Sad powszechny, III AUa 601/12

Sygn. akt III AUa 601/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Jolanta Hawryszko Sędziowie: SSA Barbara Białecka (spr.) SSA Romana Mrotek Protokolant: St. sekr. sąd. Edyta Rakowska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012 r. w Szczecinie sprawy P. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. W. . o przyznanie emerytury na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt VI U 495/12 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gorzowie Wlkp. VI Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Sygn. akt III AUa 601/12 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. W. . decyzją z dnia 4 kwietnia 2012 roku odmówił P. C. prawa do emerytury wskazując, że ubezpieczony nie udokumentował rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego praca ta była wykonywana bezpośrednio przed dniem ustalania prawa do emerytury, a także do dnia 1 stycznia 1999 roku nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W odwołaniu od powyższej decyzji P. C. podniósł, że w związku z likwidacją zatrudniających go zakładów pracy nie ma obecnie możliwości uzyskania stosownych świadectw pracy. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i wskazał, że w przedłożonym przez ubezpieczonego świadectwie pracy wymieniono jedynie wykaz A, natomiast nie podano ani działu, ani pozycji. Ponadto P. C. nie udokumentował, że rozwiązał stosunek pracy z Przedsiębiorstwem (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w S. K. . Wyrokiem z dnia 22 maja 2012 roku Sąd Okręgowy w Gorzowie Wlkp. oddalił odwołanie P. C. ustalając, że u bezpieczony urodził się 21 czerwca 1950 roku. Od dnia 27 maja 2002 roku jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Przedsiębiorstwie (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. W. . P. C. nie przystąpił do OFE. W dniu 26 marca 2012 roku ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę. Na dzień 1 stycznia 1999 roku posiada 28 lat, 5 miesięcy i 22 dni okresów składkowych oraz 10 lat, 2 miesiące i 26 dni okresów pracy w warunkach szczególnych. Okres pracy w (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w G. W. . od 01.07.1987 r. do 19.06.1989 r. oraz od 01.01.1990 r. do 30.09.1990 r. nie został ubezpieczonemu zakwalifikowany jako praca w warunkach szczególnych albowiem stosowne świadectwo pracy wystawione było nie przez pracodawcę, a przez archiwum, a ponadto zawierało braki formalne. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy sąd pierwszej instancji uznał, że P. C. nie wykazał, iż spełnia warunki nabycia prawa do emerytury. Przywołując przepisy ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako ustawa emerytalna), oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (dalej jako rozporządzenie z 1983 roku) Sąd Okręgowy wskazał, że okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, które powinien stwierdzić zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego . Sąd Okręgowy zaniechał jednak postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy sporny okres pracy jest okresem pracy w warunkach szczególnych, z uwagi na pozostawanie przez P. C. w zatrudnieniu, zarówno w dacie składania wniosku o emeryturę, jak i w dacie wydania spornej decyzji, czy wreszcie nawet w dacie wyrokowania. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że ubezpieczeni, którzy w chwili wejścia w życie ustawy emerytalnej posiadali wymagany okres ubezpieczenia (szczególny i zwykły), mogą realizować prawo do emerytury na starych zasadach po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w art. 32 również po dniu 31 grudnia 2007 roku oraz nieprzystąpieniu do OFE i rozwiązaniu stosunku pracy. P. C. nie spełnia przesłanki rozwiązania stosunku pracy, co wynika z akt rentowych ubezpieczonego oraz oświadczenia złożonego na rozprawie w dniu 22 maja 2012 roku. Z uwagi na fakt, iż tylko łączne spełnienie wszystkich przesłanek zakreślonych przepisem art.184 ustawy emerytalnej warunkuje prawo do emerytury, sąd pierwszej instancji oddalił odwołanie P. C. . Apelację od powyższego wyroku wywiódł ubezpieczony zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Skarżący wskazał, że z dniem 31 maja 2012 roku rozwiązał stosunek pracy z dotychczasowym pracodawcą. Podniósł ponadto, że poza wskazanym w uzasadnieniu sądu pierwszej instancji okresem pracy w przedsiębiorstwie (...) , dochodzi także uwzględnienia jako pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia w okresie od 15.04.1982 r. do 30.06.1987 r. w P. B. R. w S. K. . Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja ubezpieczonego okazała się o tyle uzasadniona, że doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny w pierwszej kolejności wskazuje, że z dniem 1 stycznia 2013 roku wchodzi w życie ustawa z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. nr 637), która w swym art. 1 pkt 20 nadaje art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej nowe brzmienie. Zgodnie z tą nowelizacją od stycznia 2013 roku osoba ubiegająca się o emeryturę z tytułu pracy w warunkach szczególnych nie będzie miała obowiązku rozwiązywania stosunku pracy jako przesłanki nabycia prawa do świadczenia. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy dotychczasowe przepisy stanowiły „ swoistą "pułapkę" dla ubezpieczonych, bo narażają zainteresowanych na sytuację, w której po rozwiązaniu stosunku pracy nie uzyskają prawa do świadczenia ze względu na niespełnienie innych wymaganych warunków ustawowych, w szczególności wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach. Dlatego w projekcie ustawy proponuje się, aby ustalenie prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie było uzależnione od rozwiązania stosunku pracy (art. 1 pkt 20 projektu). Zniesienie tego warunku pozwoli organowi rentowemu na wydanie stosownej decyzji przyznającej lub odmawiającej prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze niezależnie od tego, czy wnioskodawca pozostaje w stosunku pracy, czy nastąpiło jego rozwiązanie. Natomiast podjęcie wypłaty tej emerytury - tak jak w przypadku pozostałych emerytur z FUS - będzie uzależnione od rozwiązania stosunku pracy ”. Uchylając zaskarżony wyrok sąd drugiej instancji kierował się przede wszystkim dyspozycją art. 316 k.p.c. , który stanowi, że wydając wyrok sąd bierze za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Stanowi to co prawda odstępstwo od zasady badania legalności decyzji na dzień jej wydania, jednak jest to szczególnie uzasadnione w przypadku oceny prawa do świadczenia uzależnionego między innymi od warunku rozwiązania stosunku pracy. Podobne stanowisko prezentuje Sąd Najwyższy, który w podobnym stanie prawnym stwierdził, że jeśli wymóg rozwiązania stosunku pracy zostanie spełniony po wydaniu decyzji - w trakcie postępowania odwoławczego przed sądem - nie ma przeszkód, aby sąd, stwierdziwszy spełnienie pozostałych przesłanek tego prawa, przyznał świadczenie (wyrok z 12 kwietnia 2012 roku, sygn. II UK 235/11 , LEX nr 1216853). Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że warunek rozwiązania stosunku pracy został przez P. C. spełniony w dniu 31 maja 2012 roku. Sąd Okręgowy ustaliwszy, że stosunek pracy nie został rozwiązany słusznie zaniechał ustalania drugiej z przesłanek nabycia prawa do emerytury (wymogu 15-lat pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze). A zatem postępowanie dowodowe w tym zakresie powinno zostać przeprowadzone w całości, co spowodowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Zadaniem Sądu Okręgowego ponownie rozpoznającego niniejszą sprawę będzie wnikliwa ocena czy na podstawie dowodów zaprezentowanych przez ubezpieczonego możliwe jest ustalenie, że praca w spornych okresach świadczona była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gorzowie Wlkp. SSA Romana Mrotek SSA Jolanta Hawryszko SSA Barbara Białecka