Sad powszechny, V GC 240/25

Sygn. akt V GC 240/25 upr WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 sierpnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Toruniu V Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Dominik Nowicki Protokolant: sekretarz sądowy G. T. po rozpoznaniu w dniu (...) 2025 r. w S. na rozprawie sprawy z powództwa (...) spółki (...) z siedzibą w U. przeciwko (...) spółce (...) z siedzibą w B. o zapłatę

1. oddala powództwo;
2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę (...) tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Powód (...) (...) z siedzibą w U. żądał od pozwanego (...) (...) z siedzibą w B. zapłaty kwoty (...) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 października 2023 r. do dnia zapłaty. Powód wskazał, że (...) sterowany przez pilota zatrudnionego w pozwanej spółce uszkodził przy lądowaniu linię (...) należącą do powoda. W związku z tym powód żądał od pozwanego odszkodowania równego kosztom naprawy uszkodzeń. Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia (...) 2025 r. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Toruniu uwzględnił żądanie pozwu. Pozwany zaskarżył nakaz zapłaty, wnosząc o oddalenie powództwa w całości. Podniósł zarzut braku legitymacji biernej. Wskazał, że pilot (...) nie był jego pracownikiem, a kiedy doszło do zdarzenia wykonywał on zlecenie dla (...) spółki. Pozwany zaprzeczał, by zdarzenie miało związek z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Negował również wysokość szkody. Sąd ustalił, co następuje : W dniu (...) 2023 r. w miejscowości N. doszło do zdarzenia w ruchu powietrznym. (...) typu X. (...) obsługiwany przez pilota J. H. przy próbie lądowania zahaczył o należącą do powoda napowietrzną linię (...) , czym doprowadził do złamania dwóch betonowych słupów z konstrukcją stalową i uszkodzenia linii (...) na długości trzech przęseł, tj. 300 metrów. (dowody: pismo Policji, k. 9; fotografie, k. 10-23; wydruk z rejestru (...) , k. 60-62;) (...) został zarejestrowany w S. (...) przez S. , nadano mu znak rejestracyjny (...) . Właścicielem i użytkownikiem (...) była d. (...) spółka (...) . To na jej zlecenie J. H. wykonywał lot w dniu (...) 2023 r. W mailu z dnia (...) 2023 r. J. H. oświadczył Państwowej Komisji Badania Wypadków (...) , że operatorem i wykonawcą usługi była (...) ApS. Za usługi realizowane dla (...) spółki (...) wystawia faktury na rzecz pozwanego. Współpraca pozwanego z d. (...) spółką polega na tym, że pozwany pozyskuje klientów i rozlicza się z nimi, natomiast (...) (...) organizuje i przeprowadza (...) . D. (...) spółka jest właścicielem floty (...) zawiera umowy ubezpieczenia i zapewnia wykwalifikowany personel do obsługi (...) . (dowody: wydruk z rejestru (...) , k. 60-62; zeznania świadka J. H. na rozprawie w dniu (...) r. od 00:13:39 do 00:26:47 nagrania; zeznania prezesa zarządu pozwanego na rozprawie w dniu (...) r. od 00:04:27 do 00:20:53 nagrania; certyfikat rejestracji, mail z (...) r., k. 178, 190 w aktach (...) -0.Ds.
