Sad powszechny, I C 1396/25

Sygn. akt I C 1396/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2026 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Tomasz Choczaj Protokolant: Marzanna Krupa po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa (...) Bank (...) w I. , prowadzącego w Polsce działalność za pośrednictwem oddziału (...) Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w I. przeciwko I. O. i X. O. o zapłatę

1. oddala powództwo;
2. zasądza od powoda (...) Bank (...) w I. , prowadzącego w Polsce działalność za pośrednictwem oddziału (...) Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w I. na rzecz pozwanych X. O. i I. O. kwotę 5 417,00 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty. Sygn. akt I C 1396/25 UZASADNIENIE (...) Bank (...) w I. , prowadzący w Polsce działalność za pośrednictwem oddziału (...) Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w I. wniósł o zasądzenie solidarnie (ewentualnie łącznie, ewentualnie w częściach równych, ewentualnie in solidum) od X. O. i I. O. kwoty 188 743,40 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie 16 grudnia 2025 r. do dnia zapłaty. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanych kosztów procesu. W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powoda kosztów procesu. Podnieśli m.in. zarzut potrącenia i przedawnienia. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: 4 sierpnia 2008 r. strony zawarły umowę kredytu mieszkaniowego nr (...) . Dotyczyła ona kwoty 87 064,00 CHF. Integralną częścią umowy był Regulamin Kredytu Mieszkaniowego w (...) Bank (...) Spółka Akcyjna i Tabela Oprocentowania, opłat i prowizji w (...) Bank (...) S.A., (dowód: umowa - k. 23 - 30) . Zgodnie z treścią § 2 tej umowy, okres kredytowania trwał od 4 sierpnia 2008 r. do 6 sierpnia 2030 r. Oprocentowanie kredytu było ustalane jako suma stopy referencyjnej 3M-LIBOR oraz marży umownej w wysokości 1,50 %. Na dzień zawarcia umowy wynosiło 4,30 %. Zgodnie z treścią § 2 ust. 7 umowy, rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 4,97 %. Kredyt miał być spłacany w stałych ratach annuitetowych. Prowizja wyniosła 1 741,29 CHF, a składka ubezpieczenia spłaty 567,57 CHF. Opłaty i prowizje wyrażane w innej walucie niż waluta polska płatne były w walucie kredytu lub złotych. Dla kredytu udzielonego w CHF/EUR/USD kwota prowizji ustalana była według średniego kursu tej waluty stosowanego przez NBP w dniu płatności prowizji. Dla kredytu udzielonego w CHF/EUR/USD kwota składki ubezpieczenia ustalana była według średniego kursu tej waluty stosowanego przez NBP w dniu płatności składki. Kwoty wyrażone w walucie kredytu przeliczane miały być na złote według średniego kursu NBP dla danej waluty. Kapitał, odsetki i inne zobowiązania z tytułu kredytu wyrażone w walucie obcej spłacane miały być w złotych jako równowartość kwoty waluty przeliczanej według kursu sprzedaży waluty zgodnie z tabelą kursów. Zabezpieczeniem spłaty kredytu była hipoteka zwykła w kwocie 87 064,00 CHF; hipoteka kaucyjna do kwoty 26 119,20 CHF; cesja praw z umowy ubezpieczenia od ognia i zdarzeń losowych nieruchomości wymienionej w § 4 umowy; ubezpieczenie spłaty kredytu obowiązujące do czasu uprawomocnienia się wpisu hipotek i dostarczenia do banku odpisu z księgi wieczystej; cesja praw z umowy ubezpieczenia na życie; ubezpieczenie niskiego wkładu. Kredyt był oprocentowany według zmiennej stopy procentowej. Kredytobiorca miał prawo dokonać przedterminowej spłaty w całości lub w części. Według § 15 ust. 8 umowy, przewalutowanie dokonywane jest na podstawie aneksu do umowy po zapłacie opłaty za przewalutowanie zgodnie z obwiązującą Tabelą oprocentowania, opłat i prowizji banku. W § 19 ust. 9 umowy zostało zawarte oświadczenie kredytobiorcy, iż znane jest mu ryzyko wynikające ze zmiany kursu waluty obcej w stosunku do złotych polskich w przypadku gdy umowa kredytu dotyczy kredytu udzielonego w walucie obcej, w której wyrażona jest kwota kredytu. Następnie w § 19 ust. 10 umowy zostało zawarte oświadczenie kredytobiorcy, iż znane jest mu ryzyko wynikające ze zmiany stopy procentowej kredytu, a o ryzyku tym został poinformowany w trakcie procedury kredytowej, (dowód: umowa - k. 23 - 30) . Kredyt został wypłacony w 3 transzach. 