← Polska

Sad powszechny, III U 364/25

Sygn. akt III U 364/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 kwietnia 2026r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Piotr Witkowski Protokolant: Marta Majewska-Wronowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026r. w Suwałkach sprawy I. Ł. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S. o emeryturę pomostową w związku z odwołaniem I. Ł. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia (...) r. znak (...)

  1. oddala odwołanie;
  2. zasądza od I. Ł. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. decyzją z dnia (...) . odmówił I. Ł. prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 19.12.2008r. o emeryturach pomostowych (tj. Dz. U. z 2024r., poz. 1696 ze zm.) prawo do emerytury przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
  3. urodził się po dniu (...) .;
  4. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
  5. osiągnął wiek wynoszący dla mężczyzn co najmniej 60 lat;
  6. ma okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący dla mężczyzn co najmniej 25 lat;
  7. po dniu 31.12.2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub pracę o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 niniejszej ustawy. Zakład odmówił przyznania emerytury pomostowej I. Ł. , ponieważ po dniu 31.12.2008r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 powołanej ustawy. Do stażu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy uwzględnił 18 lat 2 miesiące i 27 dni zatrudnienia od (...) do (...) ., z wyłączeniem okresów nieskładkowych oraz urlopu bezpłatnego. Po 31.12.2008r. I. Ł. nie został zgłoszony w ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych. Zgodnie natomiast z art. 38 ustawy o emeryturach pomostowych , w przypadku wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze po 31.12.2008r., płatnik składek jest zobowiązany dokonać zgłoszenia pracownika na drukach (...) do 31 marca danego roku kalendarzowego za poprzedni rok. W przypadku wystąpienia z wnioskiem o przyznanie emerytury pomostowej, zgłoszenie danych o pracy w szczególnych warunkach w danym roku kalendarzowym, płatnik składek przekazuje do Zakładu w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia wniosku. Zakład wskazał również, że zgodnie z art. 4 w związku z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych , prawo do tej emerytury przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
  8. urodził się po dniu 31.12.1948r.;
  9. na dzień 1.01.2009r. udowodnił okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 niniejszej ustawy wynoszący co najmniej 15 lat, tj. pracy wymienionej w załączniku 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych ;
  10. osiągnął wiek wynoszący dla mężczyzn co najmniej 60 lat;
  11. ma okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący dla mężczyzn co najmniej 25 lat. Zakład odmówił I. Ł. też przyznania emerytury pomostowej na tej podstawie, ponieważ na dzień 1.01.2009r. nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, wynoszącej co najmniej 15 lat. Do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych zgodnie z art. 4 w związku z art. 49 ustawy pomostowej nie został zaliczony okres zatrudnienia od (...) do (...) , ponieważ pracodawca nie potwierdził, że I. Ł. w okresie wykonywał pracę wymienioną w załączniku nr 1 lub 2 do ustawy o emeryturach pomostowych z dnia 19.12.2008r. W odwołaniu od tej decyzji I. Ł. zarzucił jej błędną ocenę zgromadzonego w jego sprawie materiału dowodowego i wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie mu emerytury pomostowej poprzez zaliczenie mu stażu pracy po 31.12.2008r. jako pracy w szczególnych warunkach, wobec zgromadzenia odpowiedniego stażu pracy w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze. Wskazał, iż od 1987r. niezmiennie pracuje na stanowisku pracownika (...) i po dniu 31.12.2008r. nadal pracował w warunkach szczególnych i jego stanowisko pracy nie uległo zmianie, nie zmieniły się warunki zatrudnienia, charakter pracy oraz rodzaj wykonywanych obowiązków. Niezrozumiałym jest dla niego, dlaczego z jednym dniem przestał pracować „w szczególnych warunkach” w sytuacji, w której w zakresie warunków zatrudnienia i charakteru czynności zawodowych nie zaszła choćby najmniejsza zmiana. O fakcie tym, mogą zaświadczyć świadkowie, którzy pracowali z nim co najmniej 20 lat. Według jego wiedzy, jego pracodawca również uiszczał za niego składki na fundusz emerytur pomostowych po 2009r. Niemniej jednak, z jego informacji wynika, iż pracodawca trzykrotnie składał korektę deklaracji zusowskich w zakresie funduszu emerytur pomostowych. Jako pracownik, stale pracujący na tym samym stanowisku pracy, w tych samych warunkach i w tym samym charakterze nie może ponosić konsekwencji zmian decyzji, błędnie złożonych deklaracji, bądź zmiany zdania własnego pracodawcy. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał podstawy zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że zgodnie z art. 51 ustawy płatnik składek zobowiązany jest do wystawienia zaświadczenia o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy za okresy przypadające przed 1.01.2009r. (o ile prace te wymienione zostały w załączniku 1 lub 2 ustawy). Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Odwołania za uzasadnionego uznać nie można było. Odwołujący się nie spełnia bowiem warunków do otrzymania prawa do emerytury pomostowej. Zgodnie z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych , prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5 – 12 , przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
  12. urodził się po dniu 31.12.1948r.;
  13. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
  14. osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
  15. ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
  16. po dniu 31.12.2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy. Natomiast na podstawie art. 49 tej ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:
  17. po dniu 31.12.2008r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
  18. spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i art. 5-12;
  19. w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i
  20. Z unormowania tego wynika, że przy nabywaniu prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych , uwzględnieniu podlegają przypadające przed dniem 1.01.2009r. okresy pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 i art. 33 ustawy emerytalnej, jednakże wyłącznie w sytuacji spełnienia przez ubezpieczonego wszystkich pozostałych przesłanek określonych w art. 4 , gdyż muszą one być spełnione łącznie. Przy spełnieniu warunków formalnych, warunkiem koniecznym jest praca po 31.12.2008r. w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze określonych ustawą o emeryturach pomostowych , wskazana w wykazie prac, stosownie do art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy. Te wskazane w wykazie prace, stosownie do art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych prace w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, są jeszcze bardziej „szczególne”, niż obowiązujące przez 1.01.2009r. Jeżeli natomiast osoby ubiegające się o emeryturę pomostową nie spełniają warunku kontynuowania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy i emeryturach pomostowych po 31.12.2008r., to – zgodnie z art. 49 tej ustawy – muszą spełniać warunek 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy przed 1.01.2009r. Analizując sytuację prawną odwołującego się w aspekcie powołanych przepisów o emeryturach pomostowych, to nie można w sprawie mówić, aby spełnił on warunki pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze określone w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych . Rozważając aspekty sprawy wskazać należy, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1.06.2010r. II UK 21/10, z którym w pełni należy się zgodzić, gdyż prawo do emerytury pomostowej zależy od charakteru pracy rzeczywiście wykonywanej, a nie takiej, jaka widnieje w dokumentacji pracowniczej. W związku z tym, nawet opłacanie za pracownika składki na emeryturę pomostową nie może powodować uznania, że takiemu pracownikowi należy się emerytura pomostowa. Zresztą zatrudniająca odwołującego się od 19.06.2006r. do nadal firma (...) ( (...) ) nie potwierdziła opłacania za odwołującego się składek na emeryturę pomostową, składając na te okoliczności pismo z dnia 12.03.2026r. Charakter pracy natomiast odwołującego się, wynikający i z jego wyjaśnień i akt osobowych jak i zeznań świadka J. D. wykluczają uznanie pracy odwołującego się jako pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych . Tak przez 1.01.2009r., jak i po 31.12.2008r. odwołujący się pracował jako (...) na stanowisku (...) , (...) , (...) , która to praca stanowiła tylko pracę w szczególnych warunkach według rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach (Dz. U. z 1983r., Nr 8, poz. 43), a nie art. 3ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych . Wprawdzie pracodawca (...) wystawił odwołującemu się zaświadczenie w dniu 11.04.2024r. i świadectwo w dniu (...) , że od 1.01.2009r. pracuje on w szczególnym charakterze wykonując prace przy bezpośrednim sterowaniu (...) mogącymi stwarzać zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego, wskazane w załączniku nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych , ale nie jest to prawdą. Praca odwołującego się po 31.12.2008r., jak on sam wskazał, nie zmieniła się. Nadal jest on (...) wykonującym pracę jak wyżej wskazane, co wynika i z zeznań świadka J. D. i dokumentacji pracowniczej. Nie jest to zaś żadna praca przy sterowaniu procesami technologicznymi, tym bardziej przy bezpośrednim sterowaniu tymi procesami, nie mówiąc już, że mogła stanowić zagrożenie poważnej awarii i to ze skutkiem dla bezpieczeństwa publicznego. Jest to zwykła praca robotnicza wykonywana w przeważającej mierze ręcznie, ewentualnie z użyciem magazynowych środków transportowych ( (...) , jego przetransportowanie i odpowiednie ułożenie według otrzymanych już wytycznych – zeznania świadka J. D. , którym odwołujący się nie zaprzeczył. Mając więc na uwadze powyższe, nie można było odwołującemu się przyznać emerytury pomostowej. Samo bowiem świadectwo pracy o tym nie decyduje. Organ rentowy, tak jak i sąd, może zakwestionować świadectwo pracy potwierdzające wykonywanie zatrudnienia w warunkach szczególnych, które jak każdy dokument nieurzędowy w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 kpc podlega kontroli zarówno co do prawidłowości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej, gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej (np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 24.09.2008r. III AUa – Lex 478688 i Sądu apelacyjnego w Katowicach z dnia 4.11.2008r. III AUa 3113/08 – Lex 552003). Prawo do emerytury nie zależy od woli organu rentowego ani sądu, czy też nawet przyznania okoliczności faktycznych przez organ rentowy, lecz od rzeczywistego spełnienia przez ubezpieczonego warunków określonych w ustawie. Sąd zawsze musi badać z urzędu – czy ubezpieczony faktycznie spełnia wszystkie warunki ustawowe do nabycia prawa do emerytury. Tak choćby Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 10.12.2014r. IIII AUa 364/
  21. Zważywszy na powyższe Sąd na mocy art. 477 14 § 1 kpc oddalił odwołanie. O kosztach orzekł na mocy art. 98 § 1 kpc w zw. z art. 99 kpc . Odwołujący się przegrał sprawę, więc obowiązany jest organowi rentowemu zwrócić poniesione przez niego koszty zastępstwa procesowego rady prawnego. Ich wysokość określa rozporządzenie z dnia 22.12.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023r., poz. 1935). sędzia Piotr Witkowski

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.