wpis dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu. Zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 u.k.w.h. podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości. W razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje – na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika – sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości ( art. 27 ust. 1 u.k.w.h.). Sprostowanie takie może być dokonane także z urzędu, na skutek bezpośredniego sprawdzenia danych w bazie danych katastru nieruchomości lub zawiadomienia jednostki prowadzącej kataster nieruchomości ( art. 27 ust. 2 u.k.w.h.). Podkreślić należy, że wskazane w przedmiotowym przepisie zawiadomienie ze strony organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o występującej niezgodności nie stanowi wniosku o sprostowanie, albowiem nie pochodzi od osoby legitymowanej w rozumieniu art. 27 ust. 1 u.k.w.h. ( zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 1997 roku, sygn. I CKN 26/97, OSNC 1997, Nr 11, poz. 167 ). Z tej przyczyny treść zawiadomienia bądź innych przedstawionych przez odpowiedni urząd dokumentów nie jest dla sądu wieczystoksięgowego w żaden sposób wiążąca. Sąd wieczystoksięgowy działa w takim wypadku z urzędu, opierając się wyłącznie na aktualnych danych katastru nieruchomości (ewidencji gruntów). Specyfika działania w tym przedmiocie z urzędu sprawia natomiast, iż ogólna zasada rządząca trybem postępowania wieczystoksięgowego, wynikająca z art.
, pozostaje wyłączona, gdyż w istocie nie istnieje wniosek, na którym sąd wieczystoksięgowy mógłby się oprzeć. Zważyć należy nadto, że regulacja z art. 26 ust. 1 i art. 27 ust. 1 u.k.w.h. oznacza, że to ewidencja gruntów stanowi kryterium poprawności oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej oraz podstawę wpisów danych dotyczących gruntu do księgi wieczystej, co samo w sobie przeczy zasadzie, iż podstawą wpisu winna być treść samej księgi wieczystej ( art.
). Kognicja sądu wieczystoksięgowego w prowadzonym z urzędu postępowaniu o sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze jest więc zgoła inna niż w przypadku postępowania wszczętego na wniosek zainteresowanego, albowiem jedyną w zasadzie przesłanką do dokonania sprostowania w rozumieniu art. 27 ust. 2 u.k.w.h. jest dostrzeżona przez sąd wieczystoksięgowy niezgodność ujawnionych w księdze wieczystej danych dotyczących oznaczenia nieruchomości z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów, niezależnie od tego, w jaki sposób sąd o takich nieprawidłowościach powziął wiedzę – czy to na skutek zawiadomienia stosownego organu, czy też samodzielnej weryfikacji danych. Innymi słowy, w wypadku, gdy dane ujawnione księdze wieczystej nie są zgodne z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynku, Sąd wieczystoksięgowy winien z urzędu nieścisłości te usunąć poprzez dokonanie stosownego wpisu. Treść zawiadomienia nie ma w tym zakresie jakiegokolwiek znaczenia, sąd wieczystoksięgowy nie jest również związany stanem faktycznym i prawnym zaistniałym w chwili jego złożenia. W okolicznościach niniejszej sprawy referendarz sądowy dokonał stosownego wpisu zmiany oznaczenia nieruchomości z urzędu opierając się na zawiadomieniu oraz dokumentach przedstawionych przez Prezydenta Miasta K. , w szczególności zaś na wypisie z rejestru gruntów, wypisie z kartoteki budynków oraz wyrysie z mapy ewidencyjnej [k. 300-303]. Jako że – zgodnie z zacytowanym już wyżej art. 26 ust. 1 u.k.w.h. – oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej winno pozostawać zgodne z danymi katastru nieruchomości (ewidencji gruntów i budynków), to wpis dokonany w niniejszej sprawie jest prawidłowy, gdyż ujawnione na jego podstawie dane w księdze wieczystej dotyczące oznaczenia nieruchomości odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy wynikającemu z ewidencji gruntów i budynków. Z tej przyczyny zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji utrzymujące powyższy wpis w mocy również ocenić należy jako prawidłowe i odpowiadające prawu. Bez znaczenia pozostaje w tej sytuacji okoliczność równoczesnego wszczęcia postępowania o zasiedzenie fragmentu nieruchomości sąsiedniej, tj. działki ewidencyjnej nr (...) , objętej księgą wieczystą o numerze (...) , gdyż dotyczy ono kwestii właścicielskich nie zaś oznaczeń nieruchomości, nawet zatem ewentualne stwierdzenie takiego zasiedzenia nie wpłynie na sposób oznaczenia nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) . Nadal wynikać będzie ono z aktualnych danych z ewidencji gruntów i budynków i dopiero ewentualna korekta tej ewidencji będzie mogła stanowić podstawę do zmiany oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej. Tymczasem od marca 2023 roku do takiej zmiany nie doszło. Dokonany więc w niniejszej sprawie wpis odpowiada prawu, a tym samym zgodne z prawem jest również zaskarżone orzeczenie z dnia 22 marca 2024 roku. Nie ma znaczenia także postępowanie odwoławcze zainicjowane przez T. K. od decyzji Prezydenta Miasta K. o odrzuceniu zarzutu zgłoszonego do modernizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. O ile kiedyś takie postępowanie doprowadzi do zmiany w w/w ewidencji , to będzie to stanowiła samodzielną podstawę do dokonania stosownych zmian oznaczenia nieruchomości w dziale I-O księgi wieczystej. W konsekwencji, jako że Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji uczestnika, apelacja ta podlegała oddaleniu, o czym Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sędzia Liliana Kaltenbek
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.