Sad powszechny, VII U 295/22

(1)przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o świadczenie uzupełniające dla osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji na skutek odwołania A. T.

(1)od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 26 stycznia 2022 roku, znak: (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje A. T.

(1)świadczenie uzupełniające dla osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji na okres od 1 października 2021 roku do 1 stycznia 2030 roku. UZASADNIENIE A. T.

(1), reprezentowany przez matkę A. T.

(2), w dniu 28 lutego 2022r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 26 stycznia 2022r., znak: (...) , odmawiającej przyznania świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Odwołujący się, zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego przez organ rentowy, który stwierdził brak niezdolności do samodzielnej egzystencji, wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że orzeczenie zostało wydane jedynie na podstawie dokumentacji medycznej, bez przeprowadzenia badania. Ponadto pominięty został aspekt upośledzenia umysłowego i konieczności stałego nadzoru i pomocy w codziennych czynnościach, a informacje zawarte w dokumentacji medycznej zostały potraktowane przez organ rentowy w sposób wybiórczy (odwołanie z dnia 28 lutego 2022r., k. 3 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , a uzasadniając swe stanowisko powołał się na przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, na podstawie którego świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielniej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Dalej organ rentowy wskazał, że w toku postępowania Komisja Lekarska ZUS w orzeczeniu z 20 stycznia 2022r. orzekła, że A. T.

(1)nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Wobec powyższego zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił przyznania prawa do świadczenia uzupełniającego (odpowiedź na odwołanie z 28 lutego 2022r., k. 4-5 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: A. T.

(1), ur. (...) , ukończył szkołę podstawową specjalną, do której uczęszczał do 18 roku życia. Z powodu zachowań agresywnych nie został przyjęty do kolejnej szkoły. W wieku 4 lat rozpoznano u niego autyzm wczesnodziecięcy. W dzieciństwie korzystał z wielu terapii, m.in.: logopedycznej, integracji motorycznej, stymulacji małej motoryki i rozwoju społeczno-emocjonalnego, procesów poznawczych oraz czynności samoobsługowych. Od 2012r. pozostaje pod opieką psychiatryczną - nie był leczony na oddziałach psychiatrycznych, nie jest też leczony farmakologicznie. Jest agresywny, bardzo szybko się irytuje, jego zachowania są nieprzewidywalne – często sam się okalecza, a bywa również agresywny w stosunku do innych osób. Nie wychodzi sam z domu, nie zostaje sam w domu, nie potrafi sobie przygotować posiłków. Podczas mycia zębów i czynności higienicznych pomaga mu matka. Odwołujący się nie jest w stanie samodzielnie się obsłużyć, nie jest w stanie komunikować swoich potrzeb, wypowiada pojedyncze słowa. W ciągu dnia ogląda filmy, układa klocki, umie czytać i pisać na komputerze (dokumentacja lekarska ubezpieczonego – akta ZUS; opinie biegłych sądowych, k. 22-24, k. 67-71, k. 86-89, k. 132-137, k. 166, k. 191-207, k. 244-261 a.s.). A. T.

(1)ma przyznane prawo do renty socjalnej od 24 sierpnia 2021r. Obecnie renta socjalna przysługuje ubezpieczonemu do 31 października 2025r. (decyzja o przyznaniu renty socjalnej z dnia 7 października 2021r., nienumerowana karta akt ZUS; decyzja o przyznaniu renty socjalnej z dnia 7 listopada 2022r., k. 112 a.s.). W dniu 28 października 2021r. odwołujący się złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniosek o przyznanie świadczenia uzupełniającego (wniosek z 28 października 2021r., k. 1-4 akt ZUS). W związku z tym został skierowany na badanie do Lekarza Orzecznika ZUS, który w orzeczeniu z 24 listopada 2021r. stwierdził brak niezdolności do samodzielnej egzystencji. Następnie sprawa została przekazana do rozpatrzenia przez Komisję Lekarską ZUS, która w orzeczeniu z 20 stycznia 2022r. potwierdziła stanowisko Lekarza Orzecznika ZUS, uznając na podstawie dokumentacji medycznej, że u A. T.

(1)naruszona jest sprawność organizmu w stopniu umiarkowanym, a naruszenie to ma charakter przewlekły. Zaznaczono, że ubezpieczony jest samodzielny w stopniu umożliwiającym samoobsługę i nie spełnia kryteriów ustalenia uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego (orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z 24 listopada 2021r., k. 5 akt ZUS i orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z 20 stycznia 2022r., k. 9 akt ZUS). W oparciu o powyższe Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał w dniu 26 stycznia 2022r. decyzję znak (...) , w której odmówił A. T.

(1)prawa do świadczenia uzupełniającego (decyzja odmowna z 26 stycznia 2022r., nienumerowane karty akt ZUS). A. T.

(1)odwołał się od wskazanej decyzji, a Sąd postanowieniem z 6 kwietnia 2022r. dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych: psychologia i psychiatry celem ustalenia, czy ubezpieczony jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, a jeśli tak, to od kiedy i na jaki okres (odwołanie z dnia 28 lutego 2022r., k. 3 a.s.; postanowienie z 6 kwietnia 2022r., k. 13 a.s.). Decyzją z dnia 7 listopada 2022r., znak: (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. przyznał odwołującemu się prawo do świadczenia uzupełniającego od 1 września 2022r. (decyzja z dnia 7 listopada 2022r., k. 114 a.s.). W opinii wydanej w dniu 19 sierpnia 2022r., sporządzonej na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy i przeprowadzonego wywiadu, biegła sądowa psycholog J. K. wskazała, że u odwołującego się występuje obniżenie funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego w porównaniu do osób o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością fizyczną oraz psychiczną. Intelektualnie i społecznie ubezpieczony funkcjonuje na poziomie upośledzenia lekkiego i normy, z powodu utrwalonych wielości dysfunkcji poznawczych i emocjonalnych. Na podstawie analizy dokumentacji i badania biegła oceniła, że jest samodzielny w życiu codziennym w stopniu umożliwiającym samoobsługę, dlatego nie spełnia kryteriów do ustalenia uprawnień do uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji (opinia biegłej sądowej J. K. , k. 22-24 a.s.). Z uwagi na zastrzeżenia ubezpieczonego do ww. opinii i przedstawienie dodatkowej dokumentacji medycznej, postanowieniem z 4 października 2022r. Sąd dopuścił dowód z opinii uzupełniającej biegłej sądowej J. K. ( postanowienie z 4 października 2022r., k. 55 a.s.). W opinii uzupełniającej z 9 lutego 2023r. biegła sądowa psycholog J. K. podtrzymała wnioski zawarte w sporządzonej wcześniej opinii. Wskazała, że u odwołującego się zdiagnozowano cechy zespołu autystycznego oraz obniżenie intelektu, które niewątpliwie utrudniają satysfakcjonujące funkcjonowanie, dlatego wymaga on z tego powodu pomocy i kontroli nad czynnościami codziennymi dotyczącymi realizowania potrzeb społecznych, ale jego funkcjonowanie koryguje terapia. Poza tym jest sprawny ruchowo i werbalnie, nie jest eliminowany z życia społecznego i może uczestniczyć w zajęciach edukacyjnych. Z ww. powodu biegła nie dopatrzyła się uchybień przy wydawaniu wcześniejszej opinii. Argumentacja strony odwołującej się nie zmieniła jej stanowiska, ponieważ stwierdzone dysfunkcje w stanie emocjonalnym oraz poznawczym, umożliwiają A. T.

(1)egzystencję, wymaga on jedynie częściowej pomocy i opieki drugiej osoby w podstawowych codziennych czynnościach życiowych i dlatego nie spełnia kryteriów do przyznania świadczenia. Ponadto biegła zwróciła uwagę, że z analizy dokumentacji wynika, że 19-letni ubezpieczony jest jedynie częściowo niesprawny, ale komunikuje się, potrafi się fizycznie przemieszczać, jest wydolny w codziennej elementarnej samoobsłudze. Reasumując, według biegłej, występują u niego dysfunkcje, które naruszają sprawność ogólną w stopniu umiarkowanym i są przewlekłe, jednak ubezpieczony nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji w elementarnym zakresie, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z 31 lipca 2019r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (opinia uzupełniająca biegłej sądowej J. K. , k. 86-89 a.s.). W opinii z 25 listopada 2022r., wydanej na podstawie analizy akt sprawy, zawartej w nich dokumentacji medycznej, a także po przeprowadzeniu badania sądowo-psychiatrycznego, biegła z zakresu psychiatrii M. P. wskazała, że ubezpieczony podczas badania był zorientowany prawidłowo, jego zachowanie cechowało się nadruchliwością, kontakt wzrokowy utrzymywał krótko, a kontakt werbalny był utrudniony przez znaczne rozproszenie uwagi i tiki wokalne. Wypowiedzi były ubogie w treść, stereotypowe z licznymi echolaliami. Biegła zwróciła uwagę na występujący deficyt intelektu, a także wskazała, że odwołujący się nie umie nawiązywać prawidłowych relacji społecznych, zachowuje się schematycznie, występuje u niego niepokój oraz impulsywne reakcje z pobudzeniem i agresją. W ocenie biegłej odwołujący się jest niezdolny do samodzielnej egzystencji na okres do 31 października 2025r. Niezdolność taka występowała u niego już w dniu 1 października 2021r. (opinia biegłej z zakresu psychiatrii M. P. , k. 67-71 a.s.). Wobec zastrzeżeń organu rentowego do opinii psychiatrycznej i wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego psychiatry, Sąd postanowieniem z 16 stycznia 2023r. dopuścił taki dowód (postanowienie z dnia 16 stycznia 2023r., k. 81 a.s.). W opinii z 17 lipca 2023r. biegły sądowy psychiatra J. W. , opiniując na podstawie dokumentacji medycznej ubezpieczonego oraz po przeprowadzeniu bezpośredniego badania, rozpoznał u A. T.

(1)autyzm dziecięcy oraz upośledzenie umysłowe o stopniu umiarkowanym. Wskazał, że te schorzenia powodują konieczność długotrwałej opieki innej osoby w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych, dlatego ubezpieczony jest niezdolny do samodzielnej egzystencji okresowo od 1 września 2022r., tj. od daty złożenia wniosku, do 31 października 2025r. Biegły wskazał, że podziela ustalenia poprzednio opiniującego w sprawie biegłego psychiatry oraz jego argumentację. Podkreślił, że ubezpieczony ma istotne kłopoty w czynnościach samoobsługowych takich jak ubieranie się, mycie się, załatwianie potrzeb fizjologicznych - wymaga nieustannej kontroli i czuwania. To samo jest z komunikacją. Biegły zaznaczył, że nie mógł się porozumieć z ubezpieczonym, gdyż nie reagował, a odnośnie poruszania się zwrócił uwagę, że ubezpieczony chodzi, jednak ta sfera także wymaga nadzoru i kontroli, ponieważ jego samodzielne wyjścia na ulicę zagroziłyby zdrowiu i życiu jego oraz innych osób. Równocześnie biegły podkreślił, że ubezpieczony jest nieobliczalny – dwukrotnie podpalił sprzęt sportowy, staje na parapecie, rani sobie ręce. Nie został przyjęty na dalsze nauczanie w szkole z uwagi na agresywne zachowanie. W ocenie biegłego - z uwagi na stan psychiczny ubezpieczonego – istnieją zatem następujące przesłanki do orzeczenia konieczności opieki innej osoby: stwarzanie zagrożenia dla zdrowia i życia dla siebie i otoczenia oraz zaawansowane zespoły otępienne i znaczne upośledzenie umysłowe. Jako początkową datę takiego stanu biegły przyjął dzień złożenia wniosku do ZUS (opinia biegłego z zakresu psychiatrii J. W. , k. 132-137 a.s.). Postanowieniem z 2 października 2023r. Sąd dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłego sądowego psychiatry J. W. na okoliczność, czy A. T.

(1)w okresie od 1 października 2021r. (data wskazana przez biegłą M. P. ) do 1 września 2022r. (data wskazana w opinii z dnia 17 lipca 2022r.) był niezdolny do samodzielnej egzystencji, a jeśli nie, to jakie zmiany w jego stanie zdrowia nastąpiły, które uzasadniły stwierdzenie niezdolności do samodzielnej egzystencji dopiero od 1 września 2022r. (postanowienie z dnia 2 października 2023r., k. 155 a.s.). W opinii uzupełniającej z 24 października 2023r. biegły z zakresu psychiatrii J. W. wskazał, że po dokonaniu ponownej analizy akt sprawy, a w szczególności dokumentacji medycznej ubezpieczonego podtrzymuje swoją opinię zasadniczą z dnia 17 lipca 2023r. Biegły w odpowiedzi na pytanie Sądu wskazał, że w okresie od 1 października 2021r. do 1 września 2022r. ubezpieczony był zdolny do samodzielnej egzystencji. Za datę powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji biegły przyjął 1 września 2022r., zaznaczając, że w przypadku A. T.

(1)nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia od wymienionej daty. Oznaki tego pogorszenia biegły wymienił w opinii głównej. Wskazał, że w jego ocenie wcześniej nie występowały one w takiej intensywności. Ubezpieczony nie został przyjęty do szkoły, ponieważ nie można mu było zapewnić stałej opieki w trakcie zajęć szkolnych. Narastały również stany agresji i autoagresji do tego stopnia, że opiekun wystąpił o przyznanie świadczenia uzupełniającego. W ocenie biegłego ta okoliczność również stanowi wskazówkę określającą datę graniczną powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji. Biegły zaznaczył, że nastąpiło spiętrzenie objawów, które łącznie spowodowały konieczność opieki innych osób w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych (opinia uzupełniająca biegłego J. W. , k. 166 a.s.). Postanowieniem z 5 stycznia 2024r. Sąd dopuścił dowód z opinii kolejnego (innego niż M. P. i J. W. ) biegłego sądowego psychiatry na okoliczność, czy odwołujący się w okresie od 1 października 2021r. do 1 września 2022r. był niezdolny do samodzielnej egzystencji, a jeśli nie, to jakie zmiany w jego stanie zdrowia nastąpiły, które uzasadniały stwierdzenie niezdolności do samodzielnej egzystencji dopiero od 1 września 2022r. (postanowienie z dnia 5 stycznia 2024r., k. 185 a.s.) . Biegły z zakresu psychiatrii P. N. - po dokonaniu analizy akt sprawy i zawartej w nich dokumentacji medycznej - wskazał, że w okresie od 1 października 2021r. do 1 września 2022r. nie nastąpiła gwałtowana zmiana w stanie zdrowia psychicznego oraz funkcjonowania ubezpieczonego – brak jest jakiejkolwiek dokumentacji medycznej na potwierdzanie tego faktu. W opinii biegłego brak było zatem podstaw do uznania ubezpieczonego za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji (opinia biegłego z zakresu psychiatrii P. N. , k. 191-207 a.s.). W związku z zastrzeżeniami wniesionymi przez ubezpieczonego do opinii biegłego P. N. , Sąd postanowieniem z 30 października 2024r. dopuścił dowód z opinii innego biegłego sądowego psychiatry (postanowienie z dnia 30 października 2024r., k. 232 a.s.). Biegła sądowa psychiatra M. L. w opinii z 15 maja 2025r., sporządzonej po dokonaniu analizy dokumentacji medycznej ubezpieczonego i po przeprowadzeniu bezpośredniego badania, wskazała że rozpoznała u A. T.

(1)częściowe zaburzenia rozwoju oraz niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym. Oceniła, że jest on osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, a niezdolność do samodzielnej egzystencji istniała już w okresie od 1 października 2021r. do 1 września 2022r. i istnieje nadal - okresowo do 1 stycznia 2030r., jednak rokowania są niekorzystne. Biegła zwróciła uwagę, że odwołujący się nie komunikuje się w sposób zrozumiały z otoczeniem, wypowiada słowa pojedyncze, nieadekwatne do zadanych mu pytań lub wydaje niezrozumiałe dźwięki. Jest niesamodzielny w czynnościach dnia codziennego, wymaga pomocy przy toalecie, higienie, przygotowywaniu odzieży. Sam nie zostaje w domu, sam nie porusza się poza domem. Przejawia zachowania zagrażające - agresję wobec siebie i otoczenia. Nie kontroluje emocji, jest impulsywny i pobudzony psychoruchowo. Możliwość terapii w jego przypadku jest bardzo ograniczona w związku z niepełnosprawnością intelektualną, co wiąże się ze złym rokowaniem co do poprawy stanu zdrowia. Według biegłej ubezpieczony był niezdolny do samodzielnej egzystencji już w dacie 1 października 2021r. – co potwierdzają dane z dokumentacji medycznej oraz charakter całościowych zaburzeń rozwojowych. Biegła podkreśliła, że z ubezpieczonym nie było lepszego kontaktu werbalnego i pozawerbalnego niż w dacie badania, nie funkcjonował też sprawniej, zawsze wymagał pomocy i wsparcia ze strony innych osób (opinia biegłej z zakresu psychiatrii M. L. , k. 244-252 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o zebrane w sprawie dokumenty, w tym dokumentację medyczną A. T.

(1), konieczną w procesie opiniowania przez biegłych sądowych oraz dokumenty obrazujące przebieg postępowania przed organem rentowym. Zostały one ocenione jako wiarygodne, ponieważ ich treść oraz forma nie budziły zastrzeżeń i nie zostały zakwestionowane przez strony. Ustalając stan faktyczny, Sąd oparł się również na opiniach sporządzonych przez biegłych sądowych psychologa J. K. i psychiatrów: M. P. , J. W. , P. N. i M. L. , choć ocenił, że rzetelnie i fachowo, sporządzone zostały tylko opinie M. P. i M. L. . Biegła M. P. w wydanej opinii wskazała, że odwołujący się jest niezdolny do samodzielnej egzystencji od 1 października 2021r. do 31 października 2025r., co potwierdziła psychiatra M. L. , wskazując dodatkowo, że z uwagi na złe rokowania, niezdolność do samodzielnej egzystencji powinna być orzeczona okresowo do 1 stycznia 2030r. Opinię biegłej M. L. Sąd ocenił jako najpełniejszą. Wskazana biegła, opiniująca jako ostatnia, miała szersze niż inni biegli informacje dotyczące stanu zdrowia ubezpieczonego i jego funkcjonowania. Na tej podstawie mogła w odniesieniu do stanu przeszłego, jak też w zakresie rokowań, ocenić od kiedy i na jaki okres należy uznać A. T.

(1)za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. To właśnie opinię tej biegłej Sąd ocenił jako najbardziej wartościową i dlatego stała się ona podstawą orzekania w sprawie, szczególnie że strony jej nie kwestionowały. Ani ubezpieczony, ani organ rentowy, którzy zgłaszali uwagi do wcześniejszych opinii biegłych, nie zgłosili uwag do opinii M. L. . Stanowisko tej biegłej potwierdziła również M. P. , z tym że czas trwania niezdolności do samodzielnej egzystencji oznaczyła datą wcześniejszą. Sąd ocieniając opinię tej biegłej jako rzetelną, wskazanej daty nie uwzględnił podczas wyrokowania z powodów, o których będzie mowa w dalszej części. Jeśli chodzi o opinię biegłego z zakresu psychiatrii J. W. , to Sąd nie uwzględnił jej wyrokując w sprawie. Opinia potwierdziła ustalenia biegłej M. P. co do samego faktu istnienia niezdolności do samodzielnej egzystencji i ta okoliczność była istotna, jednak biegły J. W. zarazem wskazał, że takiej niezdolności nie stwierdził u A. T.

