Sad powszechny, IV Ka 355/14

(1)oskarżonego z art. 284 § 1 kk z powodu apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej W. K. od wyroku Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 25 marca 2014 roku sygn. akt II K 1443/11 na podstawie art. 437§2 kpk , art. 438 pkt 2 i 3 kpk uchyla zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego A. K.

(1)i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bełchatowie. Sygn. akt IV Ka 355/14 UZASADNIENIE A. K.

(1)został oskarżony o to, że w miesiącu kwietniu 2010r. w B. woj. (...) przywłaszczył 2 554 sztuk akcji imiennych (...) S.A. w R. wartości ok. 25 540 PLN działając na szkodę W. K. tj. o przestępstwo 284 §1 k.k. Wyrokiem z dnia 25 marca 2014 sygn. akt II K 1443/11 roku Sąd Rejonowy w Bełchatowie: 1) oskarżonego A. K.

(1)w ramach zarzucanego mu czynu uznał za winnego tego, że w dniu 27 lipca 2010 roku w B. woj. (...) przywłaszczył 2554 sztuk akcji imiennych (...) S.A. z siedzibą R. w ten sposób, że będąc w posiadaniu 5108 sztuk akcji imiennych serii (...) o numerach od (...) do (...) stanowiących współwłasność ułamkową z była żoną W. K. i wiedząc, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Bełchatowie wydanego w dniu 22 kwietnia 2010 roku w sprawie sygn. akt I Ns 848/08 o podział majątku dorobkowego na wyłączną własność została przyznana połowa z tych akcji w ilości 2554 sztuk W. K. bez zgody i wiedzy pokrzywdzonej dokonał zamiany wszystkich akcji na stanowiące własność Skarbu Państwa (...) akcje Spółki (...) SA z siedzibą w Ł. serii (...) o numerach (...) do (...) o wartości nominalnej jednej akcji w kwocie 10 złotych, a następnie w tym samym miesiącu zbył wszystkie zamienione akcje, z których połowa powinna być wydana W. K. , czym spowodował szkodę w kwocie co najmniej 19560 złotych w majątku odrębnym pokrzywdzonej; tj. przestępstwa wypełniającego dyspozycję art. 284 § 1 k.k. i na podstawie tego przepisu w zw. z art. 33 § 2 i § 3 k.k. wymierzył mu karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności i 100 (sto) stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki dziennej grzywny na kwotę 10 (dziesięć) złotych; 2) na podstawie art. 69 § 1 i § 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 pkt 1 k.k. warunkowo zawiesił oskarżonemu wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres próby 2 (dwóch) lat; 3) na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego A. K.

(1)obowiązek częściowego naprawienia wyrządzonej szkody przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej W. K. kwoty (...) (dziewiętnaście tysięcy pięćset sześćdziesiąt) złotych; 4) zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżycielki posiłkowej W. K. kwotę 684 (sześćset osiemdziesiąt cztery) złote z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego; 5) zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 260 (dwieście sześćdziesiąt) złotych opłaty i (...) ,20 (tysiąc czterysta siedemnaście 20/100) złotych z tytułu zwrotu wydatków. Powyższy wyrok zaskarżyli w całości: - na korzyść obrońca oskarżonego ; - na niekorzyść pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej Apelacja obrońcy oskarżonego A. K.

(1)wywiedziona z treści art. 438 pkt 1, 2 i 3 kpk zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1. obrazę prawa materialnego art. 284 § 1 przez błędna interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnej interpretacji znamienia przedmiotowego cudzego prawa majątkowego, w następstwie błędne przyjęcie, iż dokonana 27 lipca 2010 r. zamiana i zbycie akcji stanowiło występek przywłaszczenia w rozumieniu tego przepisu,
2. błąd ustaleń faktycznych mających istotny wpływ na treść zaskrzonego orzeczenia polegający na błędnym przyjęciu, iż oskarżony sprzedając akcje kierował się zamiarem przywłaszczenia uzyskanych z nich środków z pominięciem osoby pokrzywdzonej.
3. obrazę prawa procesowego art. 624 § 1 kpk przez niezastosowanie polegające na obciążeniu oskarżonego kosztami procesu, w sytuacji gdy obecny stan zdrowia, jego dochody i stan majątkowy wskazują, że poniesienie tych kosztów jest dla niego zbyt uciążliwe. W konkluzji wnosił o :
4. zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego,
5. ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
6. zwolnienie oskarżonego od kosztów związanych z postępowaniem odwoławczym. Apelacja pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej wywiedziona z treści art. 438 pkt 2 i 3 kpk zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: - obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 366 § 1 k.p.k. art. 167 k.p.k. polegającą na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a mianowicie wartości akcji bezprawnie zamienionych i zbytych przez oskarżonego na szkodę pokrzywdzonej - oskarżycielki posiłkowej, co rzutowało na zmianę opisu czynu, ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu, wymiaru kary i wysokość orzeczonego na rzecz pokrzywdzonej obowiązku naprawienia szkody. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, polegający na przyjęciu łącznej wartości nominalnej akcji na kwotę 39.120,- zł, skoro oskarżony zamienił 5108 sztuk akcji, każda o wartości nominalnej 10,- zł, co pomnożone przez ilość akcji daje ich wartość nominalną w wysokości 51.080,- zł, a połowa tak określonej wartości to nie 9.560,- zł, lecz 25.540zł. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bełchatowie i zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżycielki posiłkowej z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym. Na rozprawie apelacyjnej w dniu 1 lipca 2014r: Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej złożył do akt i wnosi o zaliczenie w poczet materiału dowodowego sprawy dokumenty w postaci: kserokopii wniosku A. K.

(1)złożonego do Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim do sprawy I Co 2943/10 oraz kserokopii protokołu z rozprawy ze sprawy I Co 2942/10 Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 08.06. 2011 roku. Obrońca oskarżonego wnosił o oddalenie wniosku pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej. Prokurator nie oponował wnioskowi pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej. Sąd Okręgowy postanowił zaliczyć złożone przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej W. K. dokumenty w postaci: kserokopii wniosku A. K.

(1)złożonego do Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim do sprawy I Co 2943/10 oraz kserokopii protokołu z rozprawy ze sprawy I Co 2942/10 Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 08.06. 2011 roku w poczet materiału dowodowego sprawy. Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej W. K. popierał własną skargę apelacyjną i wnioski w niej zawarte oraz wnosił o nieuwzględnienie apelacji obrońcy oskarżonego. Oskarżycielka posiłkowa W. K. przyłączyła się do stanowiska pełnomocnika. Oświadczyła „do chwili obecnej oskarżony nie przekazał mi żadnej kwoty pieniężnej z tytułu sprzedanych przez niego akcji, o którym mowa jest w przypisanym mu czynie. Oskarżony deklarował mi możliwość zwrotu kwoty 20.000 (dwudziestu tysięcy) złotych z tytułu sprzedaży tych akcji imiennych. Wiem tylko, że wartość akcji tych imiennych to jest ruchoma i w tej chwili kształtuje się na poziomie od 24 do 27 złotych. Ja nie żądałam od oskarżonego przekazania na moją rzecz konkretnej kwoty i w dniu dzisiejszym takiej konkretnej kwoty też nie potrafię sprecyzować. Uważam, że przyznana mi przez Sąd Rejonowy kwota tytułem odszkodowania jest dla mnie krzywdząca” Obrońca z wyboru oskarżonego popierał własną skargę apelacyjną i wnioski w niej zawarte oraz wnosił o nieuwzględnienie apelacji pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej. W przypadku uwzględnienia apelacji wnosił o zasądzenie na rzecz oskarżonego zwrotu kosztów za postępowanie odwoławcze. Prokurator wnosił o nieuwzględnienie obu wniesionych apelacji i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Skargi apelacyjne pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej oraz obrońcy oskarżonego są zasadne w takim stopniu, że na skutek ich wniesienia powstały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bełchatowie. Podzielając przede wszystkim argumentację zawartą w skardze apelacyjnej pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej co do naruszenia prawa procesowego, Sąd Odwoławczy odniesie się do przyczyn, które wiodą do przekonania, iż zaskarżony wyrok w B. należy uchylić i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego, merytorycznego rozpoznania. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przebiegu dotychczasowego postępowania rozpoznawczego prowadzi bowiem do wniosku, że orzeczenie w przedmiotowej sprawie zapadło przedwcześnie. W świetle bowiem podniesionych w skargach apelacyjnych zarzutów, Sąd I instancji w trakcie rozpoznania sprawy dopuścił się tego rodzaju obrazy przepisów prawa procesowego, która mogła mieć istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia merytorycznego. W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy ograniczy się jedynie do wskazania uchybień, które spowodowały uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Przechodząc do rozważań szczegółowych podnieść przede wszystkim należy, iż na gruncie przedmiotowej sprawy zaistniała względna przyczyna odwoławcza wyrażona w art. 438 pkt 2 k.p.k. ., a polegająca na tym, iż Sąd Rejonowy naruszył prawo procesowe w wyniku dokonania niepełnej oceny zebranych dowodów. Jednocześnie zaś konkluzje Sądu meriti nie stanowią wyniku rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających na korzyść jak i niekorzyść, A. K.

(2)( art. 4 k.p.k. ), Chodzi tu przede wszystkim o to, że Sąd meriti czyniąc ustalenia faktyczne co do zbycia akcji przez oskarżonego osobie prywatnej oraz ich ceny oparł się wyłącznie na wyjaśnieniach A. K.

(1). Biorąc pod uwagę specyfikę obrotu akcjami, w szczególności spółek notowanych na giełdzie taki dowód nie może być wystarczający. Zniesienie przymusu rynku regulowanego (tj. m.in. zakazu sprzedaży akcji spółek publicznych poza giełdą) funkcjonującego na gruncie nieobowiązującego już Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi otworzyło możliwość dokonywania sprzedaży akcji spółek publicznych również poza giełdą. Możliwość ta wynika z ogólnej zasady swobody umów wyrażonej w Kodeksie Cywilnym ( art. 3531 ). Należy jednak pamiętać, że w przypadku sprzedaży akcji poza giełdą mamy do czynienia z pośrednictwem biura maklerskiego. Bez wątpienia w związku ze sprzedażą musi zaistnieć określone zaangażowanie biura maklerskiego, konieczne jest bowiem dokonanie odpowiedniego zapisu na rachunkach papierów wartościowych (wynika to z ustawy o obrocie instrumentami finansowymi ). Akcje, o których mowa w realiach niniejszej sprawy, mają formę zdematerializowaną i istnieją tylko jako zapis elektroniczny. Można więc przetransferować akcje z jednego rachunku na drugi, ale tylko przez biuro maklerskie. Zatem Sąd meriti przy ponownym rozpoznawaniu sprawy winien zwrócić się do właściwego biura maklerskiego celem ustalenia następujących faktów: - czy i kiedy doszło do zbycia akcji (...) S.A. przez oskarżonego A. K.

(1); - za jaką cenę oskarżony zbył przedmiotowe akcje. Powyższe fakty są bowiem konieczne dla prawidłowego ustalenia czy doszło do popełnienia przestępstwa z art. 284 § 1 k.k. , wartości szkody, oraz społecznej szkodliwości czynu. Kolejnym naruszeniem Sądu Rejonowego było niezbadanie prospektu emisyjnego, z którego wynikałoby czy istniał obligatoryjny obowiązek zamiany akcji (...) Elektrowni S.A. , na akcje (...) S.A. W sytuacji bowiem gdy taki obowiązek zapisany był w prospekcie emisyjnym Sąd I instancji winien rozważyć czy można mówić o przywłaszczeniu poprzez niekorzystną, ale obowiązkową zamianę akcji. Bez takiego ustalenia zmiana opisu czynu i uznanie niekorzystnej zamiany akcji bez zgody współwłaściciela jawi się jako przedwczesne. Wreszcie Sąd I instancji winien przeanalizować kurs akcji w dniu sprzedaży w porównaniu do obecnego, w celu ustalenia na ile rozporządzenie przedmiotowymi akcjami było niekorzystne dla pokrzywdzonej. Sąd zauważa również, że obrońca oskarżonego podniósł w swojej apelacji, iż sprzedaż akcji po cenie korzystnego kursu nie mogła stanowić przywłaszczenia albowiem była to czynność zachowawcza w rozumieniu art. 209 k.c. Dla przykładu podać można, że istotą czynności zachowawczych, o których mowa w art. 209 k.c. jest ochrona wspólnego prawa. Cel ten jest realizowany przez wykonywanie "wszelkich czynności" i dochodzenie "wszelkich roszczeń". Czynność zachowawcza może mieć charakter czynności faktycznej (np. obrona konieczna, dozwolona samopomoc), czynności prawnej (np. zawarcie ugody), a przede wszystkim czynności procesowej (np. wystąpienie z powództwem windykacyjnym, negatoryjnym, wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia). Jako dalsze przykłady wymienia się: sprzedaż rzeczy ze względu na możliwość szybkiego zepsucia się; rozebranie budynku grożącego zawaleniem się (zob. K. Postulski, Czynności zachowawcze (art. 209 k.c.) , NP 1968, nr 10, s. 1491; M. Uliasz, Czynności zachowawcze w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego , PS 2004, nr 4, s. 75). Zatem Sąd meriti winien rozważyć czy ewentualna sprzedaż akcji po korzystnym kursie była czynnością zachowawczą czy tez miała jedynie wpływ na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu i określenia rozmiaru wyrządzonej szkody. W związku z tym przedmiotowe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżony wyrok zapadł z obrazą przepisów prawa procesowego, która mogła mieć istotne znaczenie dla treści merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Przede wszystkim niepełna ocena materiału dowodowego tworzy jakość, która powoduje, że zaskarżony wyrok należało w opisanym wyżej zakresie uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opocznie Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji winien przede wszystkim ustalić: - czy i kiedy doszło do zbycia akcji (...) S.A. przez oskarżonego A. K.

(1); - czy istniał obligatoryjny obowiązek zamiany akcji (...) Elektrownia S.A. na akcje (...) S.A. ; - za jaką cenę oskarżony zbył przedmiotowe akcje; - przeanalizować kurs akcji w dniu sprzedaży w porównaniu do obecnego, w celu ustalenia na ile rozporządzenie przedmiotowymi akcjami było niekorzystne dla pokrzywdzonej; - czy sprzedaż akcji po korzystnym kursie mogła stanowić czynność zachowawczą w rozumieniu art. 209 k.c. Całość zaś zebranego materiału dowodowego Sąd I instancji winien poddać wnikliwej analizie celem prawidłowego stworzenia podstawy do ustalenia prawdy materialnej i powzięcia prawidłowego rozstrzygnięcia, mając na uwadze wskazania Sądu Okręgowego. Mając na względzie powyższe okoliczności, nie przesądzając rozstrzygnięcia, Sąd Okręgowy orzekł jak sentencji wyroku.