Sad powszechny, I ACa 1611/23

(2)i wartości 100000 zł, oznaczonej w ewidencji gruntów numerem (...) , z przeznaczeniem, aby stanowiła ona na powrót majątek osobisty A. S. ”. Powód wniósł o zasądzenie od pozwanej zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w dniu 3 marca 2019 r. dowiedział się o tym, że jego małżonka K. S. prowadziła w tajemnicy przed mężem w okresie od 5 lutego do 3 marca 2019 r. za pomocą telefonu komórkowego obsceniczną korespondencję z innym mężczyzną, świadczącą o utrzymywaniu z tym mężczyzną intymnej relacji. W tym samym czasie pozwana utrzymywała powoda w przekonaniu, że ich małżeństwo funkcjonuje w sposób prawidłowy. Powód zakwalifikował to zachowanie pozwanej jako przejaw rażącej niewdzięczności i w piśmie z dnia 24 lutego 2020 r. odwołał darowiznę opisanej w żądaniu pozwu nieruchomości, położonej w S. , objętej księgą wieczystą nr (...) . Powód wezwał pozwaną do złożenia oświadczenia o przeniesieniu na jego rzecz własności nieruchomości w formie aktu notarialnego w terminie 7 dni. Pismo zostało nadane listem poleconym w dniu 24 lutego 2020 r. na adres ul. (...) , (...)-(...) O. (k. 17) oraz na adres ul. (...) , (...)-(...) K. , wskazany przez pozwaną do korespondencji w sprawie o rozwód, zakończonej w pierwszej instancji nieprawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt (...) . Pozwana w odpowiedzi na pozew z dnia 17 października 2022 r. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, zgodnie z normami przepisanymi. Wskazała, że pożycie małżeńskie stron od pewnego czasu nie układało się poprawnie, przyznała się do zdrady małżeńskiej i opisała relacje stron po ujawnieniu zdrady. Podała, że nie pamięta daty otrzymania pisma o odwołaniu darowizny. Na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2023 r. (k. 68) pozwana podniosła zarzut przedawnienia. Stwierdziła, że nie mieszkała pod adresem ul. (...) , K. . Jej koleżanka, która tam mieszkała, przekazywała jej wszelką korespondencję. Nie mieszkała również w O. . Awizo dotyczące obu przesyłek miała odebrać dopiero w połowie marca 2020 r. Powód zarzucił pozwanej, że ta, podnosząc zarzut przedawnienia, dopuściła się naruszenia art. 5 k.c. Ponadto, wniósł o zakreślenie mu terminu do przedłożenia dowodu na okoliczność dokładnej daty odebrania przez pozwaną przesyłek poleconych. Sąd Okręgowy na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2024 r. oddalił ten wniosek, ponieważ uznał, że dokument potwierdzający odbiór pisma, o ile znajdował się w posiadaniu powoda, powinien był zostać przez niego złożony wraz z pozwem, albowiem na tą okoliczność powód w pozwie się powoływał ( art. 6 k.c. , art. 899 § 3 k.c. ). Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt (...) , oddalił powództwo A. S. przeciwko K. B. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli i zasądził od niego na rzecz pozwanej koszty procesu w kwocie 5417 zł. Sąd pierwszej instancji ustalił, że pismo o odwołaniu przez powoda darowizny zostało nadane listem poleconym dnia 24 lutego 2020 roku na dwa adresy:  K. , ulica (...) - miejsce pracy przyjaciółki pozwanej, który pozwana wskazała jako swój w toku procesu o rozwód,  O. ulica (...) - dom rodzinny pozwanej. Pozwana pod żadnym z tych adresów nie mieszkała, a przesyłki polecone odebrała koło połowy marca 2020 r. Sąd Okręgowy nie dał wiary zeznaniom powoda w zakresie, w jakim podał on, iż weryfikował datę doręczenia pozwanej przesyłki, zawierającej oświadczenie o odwołaniu darowizny i z wyniku tej weryfikacji ustalił, że otrzymała ją w lutym 2020 r. Okoliczności tej bowiem pozwana stanowczo zaprzeczyła podając, że obie przesyłki odebrała około połowy marca 2020 r. Brak było zatem obiektywnych dowodów, pozwalających na pozytywną weryfikację zeznań powoda w tej części. Sąd Okręgowy zważył, że zgodnie z art. 899 § 3 k.c. darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego. Skuteczne odwołanie darowizny wymaga, zgodnie z art. 61 § 1 k.c. , złożenia oświadczenia woli o odwołaniu darowizny w taki sposób, aby istniała możliwość zapoznania się z jego treścią przez obdarowanego (tak chociażby Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 16 kwietnia 2019 r., V ACa 694/18, LEX 2698110). W niniejszej sprawie brak było dowodów pozwalających na ustalenie, że oświadczenie o odwołaniu darowizny zostało pozwanej złożone przed upływem owego rocznego terminu. Samo sporządzenie oświadczenia o wskazanej w pozwie treści nie przesądziło o tym, że powód oświadczenie takie złożył pozwanej w wymaganym przez ustawę terminie. K. B. podała, że pismo zawierające to oświadczenie otrzymała prawdopodobnie około połowy marca 2020 r., a więc