). Tego rodzaju postanowienie nie zostało wydane w niniejszej sprawie. Jako podstawę odrzucenia ww. wniosków powołano przepisy art. 328 § 4 w zw. z art. 361 i 362 k.p.c. Zażalenie na to postanowienie wnieśli powodowie, zaskarżając je w całości, domagając się jego uchylenia, a także zasądzenia od pozwanych na rzecz powodów w orzeczeniu kończącym kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że w odpowiedzi na zarządzenie o zwrocie pozwu z 18 października 2023 r. (doręczone razem ze zwróconym fizycznie pozwem w dniu 31 października 2023 r.) pełnomocnik powodów w dniu 6 listopada 2023 r. wniósł pozew ponownie, załączając pismo zawierające uzupełnienie braków wskazanych w ww. zarządzeniu. W dniu 4 grudnia 2023 r. pełnomocnikowi powodów został drugi raz fizycznie zwrócony pozew, jednak bez doręczenia zarządzenia o ponownym zwrocie pozwu oraz jakiegokolwiek pisma sądowego. Zarządzenie o ponownym zwrocie pozwu nie zostało też umieszczone w portalu informacyjnym. W tej sytuacji strona powodowa wniosła żądania sporządzenia uzasadnień zarządzenia o ponownym zwrocie pozwu oraz postanowienia stwierdzającego prawomocność zarządzenia o zwrocie pozwu z 18 października 2023 r. oraz doręczenia ich wraz z uzasadnieniami. Zdaniem skarżącej strony brak wydania przez Przewodniczącego zarządzenia o ponownym zwrocie pozwu stanowi naruszenie art. 130 1a § 3 k.p.c. , uniemożliwiając powodom uzyskanie uzasadnienia takiego zarządzenia, a w konsekwencji wniesienie zażalenia na to zarządzenie. W ten sposób doszło do zamknięcia powodom drogi do wydania wyroku bez dokonania czynności procesowej, która mogłaby podlegać kontroli instancyjnej. Powodowie w wyniku podjęcia tylko czynności technicznej zostali pozbawieni prawa do sądu. Jeśli bowiem uzupełnione pismo nadal zawiera braki wymienione w zarządzeniu o zwrocie tego pisma (przynajmniej niektóre z nich), przewodniczący powinien wydać kolejne zarządzenie w trybie przepisu art. 130 1a k.p.c. , na które stronie przysługuje zażalenie. Brak wydania takiego zarządzenia uniemożliwia poznanie motywów ponownego zwrotu pozwu. Dopiero zarządzenie o ponownym zwrocie pozwu powoduje, że zwrot pozwu ma charakter definitywny. Zdaniem skarżących jedynie poprzez wniesienie przedmiotowego zażalenie mogą oni kwestionować brak wydania zarządzenia o ponownym zwrocie pozwu. Zakwestionowano przy tym stanowisko według którego usunięcie braków formalnych pozwu zwróconego na podstawie przepisu art. 130 1a k.p.c. nie jest możliwe poprzez wniesienie odrębnego pisma procesowego, w którym braki te zostaną uzupełnione. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisów art. 130 1a § 3 zd. 1 i zd. 2 k.p.c. Skoro zaś Przewodniczący w Sądzie pierwszej instancji uznał, iż zarządzenie z 18 października 2023 r. o zwrocie pozwu jest prawomocne, takie stanowisko musiało przybrać postać określonej czynności procesowej. Jeżeli nie zostało wydane postanowienie na podstawie art. 364 k.p.c. , stwierdzające, że zarządzenie to jest prawomocne, musiało to nastąpić w drodze zarządzenia Przewodniczącego. Na takie zarządzenie stwierdzające prawomocność zarządzenia o zwrocie pozwu przysługuje zażalenie, gdyż kończy ono postępowanie ( art. 394 § 1 w zw. z art. 362 k.p.c. ). Alternatywnie podstawę prawną takiego zażalenia mogą stanowić przepisy art.
z art. 362 k.p.c. Wniosek obejmujący żądanie sporządzenia i doręczenia uzasadnienia rozstrzygnięcia o stwierdzeniu prawomocności zarządzenia Przewodniczącego o zwrocie pozwu, powinien więc zostać zakwalifikowany jako dotyczący uzasadnienia zaskarżalnego zarządzenia Przewodniczącego stwierdzającego prawomocność ww. zarządzenia Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że czynności procesowe stron odnoszące się do orzeczeń (zarządzeń), których w sprawie jeszcze – bądź też w ogóle – nie wydano, nie mogą odnieść zamierzonego skutku (zob. m.in. orzeczenia Sądu Najwyższego z 4 czerwca 1935 r., C.II. 406/35, Przegląd Prawa i Administracji 1935, nr 4, poz. 336; z 24 października 1935 r., C.II. 1244/35, OSP 1936, poz. 539; a także postanowienia z 15 września 2000 r., I PKN 406/00, OSNAP 2002, nr 8, poz. 190 i z 6 czerwca 2012 r., III CZ 39/12). Wobec tego przedmiotowe wnioski słusznie podlegały odrzuceniu, jako niedopuszczalne, bo dotyczyły one rozstrzygnięć nieistniejących (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 2 czerwca 1964 r., I PR 10/63, OSNC 1965, nr 5, poz. 80 i z 14 czerwca 2014 r., V CZ 39/14, a także uzasadnienie uchwały tego Sądu z 26 września 2000 r., III CZP 29/00, OSNC 2001, nr 2, poz. 25). Nie budzi wątpliwości, że wskazane w art. 130 i nast. k.p.c. pojęcie „zwrotu pisma” nie odnosi się do fizycznego wyłączenia pisma z akt sprawy i oddania go stronie, tylko do prawomocnego zarządzenia przewodniczącego o zwrocie pozwu (zob. uzasadnienie wyroku SN z 19 grudnia 2013, II CSK 226/13). Tylko zarządzenie Przewodniczącego, którego przedmiotem jest zwrot pozwu (a także pisma wniesionego jako pozew, z którego nie wynika żądanie rozpoznania sprawy) jest zaskarżalne zażaleniem, stosownie do regulacji art. 394 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Tego rodzaju zarządzenia nie można jednak utożsamiać ze skierowanym do sekretariatu sądu zarządzeniem o charakterze wykonawczym – dotyczącym fizycznego zwrotu pisma (tj. jego odesłania stronie w następstwie uprawomocnienia się zarządzenia w przedmiocie zwrotu pisma). W niniejszej sprawie w dniu 24 listopada 2023 r. zarządzono zaś jedynie dokonanie fizycznego zwrotu pozwu (po uznaniu, że zarządzenie z dnia 18 października 2023 r. o zwrocie pozwu jest prawomocne – zob. k. 3 i 8 akt ). Nie można również utożsamiać zaskarżalnego postanowienia o stwierdzeniu prawomocności orzeczenia na wniosek strony ( art.
