art. 98 § 1 1 k.p.c. , w tym kosztów zastępstwa procesowego według nor przepisanych oraz zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu powód podał, że żądanie pozwu obejmuje zwrot powodowi nienależnie uzyskanej przez pozwanego kwoty subwencji finansowej w ramach programu rządowego ,,Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm”. Na mocy umowy zawartej pomiędzy stronami w dniu 7 lipca 2020 r. pozwany otrzymał subwencję finansową w łącznej kwocie 296 544 zł. We wniosku o zawarcie umowy pozwany niezgodnie z prawdą oświadczył, że spełniał kryteria uzyskania subwencji, w tym był przedsiębiorcą i prowadził działalność gospodarczą. Pozwany jest natomiast komornikiem sądowym, a więc funkcjonariuszem publicznym, organem władzy publicznej, wobec którego obowiązuje zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Powód pismem z dnia 9 grudnia 2020 r. wezwał pozwanego do zwrotu wypłaconej subwencji finansowej. Pozwany do dnia wniesienia pozwu zwrócił jedynie kwotę 43.246,00 zł, która została zaliczona na żądanie odsetkowe. Do zwrotu pozostaje kwota 303.276,00 zł, w skład której wchodzą: 296 544 zł nienależnie wypłaconej subwencji i 6 731,01 zł skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie ( pozew – k. 3-32; pismo powoda z 26 listopada 2024 r. – k. 625-627 ). W odpowiedzi na pozew pozwany B. M. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż według powoda walor rzekomej nieprawdziwości oświadczeń pozwanego ma wynikać z faktu, że w dniu 1 stycznia 2019 r. art. 33 ust. 1 u.k.s. pozbawił komorników sądowych formalnego statusu przedsiębiorcy w rozumieniu u.p.p. Powód upatruje więc nieprawdziwości w oświadczeniu nie co do zindywidualizowanych okoliczności faktycznych, a co do powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Pozwany zaznaczył, że o zmianie formalnego statusu komorników wiedziały obie strony umowy. Co więcej specyfika działalności kancelarii komorniczej, która w zasadzie we wszystkich aspektach wypełnia przesłanki bycia przedsiębiorcą, była powodowi nie tylko znana, lecz również stanowiła przedmiot dyskusji na wysokim szczeblu rządowym oraz mediach. Ponadto w dniu 19 czerwca 2020 r. Ministerstwo Sprawiedliwości wydało opinię w zakresie zasadności uznania komorników za podmioty uprawnione do otrzymania subwencji finansowej. Pozwany podkreślił, iż powód zdecydował się udzielić subwencji finansowych kilkuset komornikom. Fakt, iż po kilku miesiącach powód zmienił zdanie co do interpretacji własnego regulaminu mógłby spowodować co najwyższej wyciągnięcie konsekwencji wewnątrz własnej organizacji, a nie bezpodstawne twierdzenia, że komornik wprowadził powoda w błąd co do istnienia przepisu prawa. Nawet gdyby uznać, że doszło do istotnych nieprawidłowości przy wypłatach subwencji przez PFR, to pozwany nie jest legitymowany biernie w niniejszej sprawie, gdyż spośród szeregu podmiotów, które być może powinny ponieść konsekwencje finansowe lub osobiste, pozwany jest ostatnią z nich. Z ostrożności pozwany podniósł również zarzut nadużycia prawa podmiotowego, wskazując w tym zakresie na cele programu, podważenie interesu społecznego i naruszenie zaufania obywateli. Ponadto również żądanie obok roszczenia głównego zapłaty odsetek za opóźnienie narusza w sposób rażący i jaskrawy zasady współżycia społecznego ( odpowiedź na pozew – k. 113-143; pismo pozwanego z 29 czerwca 2024 r. – k. 290-311 ). Pismem z 23 kwietnia 2024 r. powód cofnął pozew w części, w zakresie spłaty kwoty 6 612,34 zł tytułem niespłaconych odsetek za opóźnienie skapitalizowanych na dzień 28 października 2022 r., ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty 6 612,34 zł liczonych od dnia 29 października 2022 r. do dnia zapłaty oraz ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty 296 662,67 zł liczonych od 29 października 2022 r. do dnia 2 marca 2023 r. bez zrzeczenia się roszczenia (replika na odpowiedź na pozew – k. 222-264). Natomiast na rozprawie w dniu 25 czerwca 2024 r. powód cofnął częściowo powództwo w zakresie zapłaty kwoty odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 