niewątpliwie już po upływie rocznego terminu na dokonanie tej czynności. Samo nadanie przesyłki w dniu 24 lutego 2020 r. nie przesądziło o tym, że oświadczenie doszło do obdarowanej z zachowaniem terminu z art. 899 § 3 k.c. , który ma charakter terminu prekluzyjnego, co oznacza, że jego upływ sąd bierze pod uwagę z urzędu. Okoliczność tą winien udowodnić powód, albowiem wywodzi z niej korzystne dla siebie skutki prawne, czego wbrew obowiązkowi określonemu w art. 6 k.c. nie uczynił. Wobec niewykazania, aby do złożenia oświadczenia o odwołaniu darowizny doszło z zachowaniem rocznego terminu, o którym mowa we wskazanym wyżej przepisie, powództwo podlegało oddaleniu. W niniejszej sprawie pozwana wprawdzie podniosła zarzut przedawnienia roszczenia powoda, jednakże – skoro był to termin zawity, to jego upływ Sąd Okręgowy uwzględnił z urzędu. Powód w apelacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, z uwagi na nierozpoznanie istoty spraw. Powód zarzucił, że pozwana odebrała obie przesyłki polecone, zawierające odwołanie darowizny, w dniu 28 lutego 2024 r. Oznacza to, że oświadczenie powoda dotarło do pozwanej przed upływem rocznego terminu, o którym mowa w art. 899 § 3 k.c. Przepis ten nie mógł zatem stać się podstawą do oddalenia powództwa. Powód, jako żądanie ewentualne, zgłosił wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa w całości. Ponadto, powód wniósł o zasądzenie od pozwanej kosztów postępowania za obie instancje za obie instancje. Powód w piśmie z dnia 6 lipca 2023 r. powołał się na postanowienie Prokuratury K. (...) z dnia 23 czerwca 2023 r., sygn. akt (...) , na okoliczność, że w toku postępowania przygotowawczego ustalono, że przesyłka polecona, nadana do O. , została odebrana przez matkę pozwanej w dniu 28 lutego 2020 r., a przesyłka polecona, nadana do K. , została odebrana przez pozwaną w tym samym dniu. Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od powoda kosztów postępowania apelacyjnego. Wniosła o oddalenie wniosków dowodowych powoda, zmierzających do wykazania daty doręczenia powódce przesyłek poleconych, zawierających odwołanie darowizny. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Okręgowy podjął błędną decyzję w kwestii oddalenia wniosku powoda zmierzającego do wykazania daty doręczenia pozwanej pism nadanych listami poleconymi. Konsekwencją tej decyzji procesowej było poczynienie nieprawidłowych ustaleń faktycznych i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o przepis prawa materialnego, który nie mógł zostać w tej sprawie powołany na uzasadnienie oddalenia powództwa. Powód do pozwu doręczył dowód wysłania jednego pisma listem poleconym na adres w O. (k. 17). Dysponując takim dowodem Sąd Okręgowy mógł zwrócić się do Urzędu Pocztowego o podanie dat odbiorów przesyłek poleconych i osób, które tego dokonały. Zamiast tego, Sąd Okręgowy dał wiarę pozwanej, która od początku była w tym zakresie całkowicie niewiarygodna. Na pierwszym terminie rozprawy pozwana oświadczyła, że nie pamięta, kiedy otrzymała pisma, a na drugim terminie podała, że w połowie marca. W takiej sytuacji procesowej Sąd Okręgowy powinien był umożliwić powodowi wykazanie daty doręczenia. Odmowa wyrażenia na to zgody naruszyła prawo powoda do wykazania sądowi prawdziwości swoich twierdzeń. W świetle sprzecznych twierdzeń pozwanej, nie zachodziła podstawa do uznania, że zachodziła podstawa do zakwalifikowania wniosku powoda jako spóźnionego. Skoro Sąd pierwszej instancji tego nie uczynił, Sąd Apelacyjny w oparciu o dowód z postanowienia Prokuratury K. (...) (k. 135-136) ustalił, że przesyłkę poleconą nr (...) , nadaną na adres ul. (...) , K. , zawierającą oświadczenie powoda o odwołaniu darowizny, pozwana odebrała osobiście w Urzędzie Pocztowym (...) w dniu 28 lutego 2020 r. i pokwitowała ten odbiór. Ponadto, Sąd Apelacyjny ustalił w oparciu o zapisy w repertorium (...) , że Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt (...) , oddalił apelację pozwanej K. B. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z 27 lipca 2021 r., sygn. akt (...) , rozwiązującego małżeństwo stron przez rozwód z winy pozwanej. Ponieważ oświadczenie powoda o odwołaniu darowizny dotarło do pozwanej przed upływem rocznego terminu, o którym mowa w art. 899 § 3 k.c. , nie zachodziła w sprawie podstawa do oddalenia powództwa z powołaniem się na upływ terminu zawitego. W celu umożliwienia Sądowi pierwszej instancji rozpoznania istoty sprawy, Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. , uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego zostało pozostawione Sądowi pierwszej instancji na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.