3. (...) ) Zdarzenie badała Państwowa Komisja Badania Wypadków (...) . W uchwale z dnia 25 (...) r. komisja stwierdziła, że przyczynami zdarzenia było (...) w warunkach zapadającego zmierzchu, przy ograniczonej widzialności oraz błąd pilota polegający na założeniu, że pomiędzy słupami (...) nie ma rozciągniętych przewodów. (dowody: uchwała (...) , k. 84-84v) Powód naprawił uszkodzenia i wystawił dokument kalkulacji kosztów szkody, w którym oszacował, że naprawa infrastruktury kosztowała (...) zł, a utracone korzyści wyniosły (...) (dowody: kalkulacja z załącznikami, k. 27-31v, 85-90v) W dniu (...) 2023 r. powód wystawił na rzecz pozwanego notę obciążeniową nr (...) na kwotę (...) zł z tytułu odszkodowania za naprawę uszkodzonej linii (...) oraz utracone korzyści. Wskazany w nocie termin zapłaty przypadał na (...) 2023 r. Powód przesłał notę pozwanemu, prosząc o zapłatę odszkodowania. (dowody: nota obciążeniowa, k. 32; pismo powoda, k. 56) W mailu z dnia (...) 2023 r. pełnomocnik pozwanego oświadczył powodowi, że wykonawcą (...) 13 lipca 2023 r. była d. (...) spółka (...) . (dowody: mail, k. 59) Pismem z dnia 2 lutego 2024 r. powód ponowił wezwanie pozwanego do zapłaty kwoty (...) zł. Wezwanie doręczono pozwanemu w dniu 16 lutego 2024 r. (dowody: wezwanie, k. 33; wydruk śledzenia przesyłek, k. 34) Sąd zważył, co następuje : Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony, a także zgromadzonych w aktach postępowania przygotowawczego (...) (...) . Ustalenia uzupełniono na podstawie zeznań świadka J. H. oraz prezesa zarządu pozwanego, które uznano za wiarygodne. Postanowieniem z dnia (...) r. Sąd pominął dowód z opinii biegłego sądowego na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. , zgodnie z którym sąd może w szczególności pominąć dowód mający wykazać fakt (…) nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Powód zgłosił wniosek dowodowy w tym zakresie celem ustalania wysokości szkody. Przeprowadzenie tego dowodu nie było jednak potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy, skoro ustalono, że pozwany nie ma legitymacji biernej do występowania w niniejszym procesie. Przechodząc do rozważań prawnych, trzeba przede wszystkim zaznaczyć, że posiadanie przez strony legitymacji czynnej i biernej w procesie jest przesłanką zasadniczą, od której istnienia uzależniona jest możliwość uwzględnienia powództwa, a jej brak, zarówno w postaci czynnej jak i biernej, prowadzi do wydania wyroku oddalającego powództwo (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt. III CZP 83/12, OSNC 2013/7-8/82, Biul.SN 2012/12/9). Brak legitymacji biernej oznacza, że roszczenie skierowane zostało przeciwko podmiotowi niezobowiązanemu wobec powoda, podmiotowi, którego nie łączy z powodem żaden stosunek prawny, z którego wynika dochodzone roszczenie. Brak legitymacji biernej oznacza oddalenie powództwa wobec osoby nielegitymowanej (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2016 r. sygn. akt VI ACa 885/15, LEX nr 2306310). Rolą Sądu w niniejszej sprawie było więc zweryfikowanie istnienia legitymacji procesowej stron, a w wypadku stwierdzenia braku legitymacji procesowej, Sąd miał obowiązek zamknięcia rozprawy i wydania wyroku oddalającego powództwo. Na wstępie należy zauważyć, że sprawa dotyczyła zdarzenia (...) , dlatego należało stosować przepisy ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo (...) (tj. z dnia 4 września 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 2110); dalej: „ (...) .”), a w szczególności art. 207 (...) Na podstawie art. 207 ust. 1 (...) . odpowiedzialność spowodowaną ruchem (...) ponosi osoba eksploatująca (...) . Osoba eksploatująca (...) jest zdefiniowana w art. 207 ust. 2 (...) . jako osoba, która go używała w czasie spowodowania szkody. Z kolei za osobę używającą (...) uważa się osobę, która używa go bądź sama, bądź przez osoby za nią działające, choćby przekroczyły udzielone im uprawnienia (art. 207 ust. 4 (...) .). Sąd, mając na uwadze zacytowane przepisy, przystąpił do ustalenia, czy pozwany posiadał legitymację bierną w niniejszym procesie. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zidentyfikowanie podmiotu, który w dniu (...) 2023 r. był osobą eksploatującą (...) w rozumieniu art. 207 ust. 1 i 2 (...) Bezspornym jest, że (...) J. H. , który wykonywał (...) był osobą działającą za używającego (...) w rozumieniu art. 207 ust. 4 (...) . P. (...) nie wykonywał (...) na własny rachunek, lecz w ramach świadczonej usługi. Zgodnie z powyższym przepisem, osobą używającą statek był ten, kto używał (...) posługując się przy tym (...) J. H. . Następnym krokiem w logicznym ciągu rozumowania było ustalenie, za kogo działał (...) , a tym samym, kto był osobą eksploatującą w rozumieniu przepisów (...) . Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że (...) o znaku rejestracyjnym (...) , choć obsługiwany przez (...) J. H. , był własnością i był używany przez d. (...) spółkę (...) . Spółka ta była zarejestrowanym właścicielem (...) w rejestrze prowadzonym przez szwedzką państwową agencję transportową. To na zlecenie tej spółki pilot wykonywał lot, o czym zeznał on w czasie przesłuchania. Należy podkreślić, że J. H. wskazywał na (...) (...) jako na operatora i wykonawcę usługi już w korespondencji z Państwową Komisją Badania Wypadków (...) r. Zeznania pilota w charakterze świadka, jak i depozycje prezesa zarządu pozwanego potwierdziły, że współpraca między d. (...) a polską spółką polegała na tym, iż pozwany pozyskiwał klientów i rozliczał się z nimi, natomiast (...) (...) organizował i przeprowadzał (...) . To d. (...) spółka była właścicielem floty, zawierała umowy ubezpieczenia (...) oraz zapewniała wykwalifikowany personel. To ona tym samym sprawowała faktyczne władztwo nad statkiem powietrznym i decydowała w sprawach operacyjnych. Wobec powyższego, Sąd doszedł do przekonania, że pozwany nie był osobą eksploatującą balon w rozumieniu (...) . Rola pozwanego ograniczała się bowiem do działań marketingowo-sprzedażowych. Całość operacji (...) była zaś organizowana i przeprowadzana przez d. (...) spółkę, która tym samym ponosiła odpowiedzialność za szkody wyrządzone ruchem (...) Sąd podkreśla, że niniejsze ustalenia znajdują dodatkowe wsparcie w treści art. 207 ust. 5 (...) Przepis ten wprowadza domniemanie prawne, na podstawie którego osobę wpisaną do rejestru statków jako użytkownika uważa się za osobę eksploatującą (...) . Istotą tego przepisu jest ułatwienie poszkodowanemu dochodzenia roszczeń poprzez skierowanie ich przeciwko podmiotowi, który w oficjalnym rejestrze figuruje jako użytkownik, co ma na celu uniknięcie skomplikowanego ustalania, kto faktycznie w danej chwili eksploatował statek. Z zebranego materiału dowodowego, w szczególności z certyfikatu rejestracji (...) , wynika, że to d. (...) spółka (...) była wpisana do szwedzkiego rejestru jako właściciel i użytkownik (...) . Tym samym to wobec niej, a nie wobec pozwanego, powód mógł kierować roszczenie, korzystając z domniemania odpowiedzialności. Powództwo zostało jednak skierowane przeciwko podmiotowi, wobec którego nie istnieje żadne domniemanie odpowiedzialności w świetle (...) W tym miejscu należy zaznaczyć, że domniemanie z art. 207 ust. 5 (...) dotyczy wpisu do polskiego rejestru cywilnych (...) . Niemniej jednak, w świetle przepisów (...) , (...) zarejestrowane za granicą są dopuszczone do (...) w polskiej przestrzeni (...) , a polski porządek prawny odnosi się do odpowiedzialności osób eksploatujących te statki. Niezależnie od powyższego, na gruncie niniejszej sprawy najistotniejszy jest fakt, że pozwany nie figuruje w żadnym rejestrze jako użytkownik ani właściciel (...) , co nie pozwala na zastosowanie domniemania z art. 207 ust. 5 (...) Niezależnie od powyższych, niewątpliwych ustaleń, Sąd zbadał także alternatywny scenariusz. Nawet gdyby uznać, że w relacji między podmiotami doszło do przekazania prawa używania (...) pozwanemu (choć w świetle postępowania dowodowego wydaje się to mało prawdopodobne), to i tak brak jest podstaw do przypisania mu odpowiedzialności. W takim przypadku zastosowanie znalazłby art. 207 ust. 3 (...) ., zgodnie z którym za osobę eksploatującą uważa się osobę, która przekazała prawo używania (...) innej osobie, jeżeli zachowała prawo decydowania w sprawach wykonywania (...) Ustalenia dowodowe jednoznacznie wskazują, że to (...) zachowała pełną kontrolę operacyjną nad (...) To ona, a nie pozwany, oddelegowała pilota do sterowania (...) , a w konsekwencji zachowywała decyzyjność w kwestii przebiegu (...) . W efekcie, nawet w tym alternatywnym modelu, to d. (...) spółka byłaby uznana za podmiot eksploatujący. Argumentacja powoda, że pozwany bezspornie reklamował i sprzedawał (...) , nie jest w ocenie Sądu wystarczająca do przypisania mu odpowiedzialności za szkodę. Działania te, choć stanowią element prowadzonej przez pozwanego działalności gospodarczej, nie mają znaczenia dla ustalenia osoby eksploatującej w rozumieniu (...) . Jeśli to nawet powód zawierał umowy z pasażerami (...) , to istotne jest w niniejszej sprawie, że lotów nie organizował samodzielnie, lecz zlecał to d. (...) spółce. Sąd zauważa, że w branży transportowej, w tym również w lotnictwie (niezależnie od turystycznego charakteru (...) ), model działania oparty na pośrednictwie i podwykonawstwie jest powszechny. Wiele przedsiębiorstw specjalizuje się w pozyskiwaniu klientów i sprzedaży usług, podczas gdy ich realizacja jest powierzana innym podmiotom, które posiadają niezbędne uprawnienia, flotę i personel. Zatem, to nie zawarcie umowy z pasażerem, lecz faktyczna kontrola operacyjna nad (...) , jest czynnikiem decydującym o odpowiedzialności. Faktyczna kontrola nad operacją (...) w tym nad wyborem załogi, sprzętu, a w konsekwencji nad samym ruchem (...) , pozostawała w gestii (...) (...) Sąd dostrzega, że powód mógł początkowo opierać swoje roszczenie na informacjach pozyskanych przez funkcjonariuszy Policji, którzy w toku czynności wstępnych odnotowali w notatce, iż (...) J. H. zadeklarował się jako pracownik pozwanej spółki. Jednakże, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wzmianka ta nie była wiążąca dla Sądu w toku postępowania cywilnego, w którym zebrano bardziej szczegółowy materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i dokumentację. W tym kontekście należy podkreślić, że pozwany najpóźniej w mailu z dnia (...) 2023 r. informował powoda, iż wykonawcą (...) była d. (...) spółka, wskazując tym samym na podmiot, który był faktycznie odpowiedzialny za zdarzenie. Z kolei (...) J. H. już 17 lipca 2023 r. oświadczył Państwowej Komisji Badania Wypadków (...) , że to d. (...) spółka była operatorem i wykonawcą usługi. Nie można zatem uznać, by pozwany dopiero na potrzeby niniejszej sprawy obrał strategię negowania legitymacji procesowej w sprawie. Mając powyższe na uwadze, nie ulega więc wątpliwości, że powództwo zostało wniesione w tej sprawie przeciwko innej osobie, niż ta która jest zobowiązana wobec powoda. Powództwo podlegało zatem oddaleniu, o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Powód jest stroną przegrywającą powództwo, powinien zatem zwrócić pozwanemu kwotę (...) zł, na którą składają się koszty zastępstwa procesowego (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (tj. z dnia 24 sierpnia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964)) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.