z art. 364 k.p.c. ) z poczynioną w aktach sprawy, a nawet wydaną stronie na odpisie orzeczenia wzmianką o jego prawomocności, co stosowane jest w praktyce działalności sekretariatów sądowych. Na zarządzenia wydawane w tym przedmiocie zażalenie nie przysługuje, wobec braku postanowienia sądu co do stwierdzenia prawomocności (zob. T. Szanciło (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Komentarz. Art. 1–458 16 . Tom I. Wyd. 2, Warszawa 2023, nb 8 do art. 130 i nb 7 do art. 364). Wyjaśnić trzeba, że w piśmiennictwie, a także judykaturze Sądu Najwyższego, dominuje pogląd, że unormowanie przewidujące zażalenie na zarządzenie przewodniczącego ma charakter szczególny, ustawodawca bowiem – mając do dyspozycji wszystkie pisma procesowe składane przez strony – uczynił w tej kwestii wyjątek tylko dla pozwu, inne pisma zwrócone zarządzeniem przewodniczącego traktując bądź jako niezaskarżalne, bądź też wiążąc z nieusunięciem ich braków inny skutek procesowy niż zwrot pisma, np. – jak w art. 370 i 373 k.p.c. – odrzucenie apelacji (zob. uzasadnienia uchwał z 27 marca 2008 r., III CZP 11/08, OSNC 2009, nr 5, poz. 66; a także z 28 kwietnia 2010 r., III CZP 10/10, OSNC 2010, nr 10, poz. 137). Przyjmuje się, że odpowiednie zastosowanie przepisu art. 394 § 1 k.p.c. (dotyczącego zarządzenia o zwrocie pozwu) może mieć miejsce – przez odesłanie zawarte w art. 13 § 2 k.p.c. , bądź też w przepisach szczególnych – wyłącznie do zarządzeń o zwrocie pism inicjujących inne postępowania niż postępowanie procesowe (por. uchwały SN z 5 lutego 2004 r., III CZP 111/03, OSNC 2005, nr 4, poz. 62, z 2 marca 2005 r., III CZP 98/04, OSNC 2006, nr 2, poz. 21 oraz z 28 sierpnia 2008 r., III CZP 65/08, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 112). Jedynie na zasadzie wyjątku za dopuszczalne uznać można sięgnięcie do analogii, jak w przypadku zarządzenia w przedmiocie zwrotu skargi o wznowienie postępowania, za czym przemawia jednak podobieństwo skargi o wznowienie i pozwu (por. uzasadnienie uchwały SN z 22 stycznia 1998 r., III CZP 69/97, OSNC 1998, nr 7-8, poz. 111). Skoro więc w niniejszej sprawie – po wydaniu zarządzenia w przedmiocie pozwu z 18 października 2023 r. – nie podjęto zaskarżalnych czynności procesowych, których mogłyby dotyczyć wnioski strony powodowej z 5 grudnia 2023 r. „o uzasadnienie zarządzenia o ponownym zwrocie pozwu i rozstrzygnięcia o stwierdzeniu prawomocności zarządzenia o zwrocie pozwu” ( k. 9 – 10 akt ), prawidłowe było ich odrzucenie na podstawie art. 328 § 4 w zw. z art. 361 i art. 362 k.p.c. Odrębną natomiast kwestią – pozostającą jednak w niniejszej sprawie poza zakresem rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji – jest ocena braku wydania przez Przewodniczącego w Sądzie Okręgowym zarządzenia o ponownym zwrocie pozwu (co, w ocenie strony skarżącej, w świetle regulacji art. 130 1a § 3 k.p.c. , powinno nastąpić jeśli wniesiony ponownie pozew jest dotknięty brakami), a także podjęcia czynności względem wniosku powodów z 4 stycznia 2024 r. o nadanie sprawie dalszego biegu ( zob. k. 215-219 akt ). W tej kwestii jedynie więc na marginesie można zwrócić uwagę, że w orzecznictwie wyrażony został pogląd, że w przypadku usunięcia braków formalnych zwróconego pozwu – nawet w sytuacji gdy zarządzenie o zwrocie pozwu stało się prawomocne – należy nadać sprawie właściwy bieg, skoro powód zwrócony mu pozew może wnieść na nowo (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 12 lipca 1957 r., I CZ 131/57, OSPiKA 1958 r., poz. 103, a także w uzasadnieniu wyroku z 20 stycznia 1967 r., I CZ 149/66, OSNCP 1967, nr 9, poz. 158; por. również § 80 ust. 1 pkt 7 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej [Dz.U. MS nr 138 ze zm.]). W ocenie Sądu odwoławczego brak jest jednak podstaw do dokonywania w niniejszej sprawie z urzędu oceny terminowości i prawidłowości podejmowanych (czy też koniecznych do podjęcia) czynności, skoro stronie przysługują w tym celu inne instrumenty prawne. Z tych względów, na podstawie art. 385 w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.