Sad powszechny, II Ca 2702/23

Sygn. akt II Ca 2702/23 POSTANOWIENIE Dnia 11 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy w Krakowie, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Cholewa-Kuchta Sędziowie : Beata Tabaka, Liliana Kaltenbek po rozpoznaniu 11 stycznia 2024 r. w K. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku (...) Związku (...) w W. przy uczestnictwie Gminy Miejskiej K. o wpis na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie z 18 sierpnia 2023 r., sygn. akt DzKw/KRlP/00030519/23 postanawia : oddalić apelację. Sędzia Beata Tabaka Sędzia Agnieszka Cholewa-Kuchta Sędzia Liliana Kaltenbek Sygn. akt II Ca 2702/23 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie w sprawie sprawy z wniosku (...) Związku (...) w W. przy uczestnictwie Gminy Miejskiej K. o wpis na skutek skargi wnioskodawcy na postanowienie referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Podgórza w Krakowie z 18 sierpnia 2023 rok postanowił oddalić wniosek. W pisemnym uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że wnioskodawca domagał się wpisu użytkowania wyłącznie działki nr (...) a wpis użytkowania całej nieruchomości z ograniczeniem sposobu jego wykonywania do działki nr (...) wykraczałby poza zakres żądania wniosku. Zatem żądany wpis nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na przedmiot użytkowania, którym nie może być tylko jedna z działek ewidencyjnych składających się na nieruchomość . Apelacją wnioskodawca zaskarżył postanowienie Sądu Rejonowego w całości, zarzucając mu:  art. 626 9 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku w sytuacji, gdy nie zachodziły podstawy do oddalenia wniosku;  art. 253 § 2 k.c. poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie w sytuacji, gdzie część nieruchomości ograniczona użytkowaniem została oznaczona w sposób jednoznaczny - jako działka ewidencyjna, wynikający z przepisów prawa geodezyjnego. Wobec powyższych zarzutów wnioskodawca wniósł o uchylenie postanowienia o oddaleniu wniosku i przekazanie Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Sąd Okręgowy zważył : Apelacja wnioskodawcy nie zasługiwała na uwzględnienie. Przepis art. 626 8 § 2 k.p.c. wyznacza możliwy zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym, ograniczony jedynie do badania tych elementów, które są wymienione wyraźnie tj. treści samego wniosku, treści i formy dołączonych do wniosku dokumentów oraz treści księgi wieczystej. Ten przepis określa także zakres kognicji sądu II instancji rozpatrującego apelację. (tak np. postanowienie z dnia 5 października 2005 r., II CK 781/04, LEX nr 187020; postanowienie z dnia 27 kwietnia 2001 r., III CKN 354/00, OSNC 2001/12/183; postanowienie z dnia 6 października 2006 r., V CSK 214/06). W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje koncepcja przewidująca pierwszeństwo wieczystoksięgowego modelu nieruchomości, zgodnie z którą nieruchomością jest część powierzchni ziemskiej, dla której urządzono księgę wieczystą; natomiast w braku księgi wieczystej sąsiadujące ze sobą grunty należące do tego samego podmiotu stanowią jedną nieruchomość (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2006 r., III CZP 24/06, LEX nr 175124; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CZP 27/07, LEX nr 244445; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2012 r., IV CSK 278/11, LEX nr 1170237; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2013 r., III CZP 8/13, LEX nr 1294203). Innymi słowy: obowiązuje zasada, którą trafnie wskazał Sąd Rejonowy, że bez względu na to ile działek ewidencyjnych składa się na jedną nieruchomość, to jej status jurydyczny jest w