296 662,67 zł liczonych od dnia 3 marca 2023 r. do 5 czerwca 2023 r. w zakresie przekraczającym kwotę 3 280,67 zł ze zrzeczeniem się roszczenia (protokół – k. 455; pismo powoda z 23 lipca 2024 r. – k. 472-492). W toku procesu strony potrzymała swoje dotychczasowe stanowiska, zwłaszcza w pismach końcowych (ostateczne stanowisko pozwanego – k. 636-638; ostateczne stanowisko powoda – k. 640-653). Sąd ustalił następując stan faktyczny : B. M. jest Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym (...) , prowadzi kancelarię komorniczą przy ul. (...) lok. (...) w W. . Zawód komornika sądowego wykonuje od 1987 r. Przed wybuchem pandemii zatrudniał ok. 30 osób, obecnie 3 osoby ( bezsporne, nadto: zeznania pozwanego – k. 634-634v ). Polski Fundusz Rozwoju SA (dalej również jako ,,PFR”) jest spółką powołaną w ramach systemu instytucji rozwoju, o którym mowa w ustawie z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. poz. 1572 z późn. zm.). Na mocy art. 21 a ww. ustawy Rada Ministrów powierzyła Polskiemu Funduszowi Rozwoju SA realizację Programu rządowego ,,Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm” (dalej jako: ,,Program”) przyjętego na mocy uchwały Rady Ministrów nr 50/2020 z dnia 27 kwietnia 2020 r. (§ 2 ust. 1 uchwały nr 50/2020 Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2020 r. w sprawie programu rządowego „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm” ( Rada Ministrów, Uchwała nr 50/2020 Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2020 r. w sprawie programu rządowego „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm”, LEX/el. 2020 ).
Rozdziałem 2 Załącznika do uchwały nr 50/2020 Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2020 r. ,,PROGRAM RZĄDOWY – TARCZA FINANSOWA POLSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU DLA MAŁYCH I ŚREDNICH FIRM, WSPARCIE FINANSOWE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W ZWIĄZKU ZE ZWALCZANIEM SKUTKÓW EPIDEMII COVID-19 W POLSCE W RAMACH RZĄDOWEJ TARCZY ANTYKRYZYSOWEJ” zasadniczym celem Programu jest realizacja podstawowego interesu ekonomicznego Rzeczypospolitej Polskiej w postaci zapewnienia stabilności przedsiębiorstw i gospodarki oraz zapewnienie bezpieczeństwa i dobrobytu jej obywateli. (…) Program ma na celu zapobiegnięcie ryzyka masowej upadłości przedsiębiorstw oraz zwolnień Pracowników na skutek znaczących zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki w związku z epidemią COVID-19. Cele szczegółowe Programu były następujące: 1. udostępnienie małym i średnim przedsiębiorcom finansowania na warunkach preferencyjnych, w istotnej części bezzwrotnego, dla zapewnienia płynności i stabilności finansowej w okresie poważnych zakłóceń w gospodarce w związku ze skutkami pandemii (...) 19; 2. przekazanie rekompensat finansowych dla przedsiębiorców w związku ze szkodami w postaci utraconych dochodów lub dodatkowych kosztów poniesionych w wyniku pandemii (...) 19; 3. przeciwdziałanie zakłóceniom w funkcjonowaniu gospodarki w okresie kryzysu gospodarczego, wywołanego pandemią (...) 19; 4. stabilizacja finansowa małych i średnich przedsiębiorstw celem ochrony miejsc pracy i bezpieczeństwa finansowego obywateli; 5. zapewnienie pomocy finansowej dla sektorów szczególnie silnie dotkniętych skutkami pandemii (...) 19. W Rozdziale 3.1. Programu wskazano, kto może zostać Beneficjentem Programu. Programem objęte są następujące podmioty („Beneficjenci Programu”): 1. Przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292, ze zm.), tj. osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niebędące osobą prawną, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonujące działalność gospodarczą oraz wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, będący mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami spełniającymi następujące kryteria:
Zasadą Racjonalnej Uznaniowości; co ostatecznie mogło wpłynąć na rezultat stosowania Procedury Weryfikacji Warunków Programu przez Polski Fundusz Rozwoju. Istotnym celem Programu była ochrona miejsc pracy i promocja zatrudnienia .
Rozdziałem 6.4.2 Programu, o ile odmienna zasada nie została wyraźnie określona w Dokumentach Przekazania (w tym poprzez wymóg zastosowania Procedury Akceptacji), Ustawie o SIR lub innych bezwzględnie obowiązujących przepisach prawa, przy podejmowaniu wszelkich czynności faktycznych i prawnych, do podjęcia których Polski Fundusz Rozwoju jest uprawniony lub zobowiązany na podstawie wyżej wskazanych dokumentów, Polski Fundusz Rozwoju ma prawo stosować Zasadę Racjonalnej Uznaniowości.
załącznikiem nr I do Programu Procedura Weryfikacji Warunków Programowych oznacza każdą procedurę, metodę i sposób pozyskiwania Danych Programowych i weryfikacji spełnienia Warunków Programowych przez PFR lub Partnerów Programu, w tym wszelkie rozwiązania informatyczne służące powyższemu celowi. Komornicy sądowi mieli wątpliwości, czy mogą zostać uznani za beneficjentów Programu. Jeden z Komorników sądowych w dniu 11 kwietnia 2020 r. zwrócił się z zapytaniem do powoda na adres info@pfr.pl czy komornik sądowy (w zapytaniu określono jako: ,,działalność prawnicza – kancelaria komornicza”) może skorzystać ze wsparcia ,,w zakresie tarczy finansowej dotyczącej mikroprzedsiębiorców”. W odpowiedzi w dniu 18 kwietnia 2020 r. poinformowano, że ,,pańska branża może skorzystać ze wsparcia w ramach tarczy Finansowej PFR. Jednym z warunków skorzystania z tarczy jest zatrudnienie co najmniej jednego pracownika, od którego pracodawca odprowadza składki na ubezpieczenie społeczne. Od liczby pracowników uzależniona jest wysokość subwencji”. Wskazano odesłanie do strony internetowej powoda po więcej informacji ( wydruk wiadomości mailowej – k. 316 ). W maju 2020 r. Krajowa Rada Komornicza wystąpiła do Ministra Sprawiedliwości z zagadnieniami dotyczącymi sytuacji komorników sądowych w trakcie pandemii Covid-19. W odpowiedzi Sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Sebastian Kaleta w piśmie z 19 czerwca 2020 r. skierowanym do Prezesa Krajowej Rady Komorniczej nr (...) wyraził stanowisko, że ,,w ocenie Ministra Sprawiedliwości, dzięki zrównaniu przez ustawodawcę komorników sądowych z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą, w aspekcie pracowniczego stosunku łączącego komornika z jego pracownikami, powinni oni korzystać z pomocy podobnej do tej, którą otrzymują inni pracodawcy w okresie pandemii koronawirusa. – Wspomniane natomiast przez pana prezesa „wyłączenie komorników sądowych z możliwości skorzystania z niektórych form pomocy przewidzianych w tarczach antykryzysowych” oraz „ brak objęcia wszystkimi unormowaniami tarcz antykryzysowych komorników sądowych”, jak się wydaje, nie wynika z brzmienia obecnie obowiązujących przepisów, a z ewentualnego niewłaściwego ich stosowania przez organy wypłacające środki pomocowe ” ( pismo Sekretarza Stanu z 19 czerwca 2020 r. – k. 156-157 ). Pozwany nie zwracał się osobiście do powoda o wyjaśnienie swojego statusu, ale wie, że inny komornicy zwracali się do Ministerstwa Sprawiedliwości i do powoda o zajęcie stanowiska, w konsekwencji czego pojawiły się głosy, iż komornicy mogą wnioskować o subwencję ( zeznania pozwanego – k. 634-634v ). Proces przyznawania subwencji był zautomatyzowany. Powód na etapie Tarczy 1.0 korzystał z odpowiedzi ZUS-u i Ministerstwa Finansów, nie miał dostępu do bazy CEIDG, który udało się wdrożyć dopiero w drugiej połowie 2020 r. przy Tarczy 2.0 ( zeznania świadka M. T. – k. 633-633v; zeznania świadka R. M. – k. 633v-634). W dniu 7 lipca 2020 r. pomiędzy powodem a pozwanym oznaczonym w umowie jako: Komornik sądowy przy (...) NIP (...) , REGON (...) (Przedsiębiorca) reprezentowanym przy zawieraniu niniejszej umowy przez B. M. została zawarta umowa subwencji finansowej nr (...) SP. W § 1 ust. 2 umowy pozwany oświadczył, że jest małym lub średnim przedsiębiorcą, tj. zatrudniającym do 249 pracowników oraz jego roczny obrót nie przekracza 50 mln EUR lub suma bilansowa nie przekracza 43 mln EUR, przy czym nie jest mikroprzedsiębiorcą lub nie jest beneficjentem programu rządowego Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Dużych Firm. Pozwany oświadczył, że liczba zatrudnionych pracowników na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o zawarcie umowy subwencji finansowej wynosiła 5 (§ 1 ust. 4 umowy). Pozwany zawnioskował o subwencję finansową w kwocie 296 544 zł (§ 1 ust. 9 umowy). Oświadczył, m.in., że na dzień złożenia wniosku i na dzień 31 grudnia 2019 r. prowadził działalność gospodarczą (§ 1 ust. 10 lit. a i e umowy). Do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej przez Przedsiębiorcę PFR może kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem umowy. W przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń PFR może podjąć decyzję o zwrocie przez Przedsiębiorcę całości lub części subwencji finansowej. W takim wypadku subwencja finansowa stanie się wymagalna w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia Przedsiębiorcy informacji o decyzji PFR w sposób pozwalający Przedsiębiorcy zapoznać się z informacją o decyzji PFR ( § 3 ust. 6 umowy).
4 umowy zdanie 1 i 7 umowy decyzja PFR o wypłacie subwencji finansowej podjęta zarówno przy zawieraniu niniejszej umowy, jak i w następstwie odwołania złożonego przez Przedsiębiorcę konkretyzuje stosunek zobowiązaniowy pomiędzy PFR a Przedsiębiorcą w zakresie wysokości wypłaconej subwencji finansowej. Decyzja PFR o odmowie wypłaty subwencji finansowej wydana po zawarciu niniejszej umowy powoduje wygaśnięcie niniejszej umowy ze skutkiem na przyszłość . Stosownie do § 11 ust. 5 umowy integralną część umowy stanowił Regulamin ubiegania się udział w programie rządowym – Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Mikro, Małych i Średnich Firm ( umowa – k. 79-88v ).
6 Regulaminu ubiegania się udział w programie rządowym – Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm (Regulamin – k. 43-75) w przypadku stwierdzenia złożenia przez Beneficjenta nieprawdziwych oświadczeń lub podania we wniosku nieprawdziwych informacji, PFR może podjąć decyzję o zobowiązaniu Beneficjenta do zwrotu całości lub części Subwencji Finansowej. O udział w Programie mogli ubiegać się Beneficjenci będącymi osobami fizycznymi, osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność do nabywania praw i obowiązków we własnym imieniu , wykonujący działalność gospodarczą oraz wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, w każdym przypadku pod warunkiem posiadania przez Beneficjenta statusu Mikroprzedsiębiorcy lub MŚP (§ 10 ust. 2 Regulaminu). Szczegółowe informacje dotyczące ustalania statusu przedsiębiorcy znajdowały się w Załączniku nr I Rozporządzenia Pomocowego (§ 10 ust. 7 Regulaminu), które stosownie do definicji zawartych w § 1 Regulaminu oznaczało Rozporządzenie Komisji UE nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz. E L 187/1 z 26.6.2014). W § 10 ust. 8 Regulaminu określone zostały warunki, które musiał spełnić Beneficjent, aby wziąć udział w Programie. W § 11 Regulaminu określone zostały Ogólne zasady składania wniosków. Finansowanie Programowe udzielane było w oparciu o składany przez Beneficjenta Wniosek podlegający, w stosownych zakresach, weryfikacji przez Bank i PFR (ust 1). Wniosek mógł zostać złożony wyłącznie drogą elektroniczną poprzez Bankowość Elektroniczną wybranego Banku i wyłącznie za pośrednictwem dostępnego w Bankowości Elektronicznej formularza aplikacyjnego (ust 2). Procedura składania Wniosku przebiegała co do zasady w opisany w § 11 ust. 6 Regulaminu sposób, w tym treść Wniosku była weryfikowana przez Bank pod kątem jej kompletności i wstępnej zgodności z Warunkami Programowymi, w zakresie ustalonym między PFR i Bankiem, przy czym złożenie Wniosku nie jest możliwe do czasu ewentualnego poprawienia we Wniosku błędnych danych lub złożenia wszystkich wymaganych oświadczeń, wskazanych przez Bank na etapie poprzedzającym akceptację Wniosku. Po poprawnym wprowadzeniu przez Beneficjenta danych w formularzu Wniosku, w Bankowości Elektronicznej generowany był projekt Umowy Subwencji Finansowej, zawierający odpowiednie dane zamieszczone przez Beneficjenta w formularzu Wniosku. Po podpisaniu Umowy Subwencji Finansowej przez Osobę Upoważnioną w imieniu Beneficjenta, Bank podpisywał Umowę Subwencji Finansowej w imieniu PFR działając w charakterze jego pełnomocnika, na podstawie pełnomocnictwa zawartego w umowie łączącej Bank z PFR, opatrując Umowę Subwencji Pieczęcią Banku lub Kwalifikowanym Podpisem Elektronicznym osób uprawnionych do reprezentowania Banku, a następnie udostępniał ją Beneficjentowi w Bankowości Elektronicznej; oraz Bank przekazywał Wniosek do PFR, który rozpatrywał go
procedurą opisaną w Dokumentach Programowych i ogólnie przedstawioną w § 12 Regulaminu. Zawarcie przez Beneficjenta Umowy Subwencji Finansowej było wymogiem koniecznym dla otrzymania Subwencji Finansowej, jednakże nie gwarantuje jej otrzymania w przypadku braku spełniania przez Beneficjenta Warunków Programowych lub w sytuacji niepozyskania przez PFR Kwoty Finansowania Programowego. Udzielenie przez PFR Subwencji Finansowej w ogólności, a także w określonej wysokości, było uzależnione od spełnienia przez Beneficjenta wszystkich Warunków Programowych (§ 11 ust. 10 Regulaminu). Stosownie do § 12 Regulaminu PFR miało rozpatrywać Wnioski w celu weryfikacji spełnienia przez Beneficjenta Warunków Programowych. PFR był uprawniony do określenia szczegółowych zasad i terminów rozpatrywania Wniosków.
3 Regulaminu Decyzja miała charakter potwierdzenia (
par. 3 ust. 1 umowy subwencji finansowej (...) z 7.07.2020 NIP (...) ” ( potwierdzenia przelewów – k. 182-201, 453-454 ). W pozostałym zakresie pozwany przeznaczył środki z subwencji na wypłatę wynagrodzeń dla pracowników ( bezsporne, nadto zeznania świadka G. S. – k. 455 i zeznania pozwanego – k. 634-634v ). Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej powołanych dowodów. Sąd pominął dowód z wniosków o udostępnienie informacji publicznej i odpowiedzi wskazanych podmiotów (k. 152-155, 158-160, 323-326), komunikatów w sprawie możliwości ubiegania się o pomoc w ramach rządowego programu ,,Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw” przez niepubliczne szkoły, placówki, zespoły szkół lub placówek oraz inne formy wychowania przedszkolnego oraz w sprawie udzielenia pomocy w ramach ww. programu kościelnym osobom prawnym oraz ich jednostkom organizacyjnym (k. 313-315), wyciągu z raportów NIK (k. 327-336), raportów Polskiego Instytutu Ekonomicznego (k. 563-601v) oraz pisma Komornika sądowego K. S. PFR (k. 607), gdyż nie dotyczyły bezpośrednio niniejszej sprawy. Natomiast oświadczenia o stanie majątkowym pozwanego (k. 654-656) nie miały znaczenia dla ustalenia, czy pozwany może być beneficjentem Programu. Strony przedstawiły również szereg orzeczeń potwierdzających ich stanowiska, ale należy podkreślić, że wyroki wydane w innych sprawach nie są wiążące w niniejszej sprawie (k. 337-447, 501-561). Zeznania świadków G. S. , M. T. i R. M. były spójne i logiczne, Sąd nie znalazł podstaw, aby odmówić im wiarygodności, podobnie zeznania pozwanego. Sąd zważył, co następuje : Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Ostatecznie Sąd nie zidentyfikował nieprawidłowości przy wypłatach subwencji komornikom sądowym przez powoda, wobec czego nie analizował zagadnienia legitymacji procesowej pozwanego, która była kwestionowana jedynie warunkowo. W niniejszej sprawie powód domagał się od pozwanego zasądzenia kwoty 296 544 zł tytułem zwrotu subwencji finansowej wraz ze świadczeniami ubocznymi. Jako podstawę swojego powództwa wskazał § 3 ust. 6 umowy subwencji finansowej nr (...) z dnia 7 lipca 2020 r. zawartej pomiędzy stronami,
którą do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej przez Przedsiębiorcę PFR może kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem umowy. W przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń PFR może podjąć decyzję o zwrocie przez Przedsiębiorcę całości lub części subwencji finansowej. W takim wypadku subwencja finansowa stanie się wymagalna w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia Przedsiębiorcy informacji o decyzji PFR w sposób pozwalający Przedsiębiorcy zapoznać się z informacją o decyzji PFR. W niniejszej sprawie komornicy sądowi, w tym pozwany, mieli wątpliwości co do uznania, czy mogą zostać beneficjentami Programu. Niewątpliwie beneficjentami Programu byli przedsiębiorcy. W myśl art. 33 ust. 1-3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. poz. 771 z późn. zm.) komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej. Komornik nie może prowadzić działalności gospodarczej. Do komornika stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 200, z późn. zm.), ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1938, z późn. zm.), dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Wobec komorników stosuje się jednak przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1387 z późn. zm.), ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 300 z późn. zm.), ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1373 z późn. zm.). Istnienie wątpliwości interpretacyjnych wynikało z dyskusji toczących się na temat przedmiotowego programu, wiadomości mailowych kierowanych do innych komorników oraz wątpliwości zgłaszanych przez Krajową Radę Komorniczą. Oznacza to, że postanowienia Programu, a przez to umowy subwencji finansowej zawartej przez strony w powyższym zakresie budziły wątpliwości, przez co podlegały interpretacji przewidzianej w art. 65 1 i § 2 k.c.
treścią art. 65 k.c. oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje (§ 1.). W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu (§ 2.). W okolicznościach niniejszej sprawy istotnym był cel umowy , którym było między innymi zapewnienie płynności i stabilności finansowej w okresie poważnych zakłóceń w gospodarce w związku ze skutkami pandemii (...) 19; ochrona miejsc pracy i bezpieczeństwa finansowego obywateli, zapewnienie uniknięcia zwolnień i utrzymanie zatrudnienia. Właśnie przez pryzmat tych celów należało interpretować, czy Komornik sądowy mógł stać się beneficjentem programu. Przede wszystkim Komornik sądowy jest pracodawcą, a uzyskana subwencja posłużyła mu na ochronę miejsc pracy. Mimo że wyżej wskazane przepisy nie przyznają mu statusu przedsiębiorcy, to prowadzi on w sposób ciągły działalność zorganizowaną o charakterze zarobkowym. Zgodzić należało się więc z powodem, iż w znaczeniu funkcjonalnym, dla potrzeb ustalenia czy można go uznać za beneficjenta Programu komornika sądowego należało uznać za przedsiębiorcę. Również zgodny zamiar stron ( art. 65 § 2 k.c. ) zdawał się przemawiać za uznaniem pozwanego za beneficjenta. Przy ustalaniu sensu wyrażonego w dokumencie oświadczenia woli według rzeczywistej woli stron, miarodajne jest to, w jaki sposób adresat i odbiorca rozumieli znaczenie tego oświadczenia, nawet gdyby ich rozumienie odbiegało od obiektywnego znaczenia użytych w dokumencie słów lub zwrotów. Wymaga to badania stanu świadomości stron i ich intencji, a tym samym szerszej niż sam tekst dokumentu podstawy wykładni. Niezbędne są co najmniej informacje stron o tym, jak same zinterpretowały oświadczenie woli i jak je zrozumiały. Znacznie częściej konieczne jest sięgnięcie do pozadokumentowych środków dowodowych, jako że znaczenie oświadczenia woli może być przedmiotem sporu między stronami (uchwała SN
treścią art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Pozwany argumentował, że powód, żądając od niego zwrotu wypłaconej mu subwencji, postępuje sprzecznie nie tylko z celami programu, ale również z zasadą ochrony zaufania obywateli do państwa. Do celów Programu należało, jak to już zostało wyżej wskazane, między innymi: zapewnienie płynności i stabilności finansowej w okresie poważnych zakłóceń w gospodarce w związku ze skutkami pandemii (...) 19; ochrona miejsc pracy i bezpieczeństwa finansowego obywateli, zapewnienie uniknięcia zwolnień i utrzymanie zatrudnienia. Pomiędzy stronami nie było sporu, że pozwany przeznaczył subwencję
umową z 7 lipca 2020 r. Jak wynika z zeznań świadka G. S. i pozwanego, udało się utrzymać zatrudnienie w podstawowym zakresie, co z uwzględnieniem celów programu i warunków pandemii należy uznać za najistotniejsze. Powód jest zaś spółką powołaną przede wszystkim w celu uzyskania finansowania na zapewnienie realizacji celów programu i przekazanie tego finansowania podmiotom uprawnionym, które to podmioty jakie ostatnie ogniwo miały faktyczną i rzeczywistą możliwość realizacji celów Programu w zakresie ochrony zatrudnienia. Z tej przyczyny żądanie przez powoda – jako spółki celowej - zwrotu subwencji wykorzystanej
jej przeznaczeniem po osiągnięciu celu Programu jedynie z uwagi na wątpliwości interpretacyjne co do statusu komorników jawi się jako rażąco sprzeczne z jego ideą. Sąd podzielił również argumentację pozwanego co do sprzeczności żądania z zasadą ochrony zaufania obywateli do państwa. Zasada lojalności państwa względem obywateli, zwana tradycyjnie zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, jest jedną z najważniejszych zasad pochodnych, wynikających z zasady demokratycznego państwa prawnego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. SK 96/06, Legalis). Jej treść da się zredukować do zakazu zastawiania przez przepisy prawne pułapek, formułowania obietnic bez pokrycia bądź nagłego wycofywania się przez państwo ze złożonych obietnic lub ustalonych reguł postępowania, słowem - stworzenia organom państwowym możliwości nadużywania swojej pozycji wobec obywatela (por. L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne, Warszawa 2006, s. 65 oraz wyrok TK z 25 czerwca 2002 r., sygn. K 45/01, OTK ZU nr 4/A/2002, poz. 46). Pozwany działał w zaufaniu, że otrzymaną subwencję będzie mógł rozliczyć
umową, w określonych częściach, a po spełnieniu warunków dotyczących utrzymania zatrudnienia będzie zobowiązany do zwrotu jedynie 25% subwencji. Nie ulega wątpliwości, iż pozwany zastosował się do postanowień umowy, miał więc prawo oczekiwać, że powód nie będzie żądał natychmiastowego zwrotu subwencji w pełnej kwocie. Dlatego sprzeczne z zasadami współżycia społecznego jest obecne zachowanie powoda, który żąda niezwłocznego zwrotu udzielonej pomocy finansowej, mimo iż została spożytkowana
jej przeznaczeniem. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił powództwo, orzekając jak w punkcie I. wyroku. O kosztach procesu w punkcie II. wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1, § 1 1 i § 3 k.p.c. ,
zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na zasądzone koszty składały się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 10.800 zł, których wysokość Sąd ustalił na podstawie § 2 pkt 7) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. sędzia Krzysztof Tarapata
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.