29 sierpnia 2008 r. bank uruchomił kredyt w wysokości 68 825,00 CHF. Pokryta została składka z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu w wysokości 774,02 CHF, składka z tytułu ubezpieczenia spłaty kredytu w wysokości 567,57 CHF, prowizja za udzielenie kredytu w wysokości 1 741,29 CHF i rata kredytu w wysokości 66 516,14 CHF, tj. 133 704,09 zł. 22 grudnia 2008 r. bank uruchomił 2 transzę kredytu w wysokości 7 785,86 CHF, tj. 20 222,21 zł. 3 transza została wypłacona 15 czerwca 2009 r. w wysokości 10 285,05 CHF, tj. 29 728,94 zł, (dowód: zaświadczenie - k. 32 - 32 verte) . W okresie od 8 października 2008 r. do 11 czerwca 2021 r. pobrano od pozwanych kwotę łączną w wysokości 212 362,75 zł tytułem spłaty kredytu, (dowód: zaświadczenie - k 27 - 40 akt Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli o sygn. I C 74/22) . Pismem z 14 lipca 2021 r. pozwani wezwali bank do zwrotu powyższej kwoty. Bank nie uwzględnił ich żądania, (dowód: pisma - k 41 - 42 i k 44 - 45 akt Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli o sygn. I C 74/22) . Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I C 74/22 Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli m.in. stwierdził nieważność wyżej wymienionej umowy; zasądził od powoda solidarnie na rzecz pozwanych kwotę: 28 707,51 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 22 lipca 2021 r. do dnia zapłaty tytułem nadpłaconej części ich świadczeń i 4 617,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Apelacja banku od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 30 czerwca 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I Ca 236/22, (dowód: wyrok - k. 34 - 34 verte; wyrok - k. 36) . W piśmie z 14 listopada 2025 r. powód wezwał pozwanych do zwrotu do 30 listopada 2025 r. kwoty 188 743,40 zł. W piśmie z 9 kwietnia 2026 r., pozwani dokonali potrącenia kwoty 183 655,24 zł z tytułu zwrotu kapitału wypłaconego przez powoda ze swoją wierzytelnością w wysokości 212 362,75 zł, (dowód: wezwanie do zapłaty z pełnomocnictwem i dowodem doręczenia - k. 39 - 41; pismo z pełnomocnictwem i dowodem nadania - k. 98 - 100) . Ustalony w sprawie stan faktyczny był w zasadzie bezsporny, bowiem oparto go na dokumentach, które nie były negowane przez strony. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Jak stanowi art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Zgodnie zaś z art. 410 § 2 k.c. , świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Obie strony powołują się na nieistnienie zobowiązania będące skutkiem nieważności umowy stanowiącej źródło zobowiązania (condictio sine causa). Wynika to z wyżej przytoczonego wyroku Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli. Nieważność umowy jest stanem istniejącym od chwili jej zawarcia, a wszelkie świadczenia spełnione w wykonaniu nieważnej umowy mają charakter świadczeń nienależnych. W przypadku świadczeń pieniężnych zwrotowi podlega ich wartość nominalna (patrz uchwała Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, niepublikowana). W związku z tym, że doszło do ustalenia nieważności umowy, można byłoby uznać żądanie powoda o zasądzenie kapitału za zasadne, gdyby nie to, że powód nie może żądać od pozwanych zwrotu kwoty kredytu w przypadku unieważnienia umowy, jeśli pozwani dokonali już częściowych spłat. Jest to zgodne z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 czerwca 2025 r. wydanym w sprawie C-396/
3. Pozwani do chwili złożenia pozwu zapłacili powodowi kwotę przekraczającą kwotę żądanego kapitału. W związku z powyższym, Sąd oddalił powództwo, o czym orzekł, jak w pkt 1 wyroku. Ponadto podniesiony zarzut potrącenia również prowadził do oddalenia powództwa. Zarzut potrącenia może być zgłoszony aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji. Potrącenie jest możliwe, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami. Każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej ( art. 498 k.c. ). Potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe ( art. 499 k.c. ). Skuteczność potrącenia jest uzależniona od wykazania istnienia wierzytelności wzajemnej w momencie składania oświadczenia o potrąceniu. Zatem ciężar dowodu wykazania tego faktu - zgodnie z art. 6 k.c. - spoczywał na pozwanym banku, który zgłaszając zarzut potrącenia miał obowiązek wykazania, że potrącana przez niego wierzytelność istniała w konkretnej wysokości i była wymagalna (patrz wyrok Sądu Najwyższego z 5 marca 2019 r., II CSK 41/19, OSNC- ZD 2019/4 /64). Pozwani sprostali temu obowiązkowi, bowiem wykazali, iż przysługuje im względem powoda roszczenie o zwrot kwoty przekraczającej kwotę kapitału. Ponadto potrącenie stało się możliwe przed wytoczeniem powództwa, gdyż pozwani w 2021 r. wezwali powoda do zapłaty kwoty przewyższającej kwotę żądanego kapitału. Zatem w momencie jego złożenia roszczenie powoda już nie istniało. O kosztach procesu Sąd orzekł, jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 98 k.p.c. , gdyż powód przegrał sprawę w całości. Pozwani ponieśli koszty procesu w wysokości 5 417,00 zł, w tym kwotę 5 400,00 zł, ustaloną na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn., Dz. U. z 2026 r. poz. 118), powiększoną o koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł.