Sygn. akt I Ca 268/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w Łomży Wydział I Cywilny w składzie : Przewodnicząca: Edyta Dorota Piorunek po rozpoznaniu w dni

§ 2k.p.c.

jeżeli w terminie trzech miesięcy od dnia wydania postanowienia o umorzeniu elektronicznego postępowania upominawczego powód wniósł pozew przeciwko pozwanemu o to samo roszczenie w postępowaniu innym niż elektroniczne postępowanie upominawcze, skutki prawne, które ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa, następują z dniem wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Na żądanie stron sąd, rozpoznając sprawę, uwzględni koszty poniesione przez strony w elektronicznym postępowaniu upominawczym. W ocenie Sądu Rejonowego przepis ten nie stanowi podstawy do zasądzenia na rzecz strony powodowej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w elektronicznym postępowaniu upominawczym jako odrębnej kwoty względem kosztów zastępstwa procesowego zasądzanych następnie za postępowanie prowadzone po ponownym wniesieniu pozwu w terminie 3 miesięcy. Sąd Rejonowy wskazał, że nie można pominąć, że art.

§ 2k.p.c.

stosuje się zarówno do przypadków w których wydano nakaz zapłaty, jak i tych, gdzie stwierdzono brak podstaw do wydania takiego nakazu. Nie ma podstaw prawnych do różnicowania jego zakresu zastosowania w tych dwóch wypadkach. Przyjęcie tezy, że przepis ten pozwala na zasądzanie zdublowanych kosztów zastępstwa procesowego prowadziłoby do nieuzasadnianego generowania kosztów procesu, a przy tym „wynagradzania” strony powodowej także za wnoszenie w ramach elektronicznego postępowania upominawczego pozwów nie spełniających wymogów do wydania w tym trybie nakazu zapłaty. Niewątpliwie możliwość taka stanowiłaby pole do potencjalnych nadużyć. Wreszcie Sąd Rejonowy zauważył, że ustawodawca nie wprowadził możliwości dublowania kosztów zastępstwa procesowego w sytuacji wniesienia sprzeciwu w postępowaniu upominawczym lub zarzutów w postępowaniu nakazowym, w których pozwany od razu dysponuje pełnym pozwem i dowodami. Zakładając racjonalność ustawodawcy nie sposób byłoby zatem wywodzić z art.

§ 2k.p.c.

normy niewynikającej bezpośrednio z jego treści, a wywodzonej głównie w oparciu o celowość, która nie występuje w podobnych, a jednak zapewniających stronie pozwanej większy wgląd w przedmiot procesu, rodzajach postępowań. Sąd Rejonowy nie dostrzegł również potrzeby odmiennego interpretowania art.

§ 2k.p.c.

także z uwagi na samą treść przepisów regulujących koszty zastępstwa procesowego. Otóż przepisy te różnicują koszty zastępstwa procesowego w przypadkach procedowania w ramach postępowania upominawczego i postępowania zwyczajnego, a więc stronie ponoszącej te koszty wynagradzany jest zwiększony zakres pracy związany z podjęciem przez drugą stronę obrony. Brak jest zatem podstaw do dublowania kosztów w oparciu o art.

§ 2k.p.c.

Apelację od powyższego orzeczenia wniosła pozwana. Skarżonemu orzeczeniu zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 k.c. , art. 232 k.p.c. , art. 245 k.p.c. i art. 253 k.p.c. , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uznaniu, iż powód udowodnił istnienie swego roszczenia, jego wysokość oraz datę wymagalności, podczas gdy powód nie przedstawił dowodów na udostępnienie stronie pozwanej kwoty kredytu zgodnie z postanowieniami Umowy, nie przedstawił dowodów w jakiej faktycznie wysokości wierzytelność ta istnieje w związku z czym nie można było uznać, żeby powód dowiódł istnienia swego roszczenia co do zasady oraz co do wysokości; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 k.p.c. poprzez niezgodne z zasadami wiedzy i logiki przyjęcie, że prowizja stanowi główne świadczenie z tytułu umowy kredytu i na tej podstawie dokonanie odmowy kontroli abuzywności klauzuli ustanawiającej prowizję; 3. naruszenie art. 385 1 § 1 k.c. w zw. z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim poprzez ich niezastosowanie i tym samym nie uwzględnienie, że wysokość prowizji zawarta w umowie pożyczki łączącej strony jest rażąco wygórowana oraz kształtuje prawa i obowiązki strony pozwanej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jej interesy oraz poprzez brak dokonania kontroli abuzywności prowizji i ubezpieczenia co stanowi pozaodsetkowy koszt kredytu; 4. naruszenie art. 69 ust.1 pr. bank. poprzez wyliczenie odsetek od kosztów kredytu; 5. naruszenie art. 75c pr. bank. poprzez uwzględnienie stanowisko powoda w sytuacji, gdy nie zostało wykazane, by wypowiedzenie umowy zostało poprzedzone przez bank wezwaniem do zapłaty, doręczonym stronie pozwanej w sposób umożliwiający zapoznanie się z treścią oświadczenia; 6. naruszenie art. 234 k.p.c. poprzez domniemanie doręczenia wezwania do zapłaty na podstawie wyciągu z książki nadawczej podczas gdy domniemania takiego nie przewidują przepisy prawa bankowego i z tego względu nie powinno mieć ono miejsca na gruncie niniejszej sprawy; 7. naruszenie art. 95 ust. 1a ustawy Prawo Bankowe poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że dowód z wyciągu z ksiąg bankowych jest dokumentem, któremu należy nadać walor wiarygodności pomimo, iż jest to dokument prywatny i nie wiąże się z nim domniemanie zgodności z prawdą oświadczeń w nim zawartych. Mając na względzie powyższe wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów postępowania w obu instancjach, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wedle norm przepisanych. Powód w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Mając na względzie cały zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd Okręgowy przyjmuje za własne ustalenia Sądu Rejonowego, czyniąc je podstawą swojego orzeczenia. Pozwana nie wykazała, by ocena dowodów w niniejszej sprawie była rażąco wadliwa, sprzeczna z dyrektywami wyrażonymi w art. 233 § 1 k.p.c. Odnosząc się w do zawartego w apelacji zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. , wskazać trzeba, że zgodnie z treścią tego przepisu sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że kwestionowanie dokonanej przez sąd oceny dowodów nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych, zadowalających dla apelującego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, korzystnej oceny materiału dowodowego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99, LEX nr 53136). Jeśli bowiem z materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena taka nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby nawet - i to w równym stopniu - na podstawie tego materiału dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko wówczas, gdy brak jest logiki w wysnuwaniu wniosków ze zgromadzonego materiału dowodowego lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza reguły logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (zob.m.in. wyrok SN z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, LEX nr 56906). Za bezwzględnie konieczne uznaje się przy tym wskazanie przyczyn dyskwalifikujących ocenę przyjętą przez sąd, w szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszone zostały przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając (tak SN m.in. w postanowieniach z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, LEX nr 52753, a także z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99, LEX nr 53136). Zdaniem Sądu Okręgowego w żadnym razie nie można uznać, aby ocena dowodów dokonana w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji wykraczała poza powyższe ramy. W świetle powyższych założeń zarzuty podniesione w apelacji pozwanej muszą być uznane za bezpodstawne. Sąd Rejonowy w sposób wyczerpujący odniósł się bowiem do zarzutów dotyczących oceny dowodów w postaci kserokopii dokumentów, zaś apelacja ogranicza się do powtórzenia tez ferowanych w toku procesu. Taki sposób zakwestionowania oceny mocy i wiarygodności dowodów, dokonanej przez sąd na podstawie art. 233 § 1 k.p.c. jest jednak nieskuteczny. Szczególnie, gdy pozwana nie powołała, a tym bardziej nie wykazała, żadnych faktów zaprzeczających wiarygodności tych dowodów i prawdziwości zawartych w nich twierdzeń. Co więcej, choć nadal feruje te same zarzuty, pozwana nie odniosła się w żaden sposób do przedłożonej przez stronę powodową historii rachunku kredytowego o nr (...) za okres od dnia 2021-04-16 do 2023-12-28 założonego tytułem pożyczki, z którego wynika, że na konto pozwanej została przelana przez powodowy Bank kwota 50.363,54 zł wynikająca z umowy o kredyt konsolidacyjny nr (...) , uiszczenie przez pozwaną tytułem prowizji od udzielonego kredytu kwoty 2.552,85 zł, która odpowiada wysokości prowizji wynikającej z umowy o kredyt konsolidacyjny nr (...) , czy potrącona została kwota 4.542 zł tytułem zapłaty składki ubezpieczenia. Nadto z historii rachunku bankowego wynika, że pozwana dokonywała spłaty rat kredytu. Ostatnia spłata raty kredytu miała miejsce 16 listopada 2023 r., tj. po wniesieniu przez pozwaną sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanego przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny. Tym samym wbrew zarzutom pozwanej powód wykazał dokumentami bankowymi, iż kwestionowane przez pozwaną zobowiązanie zostało zawarte, a pozwana nie wyjaśniła (stosownie do poniesionych zarzutów w toku postępowania przed Sądem I Instancji jak i w postępowaniu odwoławczym) z jakich powodów spłacała zobowiązanie wynikające z umowy o kredyt konsolidacyjny nr (...) , czy też w jaki sposób Bank wszedł w posiadanie danych pozwanej czy danych z których wynikało zadłużenie pozwanej w innych Bankach i instytucjach finansowych. Wskazać należy, że stosownie do treści art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Z przedłożonych dowodów przez powoda wynika, że powoda i pozwaną łączyła umowa o kredyt konsolidacyjny nr (...) w wysokości 50.363,54 zł. Stosownie do przedłożonej przez powoda umowy kredyt został przeznaczony na : 1. potrzeby konsumpcyjne Kredytobiorcy w wysokości 1500.00 zł; 2. spłatę zobowiązań kredytowych Kredytobiorcy z tytułu:

1. a)umowy kredytu Kredyt niecelowy oraz studencki nr (...) na rachunek prowadzony w (...) Bank S.A. w wysokości (...) zł
2. b)umowy kredytu Karta kredytowa nr (...) na rachunek prowadzony w (...) Bank S.A. w wysokości (...) (
3. c)umowy kredytu Limit odnawialny nr (...) na rachunek prowadzony w (...) Bank (...) SA w wysokości (...) zł,
4. d)umowy kredytu Kredyt niecelowy oraz studencki nr (...) na rachunek prowadzony w (...) Bank (...) SA w wysokości (...) zł
5. e)umowy kredytu Kredyt na zakup towarów, usług i papierów wartościowych nr (...) na rachunek prowadzony w (...) Bank SA w wysokości (...) zł (słownie zł: jeden tysiąc pięćset osiemdziesiąt osiem złotych zero groszy) 3. zapłatę kosztów kredytu określonych poniżej:
6. a)prowizji za udzielenie kredytu w wysokości (...) zł z zastrzeżeniem § 2;
7. b)jednorazowej składki ubezpieczeniowej do przekazania (...) SA w wysokość) (...) .00 zł z tytułu zawarcia przez Kredytobiorcę umowy ubezpieczenia dla kredytobiorców kredytów gotówkowych udzielanych przez (...) Bank SA - pakiet (...) , utrata pracy i zwrot kosztów opłat eksploatacyjnych numer: (...) ; Z treści umowy wynika, że całkowita kwota zadłużenia z tytułu zaciągniętych pożyczek/kredytów wobec banków oraz innych podmiotów niebędących bankami wynosiła (...) zł. Powód przedstawił też dyspozycję uruchomienia kredytu stanowiący załącznik do umowy o kredyt konsolidacyjny nr (...) z którego wynika, iż pozwana prosi o uruchomienie kredytu na podstawie umowy nr (...) w kwocie 50.363,54 zł w formie:  przelewu w kwocie (...) zł na rachunek nr (...) w Banku (...) SA  spłaty zobowiązań kredytowych z tytułu:
8. a)umowy Kredyt niecelowy oraz studencki nr (...) na rachunek nr (...) w banku (...) S.A. w wysokości (...) zł;
9. b)umowy Karta kredytowa nr (...) na rachunek nr (...) w banku (...) S.A. w wysokości (...) zł;
10. c)umowy Limit odnawialny nr (...) na rachunek nr (...) w banku (...) SA w wysokości (...) zł;
11. d)umowy Kredyt niecelowy oraz studencki nr (...) na rachunek nr (...) w banku (...) SA w wysokości (...) zł;
12. e)umowy Kredyt na zakup towarów, usług i papierów wartościowych nr (...) na rachunek nr (...) w banku (...) SA w wysokości (...) zł; Dodatkowo zleciła dokonanie z rachunku kredytu:  przelewu jednorazowej składki ubezpieczeniowej dla (...) SA w wysokości (...) zł, z tytułu zawarcia umowy ubezpieczenia dla kredytobiorców kredytów gotówkowych udzielanych przez (...) Bank SA - pakiet (...) , utrata pracy i zwrot kosztów opłat eksploatacyjnych dla (...) SA ;  przelewu z tytułu prowizji od udzielonego kredytu w kwocie (...) zł na rachunek kredytowy (k. 89). Stosownie zaś do przedłożonego przez stronę powodową formularza informacyjnego dotyczącego kredytu konsolidacyjnego w kwocie 43.268,69 zł (która to kwota nie obejmowała kredytowanych przez Bank kosztów) kredyt miał zostać wypłacony w kwocie 1500 zł na rachunek wskazany przez kredytobiorcę oraz przelewów w łącznej kwocie 41.768,69 na rachunki wskazane przez kredytobiorcę w związku ze spłatą zobowiązań kredytowych oraz przelewu w kwocie 2.552,85 zł tyt. prowizji oraz przelewu w kwocie 4.542 zł tytułem jednorazowej składki ubezpieczeniowej (k. 92-94v). Powód przedłożył także prognozowany harmonogram spłaty kredytu stanowiącego załącznik do umowy o kredyt konsolidacyjny nr (...) (k. 90-91v). Każdy z tych dokumentów opatrzony był własnoręcznym podpisem pozwanej, czego pozwana nie kwestionowała. Zaoferowane zatem przez powoda dokumenty, w postaci uwierzytelnionych odpisów umowy kredytu konsolidacyjnego wraz z załącznikami podpisane własnoręcznym podpisem pozwanej potwierdzały zawarcie przez pozwaną z (...) Bankiem S.A. umowy w dniu 15 kwietnia 2021 r. W świetle ww. dokumentacji niewątpliwie powód wykazał, że strony zawarły przedmiotową umowę kredytu konsolidacyjnego nr (...) , na mocy której uregulowane zostały inne zobowiązania kredytowe pozwanej oraz uiszczone zostały kwoty np. tyt. prowizji. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 232 k.p.c. , to wskazać należy, że skoro pozwana nie kwestionowała, że spłacała wynikające z umowy zobowiązanie, na powodzie spoczywał obowiązek wykazania, że skutecznie wypowiedział umowę oraz tego, w jaki sposób wyliczył dochodzoną należność. Podkreślić należy, że ewidencjonowaniu przez Bank zdarzeń gospodarczych na podstawie dowodów księgowych, którymi są dokumenty wymienione w art. 21 ustawy o rachunkowości , w tym: zewnętrzne własne – przekazane w oryginale kontrahentowi; zewnętrzne obce – otrzymane od kontrahentów; wewnętrzne – dotyczące operacji wewnątrz jednostki, służą księgi banku. Wątpliwości Sądu Okręgowego nie budziła też wysokość zadłużenia pozwanej wynikająca z wyciągu z ksiąg bankowych z dnia 28 grudnia 2023 r. Powołany dokument spełnia wymogi co najmniej dokumentu prywatnego (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27 lutego 2014 roku, I ACa 290/13, LEX nr 1451726). Nie budzi też wątpliwości, że wyciąg bankowy nie może być uznany za dokument urzędowy, jednakże może co do zasady stanowić podstawę ustaleń faktycznych. W oparciu o wskazany dokument powód wykazał wysokość i strukturę przedmiotowego roszczenia ze wskazaniem na kwotę wymagalnego kapitału, odsetek umownych, odsetek umownych za opóźnienie oraz opłat. Pozwana w żaden sposób nie zakwestionowała merytorycznej wartości wyciągu. Pozwana nie wskazała, ewentualnie jakich dokumentów zabrakło w zebranym materiale dowodowym, nie określiła również zakresu informacji, które nie zostały ujawnione przez powoda. Należy wskazać, że w świetle art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, co oznacza, że dla skutecznego zgłoszenia wniosku dowodowego w procesie cywilnym niezbędne jest wskazanie faktu, który miałby zostać wykazany za jego pomocą. Postępowanie dowodowe nie służy zaś poszukiwaniu dopiero w toku procesu faktów, z których strona mogłaby wywieść twierdzenia uzasadniające jej żądania. Należy podkreślić, że samo zaprzeczanie legalności dowodu z kopii dokumentu oraz kwestionowanie twierdzeń powoda popartych przedstawionymi wyliczeniami, nie mogło w tym okolicznościach obalić przedstawionej przez powoda podstawy faktycznej jego żądań. Za chybiony należało uznać zarzut pozwanej braku umocowania osoby do zawarcia przedmiotowej umowy w imieniu banku. Stosownie do art. 97 § 2 k.c. osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa. Umowy kredytu zawierane w oddziałach banków korzystają z ochrony wynikającej z art. 97 k.c. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 lutego 2024 r., II CSKP 1105/23 wskazał, że udzielanie kredytów należy do czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa, toteż klient może działać w zaufaniu do tego, że umowa zawierana z osobą czynną w takim lokalu będzie wiązała bank. Co więcej, zmieniające się potrzeby obrotu, w tym upowszechnienie się umów zawieranych na odległość, powoduje, że unormowanie to rozumiane szeroko, z uwzględnieniem jego funkcji, jaką jest zapewnienie bezpieczeństwa obrotu, i z położeniem nacisku na to, że to "osoba czynna" ma mieć związek z lokalem przedsiębiorstwa, a sama czynność może zostać dokonana poza lokalem. Tym samym brak było podstaw do kwestionowania pełnomocnictwa osoby, która zawarła w imieniu banku umowę z pozwaną. Zarzut pozwanej, iż powód nie wywiązał się z procedury wynikającej z art. 75 c Prawa bankowego jest chybiony. Niewątpliwie w świetle złożonej dokumentacji powód w dniu 27 września 2023 r. skierował do pozwanej pismo stanowiące ostateczne wezwanie do zapłaty kwoty (...) zł z umowy nr (...) . Wezwanie to zostało skutecznie doręczone w dniu 3 października 2023 r. Przy tym zawierało informację o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zaległości (k. 32-34). Pismem z dnia 6 listopada 2023 r. powód skierował do powódki wypowiedzenie umowy wraz z wezwaniem do pilnej spłaty zaległości w terminie. Z pisma wynikało, że zadłużenie na dzień wypowiedzenia umowy wynosi 2.941,71 zł. Okres wypowiedzenia wynosił 30 dni od doręczenia tego pisma. Z potwierdzenia odbioru zaś wynikało, że wypowiedzenie zostało skutecznie doręczone w dniu 10 listopada 20233 roku (k. 37-37v). Z pisma stanowiącego wezwanie do zapłaty wynika jego numer R