tym zakresie niepodzielny i wszelkie czynności jej dotyczące mogą odnieść skutek tylko wobec całości, tj. wobec wszystkich działek. Nie może zatem odnieść prawnego skutku czynność mająca za swój przedmiot tylko jedną z kilku działek, z których składa się nieruchomość, dla której prowadzona jest księga wieczysta. Kilka działek objętych jedną księgą wieczystą stanowi zawsze jedną nieruchomość, nawet jeżeli działki nie graniczą ze sobą, a odłączenie chociażby jednej z działek z księgi wieczystej równoznaczne jest z podziałem nieruchomości. Tym samym jako konstrukcyjne niedopuszczalne jest „rozczłonkowanie” nieruchomości objętek księgą wieczystą na poszczególne działki jako samoistne przedmioty obrotu. Jego przedmiotem jest „cała” nieruchomość, na którą składa się określona w księdze wieczystej liczba działek ewidencyjnych. Użytkowanie obciąża rzecz jako całość wraz z jej częściami składowymi ( art. 47 § 1 k.c. ), a także przynależnościami, chyba że co do tych ostatnich strony postanowiły inaczej ( art. 52 k.c. ). Użytkownik jest zatem uprawniony do używania całej rzeczy obciążonej prawem użytkowania oraz pobierania wszystkich pożytków jakie rzecz przynosi w czasie trwania stosunku prawnego, zarówno naturalnych, jak i cywilnych. Uprawnienia te mogą jednak ulec ograniczeniu, i to w dwóch kierunkach. Jego wykonywanie można jednak ograniczyć do oznaczonej części nieruchomości; oznaczonej nie tylko obszarem, ale i położeniem. Ograniczenie to następuje w drodze postanowienia umownego między właścicielem nieruchomości a użytkownikiem. Może mieć to miejsce już w umowie o ustanowieniu użytkowania, ale także może nastąpić w umowie zawartej w czasie trwania użytkowania. Dotyczy tylko nieruchomości (por. B. Burian, W. Szydło [w:] Kodeks cywilny. Komentarz , red. E. Gniewek, P. Machnikowski, wyd. 11, 2023, Legalis, komentarz do art. 253, nb. 1-3). Skoro nieruchomość wieczystoksięgowa tylko jako jedna całość może być przedmiotem obrotu, to prawo użytkowania może być ustanowione (w sferze materialnoprawnej) jak i ujawnione (w sferze wieczystoksięgowej) wobec tylko całej nieruchomości, a nie jej poszczególnych części. Tym samym nie sposób ujawnić w księdze wieczystej praw użytkowania na jedynie części nieruchomości (tj. na jednej z kilku działek ewidencyjnych, z których składa się nieruchomość), a więc tak jak żądał tego wnioskodawca. Reczą zupełnie odmienną jest zakres i sposób wykonywania prawa użytkowania. W tym przypadku możliwe jest jego ograniczenie do części nieruchomości, co również może być w ujawnione w księdze wieczystej. Zakres wykonywania ograniczonego prawa rzeczowego jak najbardziej podlega wpisowi do księgi wieczystej (por. §45 pkt. 1 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym). Należy zatem odróżnić ustanowienie i wpis prawa użytkowania od ujawnienia zakresu jego wykonywania. Prawo to zawsze musi ujawnione wobec całej nieruchomości (niezależnie z ilu działek ewidencyjnych się ona składa), zaś sposób wykonywania może być swobodnie zakreślony, np. właśnie do jednej działki. W tym zestawieniu wyraża się istota jurydyczna niniejszej sprawy, której wnioskodawca najwyraźniej nie może dostrzec. Skoro zatem wnioskodawca sformułował treść żądania wpisu tylko co jednej z działek objętych przedmiotową nieruchomością, to Sąd Rejonowy związany granicami wniosku (a więc i treścią żądania) trafnie tenże wniosek oddalił. Z przytoczonych wyżej względów Sąd Okręgowy oddalił, w oparciu o treść art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 §2 k.p.c. , apelację wnioskodawcy, o czym orzekł jak w sentencji postanowienia. Sędzia Beata Tabaka Sędzia Agnieszka Cholewa-Kuchta Sędzia Liliana Kaltenbek