd Apelacyjny we własnym zakresie ustalił, co następuje. Ubezpieczony od 1 stycznia 2009 r. w dalszym ciągu wykonywał pracę w szczególnych warunkach/ o szczególnym charakterze. Z tego względu wykazywany był na formularzach (...) u płatnika składek (...) SP. Z O.O. w okresach: - od 01.01.2009 r. do 30.06.2009 r.; - od 01.07.2009 r. do 31.12.2009 r.; - od 01.01.2010 r. do 30.06.2010 r.; - od 01.07.2010 r. do 31.12.2010 r.; - od 01.01.2011 r. do 31.12.2011 r.; - od 01.01.2012 r. do 31.12.2012 r.; - od 01.01.2013 r. do 31.12.2013 r.; - od 01.01.2014 r. do 07.12.2014 r.; - od 13.12.2014 r. do 31.12.2014 r.; - od 01.01.2015 r. do 17.02.2015 r.; - od 23.02.2015 r. do 29.09.2015 r.; - od 06.10.2015 r. do 23.11.2015 r.; - od 28.11.2015 r. do 31.12.2015 r.; - od 01.01.2016 r. do 22.02.2016 r.; - od 21.03.2016 r. do 31.12.2016 r.; - od 01.01.2017 r. do 04.09.2017 r.; - od 12.09.2017 r. do 31.12.2017 r.; dowód: k. 98, 110. Sąd Apelacyjny uznał, że orzekając o prawie do emerytury pomostowej należy mieć na uwadze, że ustawodawca w ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych uregulował tę instytucję prawną systemowo, w tym sensie, że określił nie tylko warunki nabycia i realizacji prawa do emerytury pomostowej oraz tryb postępowania w sprawach o to świadczenie, ale też zasady finansowania tego świadczenia, w tym podmiot finansujący, jakim jest Fundusz Emerytur Pomostowych oraz sposób i zasady finansowania Funduszu, jak też obowiązki płatników i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako dysponenta Funduszu. W Rozdziale 6 . Ustawy: Z. i tryb opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych oraz zasady finansowania emerytur pomostowych ustawodawca zawarł przepis art. 35 ust. 1 o treści: składki na Fundusz Emerytur Pomostowych opłaca się za pracownika, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.; 2) wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy płatnik składek przekazuje informację o pracowniku, za którego był obowiązany opłacać składkę na (...) , zawierającą dane dotyczące pracownika. Zakład (ZUS) zgodnie z art. 41 ustawy, prowadzi centralny rejestr stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz centralny rejestr pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na (...) . Centralny rejestr pracowników zawiera dane płatnika składek, dane dotyczące pracownika, za którego jest przewidziany obowiązek opłacania składek na (...) , kod pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Natomiast płatnik składek jest obowiązany prowadzić wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze i ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na (...) , zawierającą dane pracownika. Nadto, płatnik składek jest obowiązany powiadomić zatrudnionych pracowników o treści wykazu oraz o wpisie lub odmowie dokonania wpisu do ewidencji. W nawiązaniu do wskazanych przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 maja 2023 r. III OSK (...) wyraził pogląd: 1. Określona w art. 41 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych kompetencja pracodawcy sprowadza się do ustalenia jasnego, czytelnego wykazu stanowisk pracy w ramach zindywidualizowanego zakładu pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Każdy zakład pracy i wyodrębnione w ramach jego organizacji stanowiska pracy charakteryzują się specyfiką odnoszoną do danego zakładu. Stanowiska pracy w tym zakładzie muszą być odpowiednio opisane przez pryzmat okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 tej ustawy. (…) W ocenie Sądu Apelacyjnego, wskazane przepisy prowadzą do jednoznacznego wniosku, że spoczywający na pracodawcy obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych został uregulowany w oderwaniu od przesłanek warunkujących nabycie prawa do emerytury pomostowej określonych w art. 4 . Z tego względu, od roku 2009 każdy pracodawca, zatrudniający pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub pracę o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych , obowiązany jest opłacać za każdego pracownika składki na Fundusz Emerytur Pomostowych. Ustawowy obowiązek opłacania składek na (...) w powiązaniu z ustawowymi obowiązkami rejestrowymi pracodawcy i organu, pozwalają na jednoznaczne dokonanie ustalenia, czy dany pracownik po 2008 roku wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych . Jest to konstrukcja prawna pozwalająca na przyjęcie domniemanie prawdziwości zapisów rejestrowych, której celem jest usunięcie wszelkich wątpliwości dowodowych co do charakteru zatrudnienia w warunkach szczególnych/szczególnym charakterze po roku 2008 r. Wobec zapisów rejestrowych nie ma wątpliwości dowodowych co do charakteru zatrudnienia. Każdy pracownik, za którego zostały opłacone składki na (...) powinien być odpowiednio ujęty w rejestrach ustawowych jako wykonujący pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy, zatem organ nie ma podstaw formalnych by kwestionować taki charakter zatrudnienia. Natomiast pracownik nie ujęty w przepisowych rejestrach nie pracował w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, co jest oczywiste w kontekście przepisów ustawy, w szczególności art. 41 ust. 6 i 6a ustawy (por. wyroki Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2015 r., I UK 330/14 oraz z 24 maja 2016 r., III UK 148/15). W okolicznościach sprawy Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa do emerytury pomostowej ogólny staż ubezpieczeniowy wynosił 40 lat, 3 miesiące i 13 dni, natomiast staż pracy w warunkach szczególnych wynosił 16 lat i 9 miesięcy. Jedyną kwestią sporną pozostawało ustalenie wykonywania przez ubezpieczonego pracy w szczególnych warunkach po dniu 31 stycznia 2008 r. Zatem fakt opłacania przez pracodawcę za ubezpieczonego składek na (...) przesądził o rozstrzygnięciu sprawy, ponieważ ubezpieczony niewątpliwie po 2008 roku pracował w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych . Przedłożenie na etapie postepowania apelacyjnego dokumentów, stanowiących potwierdzenie zgłoszenia ubezpieczonego do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jednoznacznie potwierdzało charakter zatrudnienia, a tym samym prawo do emerytury pomostowej, wobec spełnienia pozostałych przesłanek z art. art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych . Wobec powyższego, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. , orzekając co do istoty sprawy, zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury pomostowej od 1 lutego 2022 r., a to wobec art. 15 ust. 1 ustawy. O kosztach zastępstwa procesowego w drugiej instancji orzeczono według stawek minimalnych, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. , art. 99 k.p.c. oraz art. 108 k.p.c. w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023, poz. 1935). SSA Jolanta Hawryszko

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.