Sad powszechny, II Ca 479/14

Sygn. akt II Ca 479/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Monika Kośka Sędziowie: SSO Ewa Piątkowska-Bidas SSO Teresa Strojnowska Protokolant: prot. sądowy Agnieszka Baran po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2014 r. w Kielcach na rozprawie sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w K. przeciwko (...) Centrum (...) w K. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 17 stycznia 2014r. sygn. VIII C 1382/13 oddala apelację i zasądza od (...) Centrum (...) w K. na rzecz Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w K. 1200 (jeden tysiąc dwieście) złotych kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 479/14 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Kielcach wyrokiem z dnia 17 stycznia 2014 r. w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa (...) Sp. z.o.o. w K. przeciwko (...) Centrum (...) w K. o zapłatę zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 18 649,88 zł wraz z odsetkami ustawowymi w wysokości 13% w stosunku rocznym od dnia 13 października 2012 r. do dnia 17 stycznia 2013 r. i dalszymi każdorazowymi odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty. Nadto w punkcie II wyroku Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda 3 350,00 zł, w tym 2 400,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: 16 marca 2010 r. pomiędzy (...) Centrum (...) w K. jako zamawiającym oraz Przedsiębiorstwem (...) Sp. z.o.o. w K. jako wykonawcą zawarta została umowa (...) nr (...) . Przedmiotem umowy było pełnienie funkcji Inżyniera Kontraktu przez powoda. Powód zobowiązał się m.in. do przygotowania i zorganizowania postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Zgodnie z §9 umowy ze strony zamawiającego do kontaktów i nadzorowania projektu i wykonywania umowy uprawniony był dyrektor Szpitala R. S. , zaś ze strony wykonawcy T. J. – Prezes Zarządu (...) . Integralne części umowy stanowiły Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (...) do umowy) oraz Warunki Ogólne Umowy ( (...) do umowy). 17 czerwca 2010 r. R. S. Decyzją nr (...) powołał Komisję do przygotowania i przeprowadzenia postępowania o zamówienie publiczne. Przewodniczącym Komisji został E. B. , Wiceprezes Zarządu (...) . Komisja działała zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie. Tego samego dnia, R. S. na podstawie art. 18 ust. 2 Ustawy Prawo Zamówień Publicznych upoważnił E. B. do pełnienia funkcji kierownika zamawiającego. Upoważnienie wygasło z dniem zakończenia postępowania o zamówienie publiczne. W związku z postępowaniem przetargowym powstał spór, opisany w uzasadnieniu Sądu Rejonowego, pomiędzy uczestnikiem przetargu (...) Sp. z o.o. SKA w K. a (...) Centrum (...) w K. . Prawomocnym wyrokiem z dnia 14 czerwca 2011 r. sygn. akt VII GC 36/11 Sąd Okręgowy w Kielcach zasądził od (...) Centrum (...) na rzecz (...) Sp. z.o.o. SKA kwotę 150.000 zł z ustawowymi odsetkami oraz kwotę 11.117 zł tytułem kosztów procesu. 26 lipca 2011 r. (...) Centrum (...) doręczył (...) odpis wyroku VII GC 36/11 z uzasadnieniem i wnioskiem o zajęcie stanowiska w przedmiocie apelacji. (...) odpowiedziało 3 sierpnia 2011 r. przez doręczenie opinii prawnej. 4 sierpnia 2011 r. Szpital wezwał (...) do podjęcia decyzji w sprawie apelacji od wyroku VII GC 36/

1. Poinformował również, że każda z podjętych decyzji oznaczać będzie konieczność poniesienia przez (...) ewentualnych kosztów sądowych i odsetek w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia na podstawie art. 8 ust. 1-3 zał. nr 2 do umowy. 5 sierpnia 2011 r. (...) zawiadomił, że decyzja taka nie należy do kompetencji Inżyniera Kontraktu określonych w umowie. Szpital nie wniósł apelacji i wypłacił należności stosownie do wyroku VII GC 36/
2. (...) na podstawie faktury VAT nr (...) z dnia 11 września 2012 r. obciążyło Szpital zapłatą 41 205 zł brutto tytułem wynagrodzenia zgodnie z umową. Pozwany opłacił część należności, w ten sposób, że do zapłaty pozostała kwota 18 649, 88 zł. Co do niej, Szpital oświadczył pismem z dnia 5 października 2012 r., że dokonał na podstawie §17 pkt 3 umowy potrącenia z kwotą wynagrodzenia (...) . Pismem z 20 maja 2013 r. Szpital został wezwany przez (...) do zapłaty powyższej kwoty w terminie 7 dni. Pomimo upływu terminu pozwany nie zapłacił 18 649, 88 zł na rzecz powoda. Zgodnie z ustaleniami Sądu Rejonowego umową (...) nr (...) powód podjął się sprawowania funkcji inżyniera kontraktu, a nie zamawiającego w postępowaniu przetargowym. Powód nie ponosi więc odpowiedzialności za decyzje podejmowane przez Komisję w toku postępowania przetargowego. Sąd Rejonowy oparł swoje rozważania na art. 18 ust. 1 i 2 Ustawy Prawo zamówień publicznych . Fakt, że E. B. , Wiceprezes Zarządu (...) , był przewodniczącym Komisji pozostaje irrelewantny, gdyż działał on nie na podstawie umowy (...) nr (...) . Sąd wskazał również, że wszelkie decyzje podejmowała Komisja w sposób kolegialny, a nie E. B. samodzielnie. Powód nie mógł zostać więc obciążony jakimikolwiek kosztami wynikłymi z wyroku VII GC 36/
3. Negatywne rozstrzygnięcie w nim zawarte wiązało się bowiem z działalnością Komisji, a nie działalnością (...) w ramach umowy (...) nr (...) . Nie jest więc możliwe powoływanie się przez pozwanego na §17 pkt 3 umowy czy art. 8 ust. 1-3 zał. nr 2 do umowy. Pismem z dnia 13 marca 2014 r. pozwany (...) Centrum (...) wniósł apelację od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 17 stycznia 2014 r. Zaskarżył on wyrok w całości i wniósł o jego zmianę i oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Orzeczeniu zarzucił: - sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz naruszenie art. 18 ust. 2 Ustawy Prawo zamówień publicznych przez uznanie, że pełniący obowiązki Przewodniczącego Komisji Przetargowej Wiceprezes Zarządu (...) nie był odpowiedzialny za podejmowane w ramach przetargu decyzje - sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz naruszenie art. 65§2 kodeksu cywilnego przez uznanie, że powód nie ponosił odpowiedzialności za należyte przeprowadzenie postępowania przetargowego, mimo wykazanej praktyki stron w zakresie wykonania umowy - naruszenie art. 471 kodeksu cywilnego w zw. z art. 8 ust. 3 (...) do umowy (...) przez błędną wykładnię i zastosowanie, co skutkowało uznaniem zasadności powództwa - sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędną wykładnię (...) przez uznanie, że pozwany mógł zastosować w przypadku przedmiotowego naruszenia umowy karę umowną. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Przez zawarcie dnia 16 marca 2010 r. umowy (...) nr (...) doszło do powstania stosunku kontraktowego pomiędzy (...) Centrum (...) w K. jako zamawiającym oraz Przedsiębiorstwem (...) Sp. z.o.o. w K. jako wykonawcą. 17 czerwca 2010 r. R. S. Decyzją nr (...) powołał Komisję do przygotowania i przeprowadzenia postępowania o zamówienie publiczne. Przewodniczącym Komisji został E. B. , Wiceprezes Zarządu (...) . Powstał w ten sposób drugi stosunek prawny pomiędzy E. B. a Szpitalem, którego źródło stanowi decyzja nr (...) , a nie jak twierdzi pozwany, umowa (...) nr (...) . Należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z dwoma stosunkami prawnymi. Umową (...) nr (...) powód zobowiązał się do pełnienia funkcji Inżyniera Kontraktu. Kompetencje obejmowały m.in. przygotowanie i zorganizowanie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego (punkt 3.1.
4. specyfikacji istotnych warunków zamówienia). Nie jest prawdą, wbrew twierdzeniom pozwanego, że kompetencje te obejmowały również przeprowadzenie postępowania przetargowego. Wykładnia językowa sformułowania „przygotowanie i zorganizowanie postępowania” prowadzi do wniosku, że sformułowanie to ma węższy zakres znaczeniowy niż „przeprowadzenie postępowania”. Przygotowanie i zorganizowanie obejmuje czynności o charakterze organizacyjno – technicznym, a nie przeprowadzenie całego postępowania, tym bardziej podejmowanie w jego ramach decyzji. Nie jest trafny argument naruszenia art. 65§2 kodeksu cywilnego . Stanowi on, że w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzemieniu. Ze względu na charakter umowy związany ze stosowaniem do niej przepisów Ustawy Prawo zamówień publicznych należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie należy opierać się przede wszystkim na wykładni językowej kontraktu. Nie są możliwe w prawie zamówień publicznych zmiany kontraktów w sposób konkludentny. Przemawia za tym art. 140 ust. 3 Ustawy Prawo zamówień publicznych , zgodnie z którym umowa podlega unieważnieniu w części wykraczającej poza określenie przedmiotu zamówienia zawarte w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Zgodnie z art. 144 ust. 1 tej Ustawy zakazane są istotne zmiany postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy, chyba że zamawiający przewidział możliwość dokonania takiej zmiany w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz określił warunki takiej zmiany. Zgodnie z art. 144 ust. 2 zmiana umowy dokonana z naruszeniem ust. 1 podlega unieważnieniu. Umową (...) nr (...) powód zobowiązał się do przygotowania i zorganizowania postępowania. Uznanie, że zobowiązanie polegało na przeprowadzeniu postępowania byłoby istotną zmianą postanowień wedle art. 144 ust. 1 i wymagałoby spełnienia warunków w nim przewidzianych. Nie ma mowy o praktyce stron umowy czy zmianach konkludentnych. Wskazane przepisy są w tym wypadku szczególne w stosunku do art. 65§2 kodeksu cywilnego . Nadto wskazać należy, że sporządzenie opinii prawnej w przedmiocie apelacji od wyroku VII GC 36/11 przez (...) miało charakter wyłącznie grzecznościowy. (...) umową (...) nr (...) zobowiązało się wyłącznie do przygotowania i zorganizowania postępowania przetargowego, a nie jego przeprowadzenia czy podejmowania decyzji związanych z postępowaniami toczącymi się na skutek jego przeprowadzenia. Zgodnie z art. 18 ust. 1 Ustawy Prawo Zamówień Publicznych za przygotowanie i przeprowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego odpowiada kierownik zamawiającego. Umową (...) nr (...) powód nie podjął się sprawowania funkcji zamawiającego w postępowaniu przetargowym, taką funkcję sprawował Szpital. Powód był Inżynierem Kontraktu. Art. 18 ust. 2 tejże ustawy stanowi natomiast, że kierownik zamawiającego może powierzyć pisemnie wykonywanie zastrzeżonych dla niego czynności pracownikom zamawiającego. Powierzenie musi mieć postać upoważnienia indywidualnie adresowanego dla danego pracownika z wymienieniem konkretnych czynności mu powierzonych. W powyższym stanie faktycznym brak upoważnienia spełniającego te kryteria dla E. B. . Nawet gdyby przyjąć istnienie takiego upoważnienia, to byłoby ono dla E. B. , a nie (...) . Należy wskazać, że E. B. jako Przewodniczący Komisji działał jako osoba fizyczna, a nie Wiceprezes (...) . Funkcje te trzeba wyraźnie rozróżnić. Nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie czy E. B. był odpowiedzialny za podejmowane w ramach przetargu decyzje, bo działał on nie jako Wiceprezes (...) , a przede wszystkim nie na podstawie umowy (...) nr (...) , lecz Decyzji nr (...) R. S. . Należy jeszcze raz podkreślić, jak Sąd wskazał na wstępie, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z dwoma stosunkami prawnymi. Zgodnie z art. 8 ust. 3 Załącznika (...) do umowy (...) nr (...) wykonawca był obowiązany na zasadach ogólnych za jakiekolwiek naruszenie swoich zobowiązań wynikających z umowy. Sąd Rejonowy słusznie stwierdził, że zapis ten nie ma zastosowania w tym stanie faktycznym. (...) nie naruszyło swoich zobowiązań z umowy, bo jak wskazano było zobowiązane do przygotowania i zorganizowania postępowania, z czego wywiązało się. Są w tym miejscu aktualne powyższe rozważania Sądu na temat wykładni „przygotowania i zorganizowania”. Skoro (...) nie naruszyło zobowiązań z umowy (...) nr (...) to nie może mieć zastosowania art. 8 ust. 3 Załącznika (...) do umowy (...) nr (...) w zw. z art. 471 kodeksu cywilnego . §17 umowy (...) nr (...) dotyczy kar umownych. Z uzasadnienie Sądu Rejonowego wynika, że §17 nie mógł mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie: „W rozpoznanej sprawie sytuacja opisana w §17 bezspornie nie miała miejsca”. Dlatego bezzasadny jest zarzut podniesiony w apelacji, że Sąd Rejonowy uznał, iż pozwany mógł zastosować w przypadku przedmiotowego naruszenia umowy karę umowną. Sąd Rejonowy dokonał oceny in concreto przez stwierdzenie, że zamawiający nie wzywał wykonawcy do prawidłowego wykonywania przedmiotu umowy w terminie zgodnie z §17, więc nie było możliwości zastosowania kary umownej. Nie analizował, jak podniesiono w apelacji, możliwości wezwania. Rozważania te miały charakter dodatkowy, nastąpiły po wyjaśnieniu przez Sąd Rejonowy, że w przedmiotowej sprawie w ogóle nie ma podstaw do odpowiedzialności powoda za postępowanie przetargowe. Reasumując, Sąd Okręgowy uznał apelację za bezzasadną i oddalił ją na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 98§1 k.p.c.