Sad powszechny, II Ca 332/14

Sygn. akt II Ca 332/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2014r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Anatol Gul Sędziowie: SO Piotr Rajczakowski SO Aleksandra Żurawska Protokolant: Bogusława Mierzwa po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2014r. w Świdnicy na rozprawie sprawy z powództwa J. L. przeciwko R. G. o zapłatę 66.480 zł na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt I C 1435/13 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądza od pozwanego R. G. na rzecz powoda J. L. kwotę 66.480 (sześćdziesiąt sześć tysięcy czterysta osiemdziesiąt złotych) zł z odsetkami ustawowymi od dnia 22 listopada 2011r. oraz 4.248 zł kosztów procesu; II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda 5.124 zł kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 332/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem oddalono powództwo o zapłatę kwoty 66 480 zł oraz orzeczono o kosztach procesu, opierając rozstrzygnięcie o następujące ustalenia i oceny: - w dniu 21 sierpnia 2009r. pozwany (zamawiający) i powód (wykonawca) zawarli umowę o dzieło, na mocy której powód zobowiązał się do opracowania wniosku o dotację z elementami Biznes Planu w ramach (...) – (...) – dla realizowanego projektu inwestycyjnego polegającego na budowie kompleksu hotelarskiego (...) w J. ; za wykonanie dzieła strony ustaliły wynagrodzenie dla wykonawcy, składające się z dwóch elementów: 1) kwoty ryczałtu w wysokości 8.000 zł netto, płatnej w dwóch ratach: I rata w wysokości 3.500 zł, płatna w terminie 2 dni od podpisania umowy, II rata w wysokości 4.500 zł, płatna w terminie 7 dni po złożeniu dokumentów aplikacyjnych (wniosku o dotację) w (...) we W. (§ 3 ust. 1 umowy); 2) dodatkowego wynagrodzenia w wysokości 2 % netto, liczonego od kwoty przyznanej dotacji, po otrzymaniu pisemnej informacji o przyznanej dotacji (§ 3 ust. 3 umowy); zamawiający w § 3 ust.4 umowy zobowiązał się do uiszczenia wynagrodzeń dla wykonawcy na konto wykonawcy wskazane w rachunkach w terminie 7 dni od daty doręczenia odpowiednich rachunków (za wyjątkiem pierwszego rachunku płatnego w terminie 2 dni od doręczenia); - wniosek o dotację opracowany przez powoda został złożony i przyjęty w dniu 14.09.2009r. - powód wystawił rachunek z dnia 21 sierpnia 2009r. na kwotę 3.500 zł, a następnie rachunek z dnia 17 września 2009r. na kwotę 4.500 zł, które zostały uregulowane przez pozwanego w terminie; - w piśmie z dnia 02 września 2010r. skierowanym przez grupę przedsiębiorców znajdujących się na liście rezerwowej konkursu unijnego do (...) , przedsiębiorcy zwrócili się z prośbą o zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie zwiększenia alokacji na konkurs unijny, motywując swoją prośbę z jednej strony - bardzo dobrym przygotowaniem do konkursu, w tym bardzo dobrymi projektami turystycznymi, co ma znaczenie dla rozwoju turystyki, dla tworzenia nowych miejsc pracy i dla rozwoju całego regionu, a z drugiej strony - długim czasem oczekiwania na przyznanie środków oraz związanymi z tym komplikacjami dotyczącymi utraty ważności niektórych pozwoleń na budowę, promes kredytowych, uzgodnień, których wznowienie wymaga zainwestowania dodatkowych sił i środków; -decyzją (...) z dnia 21 października 2011r. wniosek o dotację rekomendowany został do dofinansowania; w związku z pojawieniem się wolnych środków wynikających: 1) ze zgromadzonych oszczędności w ramach Schematu (...) „Dotacje inwestycyjne dla (...) wspierające innowacyjność produktową i procesową na poziomie przedsiębiorstwa (nabór w 2008r. i w 2009r.), 2) ze zgromadzonych oszczędności w ramach Schematu (...) (...) dla (...) zwiększające atrakcyjność turystyczną regionu (z wykluczeniem projektów z zakresu tworzenia centrów pobytowych (...) ), 3) z pozostałej rezerwy utworzonej w ramach Schematu (...) , 4) z niewykorzystanej rezerwy oraz alokacji przewidzianej dla Schematu (...) (...) (nabór przeprowadzony w 2010r.), pojawiła się nowa kwota, która została rozdysponowana na dofinansowanie projektów o liczbie co najmniej 20 punktów na etapie merytorycznej, tj. 24 projektów; - informacja o przesunięciu wolnych środków w ramach (...) została opublikowana na oficjalnej stronie internetowej (...) w dniu 09 listopada 2011r. ; w dniu 13 lipca 2012r. pozwany podpisał umowę o dofinansowanie projektu „ (...) w centrum miejscowości uzdrowiskowej J. ”, a przyznana kwota dotacji wyniosła 3.324.000 zł. - w dniu 12 listopada 2011r. powód wystawił rachunek na kwotę 66.480 zł, stanowiącą umówione wynagrodzenie za sukces w wysokości 2 % kwoty przyznanej dotacji i w tym samym dniu wysłał tenże rachunek pozwanemu listem poleconym. W ocenie sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, albowiem słuszny jest zarzut podniesiony przez pozwanego dotyczący przedawnienia roszczenia powoda. Bezsporną w sprawie okolicznością jest zawarcie przez strony umowy o dzieło, na mocy której powód zobowiązał się do opracowania wniosku o dotację z elementami Biznes Planu w ramach (...) – (...) ” – dla realizowanego projektu inwestycyjnego polegającego na budowie (...) w J. , zaś pozwany zobowiązał się do zapłaty stosownego wynagrodzenia. Umowa o dzieło należy do kategorii nazwanych umów cywilnoprawnych, których regulację przewidują przepisy Kodeksu cywilnego . Stosownie do art. 646 kc roszczenia wynikające z tego właśnie stosunku prawnego przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane. Artykuł 646 kc samodzielnie zatem określa początek biegu przedawnienia i wiąże go z dniem oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - z dniem, w którym zgodnie z treścią umowy dzieło miało być oddane. Dlatego do ustalenia początku biegu przedawnienia roszczeń wynikających z umowy o dzieło nie mają zastosowania reguły przewidziane w art. 120 kc i nie zachodzi potrzeba ani możliwość zastosowania art. 455 kc. Przepis art. 646 kc jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 118 kc , wprowadzając krótszy niż ogólne terminy przedawnienia. Stanowisko to jest zgodne z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który przyjmuje, iż umowa o dzieło jest umową rezultatu i dlatego jedynie oddanie rezultatu, tj. całości dzieła powoduje, że według art. 646 k.c. termin przedawnienia roszczeń z umowy o dzieło liczyć należy od dnia oddania dzieła, chociażby umowa określała inny termin oddania dzieła (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1986r., sygn. akt I CR 35/86). Analiza treści cytowanego przepisu nie daje możliwości przyjęcia odmiennej daty aniżeli dzień oddania dzieła, chyba że nie zostało ono oddane – wówczas będzie to dzień, w którym dzieło zgodnie z treścią umowy miało być oddane. Pogląd powoda o rozpoczęciu biegu terminu przedawnienia wynagrodzenia za sukces za wykonanie dzieła od dnia otrzymania pisemnej informacji o przyznanej dotacji, a nie od dnia oddania dzieła, nie jest uzasadniony obowiązującymi przepisami prawnymi. Bieg terminu przedawnienia roszczeń z umowy o dzieło jest obliczany w specyficzny sposób. Nie jest on związany z dniem wymagalności roszczenia (czyli w przypadku zapłaty - z dniem, w którym zapłata powinna nastąpić). Termin przedawnienia należy w tym szczególnym przypadku liczyć od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane. Tożsamy pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 16.03.2007 roku (sygn. akt III CSK 357/06, nie publik.), w którym wskazano, że przy umowie o dzieło