(1)w okresie od 1 października 2021r. do 1 września 2022r. Jako uzasadnienie takiego stanowiska biegły wskazał to, że pogorszenie stanu ubezpieczonego nastąpiło dopiero od 1 września 2022r., co uzasadnił m.in. faktem iż wówczas opiekun zdecydował się na złożenie wniosku o świadczenie uzupełniające. Zdaniem Sądu uzasadnienie biegłego w ww. zakresie nie jest przekonujące, biorąc pod uwagę opinie M. L. i M. P. , które podkreślały, że odwołujący się przed badaniem nie funkcjonował i nie komunikował się lepiej. Stan, jaki wskazane biegłe stwierdziły w przeprowadzonych badaniach występował już wcześniej, a jeśli chodzi o sygnalizowaną przez J. W. datę wniosku o świadczenie uzupełniające, to należy wskazać, iż biegły błędnie podał, że dopiero we wrześniu 2022r. opiekun zdecydował się taki wniosek złożyć. Z takim wnioskiem wystąpił w październiku 2021r., a potem ponowił go we wrześniu 2022r. Oceniając opinie biegłych J. K. i P. N. , Sąd ocenił, że są one niepełne oraz nieprzekonująco uzasadnione. Biegły P. N. dokonał oceny stanu zdrowia odwołującego się jedynie na podstawie dokumentacji medycznej, znajdującej się w aktach sprawy, bez przeprowadzenia badania ubezpieczonego, wskazując na odosobnione wnioski. Podobnie biegła psycholog J. K. , która choć przeprowadziła wywiad, to wskazała na brak niezdolności do samodzielnej egzystencji, mimo że większość psychiatrów, a nawet ZUS w pewnym okresie, potwierdzili, że A. T.

(1)jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie podlegało uwzględnieniu. Regulacje dotyczące świadczenia, o które ubiega się A. T.

(1), zostały zamieszczone w ustawie z dnia 31 lipca 2019r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. z 2021r., poz. 1842), zwanej dalej ustawą o świadczeniu uzupełniającym. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 tej ustawy, celem świadczenia uzupełniającego jest dodatkowe wsparcie dochodowe osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Na podstawie art. 2 ust. 1, takie świadczenie przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji. W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniu uzupełniającym, w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie, dotyczących postępowania w sprawie świadczenia uzupełniającego, wypłaty tego świadczenia oraz wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 2 ust. 1 , stosuje się odpowiednio m.in. przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , z wyjątkiem art. 136 tej ustawy. Jedną z przesłanek przyznania świadczenia uzupełniającego jest stwierdzenie niezdolności do samodzielnej egzystencji. Z art. 13 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021r., poz. 291), zwanej dalej ustawą emerytalną, wynika, że niezdolność do samodzielnej egzystencji to spowodowana naruszeniem sprawności organizmu konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy drugiej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem pojęcie to ma szeroki zakres przedmiotowy, obejmuje bowiem opiekę oznaczającą pielęgnację, a więc zapewnienie ubezpieczonemu możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokajania potrzeb fizjologicznych, utrzymywania higieny osobistej, a także pomoc w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak robienie zakupów, uiszczanie opłat czy składanie wizyt u lekarza. Niezdolność do samodzielnej egzystencji ma więc wymiar podwójny, dotyczący zarówno podstawowych czynności własnej osoby, jak i czynności życia codziennego. Orzeczenie niezdolności do samodzielnej egzystencji wymaga niemożności samodzielnego wykonywania tych czynności łącznie na obu wskazanych płaszczyznach. W ramach zakresu pojęcia „niezdolności do samodzielnej egzystencji” należy odróżnić opiekę oznaczającą pielęgnację od pomocy w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak robienie zakupów, uiszczanie opłat czy składanie wizyt u lekarza (wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 6 marca 2013r., III AUa 1235/12). Pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji obejmuje z jednej strony opiekę, oznaczającą pielęgnację, czyli zapewnienie ubezpieczonemu możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokojenia potrzeb fizjologicznych, czy utrzymania higieny osobistej, a z drugiej strony dotyczy też pomocy w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak: robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza, czy załatwianie spraw urzędowych. Dopiero te dwa aspekty ujmowane łącznie wyczerpują zakres znaczeniowy ustawowego pojęcia „niezdolności do samodzielnej egzystencji”. Pojęcie to w zaprezentowanym rozumieniu jest w orzecznictwie utrwalone (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 kwietnia 2000r., III AUa 190/00, Prawo Pracy 2001/3/45; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21 lutego 2002r., III AUa 1331/01, OSA 2003/7/28; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 marca 2003r., I AUa 651/02, Prawo Pracy 2004/7-8/65; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 20 czerwca 1995r., AUr 531/95, OSA 1995/7-8/56). Istotne jest przy tym, iż sam fakt, że osoba doznaje pewnych utrudnień w realizacji potrzeb życia codziennego nie może przesądzać o uznaniu jej za niezdolną do samodzielnej egzystencji (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 3 września 2015r., III AUa 910/14). Dla oceny, czy w przedmiotowej sprawie ww. elementy wystąpiły i czy ubezpieczony jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu psychologii i psychiatrii. Jak już zostało wskazane wcześniej, Sąd przede wszystkim opierał się na opinii biegłej sądowej z zakresu psychiatrii M. L. , mając na względzie, że ta opinia została wydana jako ostatnia w sprawie i obejmowała najszerszy materiał. Na jego podstawie M. L. określiła czas trwania niezdolności do samodzielnej egzystencji do 1 stycznia 2030r., zaznaczając że rokowania są niekorzystne, gdyż ograniczone są u ubezpieczonego możliwości prowadzenia terapii z uwagi na jego obniżone funkcjonowanie intelektualne. Jednocześnie wskazana biegła w sposób szczegółowy uzasadniła swoje stanowisko tak co do samego stwierdzenia niezdolności do samodzielnej egzystencji, jak i jej ram czasowych. Zaznaczyła, że ubezpieczony nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować – potrzebuje pomocy przy podstawowych czynnościach – nie jest w stanie samodzielnie przygotować posiłków, zadbać o higienę, wyjść na zewnątrz. Dodatkowo zwróciła uwagę, że nie jest w stanie się komunikować w sposób zrozumiały, gdyż wydaje tylko pojedyncze dźwięki, słowa. Równocześnie ma nieprzewidywalne zachowania – jest agresywny, zarówno w stosunku do siebie jak i innych osób, nie panuje nad swoimi emocjami – często dochodzi u niego do samookaleczeń, ale również atakuje fizycznie swoją matkę. Przy wszystkich czynnościach dnia codziennego potrzebuje nadzoru. We wszystkich takich czynnościach pomaga mu matka – przy kąpieli, myciu zębów, korzystaniu z toalety, przygotowywaniu posiłków, ubrań, wychodzeniu poza dom np. na zakupy. Odwołujący się nie jest w stanie samodzielnie wykonywać tych czynności. Ponadto potrzebuje opieki i stałego nadzoru z uwagi na swoje nieprzewidywalne zachowania i brak umiejętności komunikowania swoich potrzeb np. w chwili gdy chce oddać mocz, to zdejmuje spodnie w miejscu, gdzie w danej chwili się znajduje, a gdy chce się kąpać, to rozbiera się i chodzi nago po mieszkaniu. Opinia biegłej M. L. została sporządzona w sposób fachowy, a poza tym zawiera logicznie umotywowane i jednoznaczne wnioski co do istnienia u ubezpieczonego niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz czasu jej trwania. Organ rentowy nie wniósł do niej zastrzeżeń, a wnioski, jakie wskazana biegła przedstawiła, częściowo potwierdzili inni biegli. Podsumowując, Sąd ustalił, że ubezpieczony jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Z uwagi na zaburzenia rozwoju i niepełnosprawność intelektualną wymaga długotrwałej opieki i pomocy ze strony drugiej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, dlatego zasadne było przyznanie mu prawa do świadczenia uzupełniającego od pierwszego dnia, w którym został złożony wniosek, czyli od 1 października 2021r. do daty, jaką wskazała biegła M. L. , czyli do 1 stycznia 2030r. Sąd Okręgowy zmienił zatem zaskarżoną decyzję na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. w ten sposób, że przyznał A. T.

(1)prawo do ww. świadczenia na podany okres.