należy odróżnić wydanie dzieła od jego oddania. Oddanie dzieła następuje bowiem dopiero gdy dzieło wydane przez wykonawcę ( art. 643 kc ) zostaje odebrane przez zamawiającego. Przepis art. 646 k.c. wiąże termin przedawnienia wszystkich roszczeń wynikających z umowy o dzieło z oddaniem dzieła. Bez znaczenia natomiast dla ustalenia, kiedy nastąpił początek biegu terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę wynagrodzenia z umowy o dzieło pozostaje to, że termin zapłaty został oznaczony w fakturze. Przyjęcie koncepcji, iż w przypadku świadczenia zapłaty wynagrodzenia za wykonane dzieło, początek terminu przedawnienia byłby obliczany od dnia płatności, który strony mogą ustalić w ramach swobody kontraktowania na inny dzień, niż dzień oddania dzieła, byłoby obejściem ustawowych przepisów o terminach przedawnienia. Tymczasem zgodnie z art. 119 kc , terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną. Oddanie dzieła przez powoda w postaci wniosku o przyznanie dotacji miało miejsce w dniu 14 września 2009r., zatem dwuletni termin przedawnienia roszczeń o wynagrodzenie upłynął z dniem 14 września 2011r. Pisemne oświadczenie pozwanego, które w ocenie powoda stanowi uznanie długu, jest datowane na 30 listopada 2011r., zatem miało miejsce już po upływie terminu przedawnienia. W orzecznictwie przyjmuje się, że oświadczenie o uznaniu długu, złożone po upływie terminu przedawnienia, nie wywiera żadnych skutków prawnych. Ponadto w ocenie Sądu oświadczenie pozwanego z 30 listopada 2011r. w żaden sposób nie można uznać za uznanie długu. Mając powyższe na uwadze na podstawie wskazanych wyżej przepisów Sąd oddalił powództwo (pkt I sentencji wyroku). W związku z oddaleniem powództwa w oparciu o w/w podstawę prawną Sąd pominął rozważania dotyczące kwestii, czy uzyskanie dotacji jest zasługą powoda, czy prężnie działającej grupy przedsiębiorców znajdujących się na liście rezerwowej konkursu. Jednakże w ocenie Sądu to działanie powoda, polegające na opracowaniu wniosku o dotację, który znalazł się na liście rezerwowej, wystarczyło do osiągnięcia sukcesu w postaci przyznania pozwanemu dotacji, natomiast wystąpienie grupy przedsiębiorców z trzema pismami do (...) nie miało większego znaczenia dla samego podjęcia przez Zarząd Województwa decyzji o rozdysponowaniu wolnych środków z innego konkursu, a jedynie mogło mieć znaczenie dla czasokresu oczekiwania na podjęcie tej decyzji (który mógł ulec skróceniu). W apelacji powód zarzucił : 1. naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 233 § 1 kpc , przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie ich oceny w sposób sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, jak również nieuwzględnienie wszystkich zebranych w sprawie dowodów oraz brak wskazania merytorycznych i rzeczowych argumentów potwierdzających trafność dokonanej oceny; 2. naruszenie prawa materialnego, a to art. 627 kc , art. 646 kc , art. 118 kc w zw. z art. 120 § 1 kc , art. 123 § 1 pkt. 2 kc oraz art. 65 kc , przez błędne przyjęcie, że : dodatkowe wynagrodzenie było kwalifikowane jako wynagrodzenie za wykonanie dzieła; bieg terminu przedawnienia nie może nastąpić wcześniej niż wymagalność roszczenia, tj. z datą otrzymania infornmacji o przyznaniu dotacji; oświadczenie pozwanego z dnia 30 listopada 2011 r. nie stanowiło uznania długu; roszczenie wykonawcy ulega przedawnieniu z upływem 2 lat od oddania dzieła; 3. brak rozpoznania istoty sprawy przez ograniczenie się wyłącznie do zbadania zarzutu przedawnienia, bez jakiegokolwiek odniesienia się do merytorycznych podstaw powództwa, określających źródło zobowiazania oraz jego zasadność , wysokość i wymagalność. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa lub jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył co następuje : Apelacja jest uzasadniona i podlega uwzględnieniu, a podniesione w niej zarzuty znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Przyjmując bezsporne w istocie ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji za swoje, Sąd Okręgowy nie podziela jednak stanowiska tego sądu odnośnie przyjęcia przedawnienia dochodzonego roszczenia, kierując się następującymi względami: - zgodnie z § 3 ust. 3 umowy, dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 2 % netto, liczone od kwoty przyznanej dotacji, miało być płatne po wystąpieniu jedynie dwóch warunków - czyli przyznaniu dotacji oraz otrzymaniu pisemnej informacji o przyznaniu dotacji ; dlatego też możliwość żądania tego dodatkowego wynagrodzenia uzależniona była wyłącznie od warunku zawieszającego, którego ziszczenie się prowadziło do powstania wymagalności tego roszczenia; -oczywistym jest, że roszczenie nie może stać się wymagalne, jeżeli jeszcze nie istnieje, a w niniejszej sprawie powyższe roszczenie powoda powstało dopiero z chwilą przyznania pozwanemu dotacji, co miało miejsce w dniu 21 października 2011 r., dlatego też dopiero od tego dnia rozpoczął swój bieg termin przedawnienia tego roszczenia; -stąd też bieg terminu przedawnienia odnośnie tego roszczenia nie mógł rozpocząć swojego biegu – jak to przyjął sąd pierwszej instancji – z chwilą oddania dzieła, bowiem roszczenie o zapłatę dodatkowego wynagrodzenia nie było jeszcze wymagalne; podzielenie takiego poglądu – w skrajnych wypadkach – mogłoby bowiem doprowadzić do sytuacji,w oparciu o uregulowanie z art. 646 kc , że roszczenie o wynagrodzenie uległoby przedawnieniu, zanim stałoby się wymagalne, co stałoby w rażącej sprzeczności z założeniem racjonalności ustawodawcy; -w niniejszej sprawie dziełem, w rozumieniu przepisu art. 627 kc , był jedynie przygotowany i opracowany przez powoda wniosek o dotację, który został złożony, za wykonanie którego to dzieła powód otrzymał umówioną kwotę 8000 zł, co było bezsporne; -jeżeli zaś w umowie mieszanej – jak w tym przypadku - doszło do równorzędnego połaczenia elementów różnego rodzaju zobowiązań, to do każdego z nich należy stosować przepisy dotyczące tych zobowiązań, w szczególności odnośnie ustalenia treści świadczenia każdej ze stron, ponieważ od wyniku tego zakwalifikowania zależy m.in. ustalenie terminu przedawnienia danego zobowiązania; -z tych przyczyn niezasadnie uznano, że roszczenie powoda o zapłatę dodatkowego wynagrodzenia jest roszczeniem z umowy o dzieło, czego konsekwencją było przyjęcie dwuletniego terminu przedawnienia z art. 646 kc , liczonego od dnia oddania dzieła; wobec braku szczególnego przepisu określającego termin przedawnienia tego roszczenia, należało przyjąć 10 letni termin przedawnienia, skoro roszczenie nie ma charakteru świadczenia okresowego ani związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej / art. 118 kc /, liczony od dnia 21 października 2011 r., który nie uległ przedawnieniu wobec przerwania jego biegu wniesieniem pozwu w dniu 13 września 2012 r., wobec czego rozważania odnośnie charakteru pisma pozwanego z dnia 30 listopada 2011 r. są zbędne ; - do identycznego wniosku prowadzi także stanowisko o liczeniu dwuletniego terminu przedawnienia właściwego dla roszczenia z umowy o dzieło nie od momentu oddania dzieła, lecz od dnia wymagalności roszczenia o zapłatę dodatkowego wynagrodzenia. Z tych przyczyn zaskarżony wyrok podlegał zmianie przez uwzględnienie powództwa na podstawie łączącej strony umowy oraz art. 471 kc i art. 481 § 1 kc , natomiast o kosztach procesu i kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 i 99 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc .