Sad powszechny, II Cz 436/14

(1)– postanowienie z dnia 28 października 2013 r. o wymierzeniu M. P. grzywny oraz wzywające do złożenia oświadczenia, w sprawie o sygn. akt KM 1273/13 w przedmiocie zażalenia dłużnika zajętej wierzytelności na postanowienie Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 7 maja 2014 r., I Co 832/14 p o s t a n a w i a : I. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że nadać jemu następujące brzmienie: „1. uchylić postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Sochaczewie P. K.

(1)z dnia 28 października 2013 r., sygn. akt KM 1273/13; 2. zasądzić od wierzyciela Banku (...) S.A. z siedzibą we W. na rzecz dłużnika zajętej wierzytelności (...) Towarzystwa (...) na (...) S.A. z siedzibą w S. kwotę 177,00 (sto siedemdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania skargowego.”; II. zasądzić od wierzyciela Banku (...) S.A. z siedzibą we W. na rzecz dłużnika zajętej wierzytelności (...) Towarzystwa (...) na (...) S.A. z siedzibą w S. kwotę 90,00 (dziewięćdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego; III. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r. Sąd Rejonowy w Kaliszu oddalił skargę dłużnika zajętej wierzytelności (...) Towarzystwa (...) na (...) S.A. z siedzibą w S. na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Sochaczewie P. K.

(2)w postaci postanowienia z dnia 28 października 2013 r. o wymierzeniu M. P. grzywny w wysokości 1.000,00 zł oraz ponownego wezwania do złożenia oświadczenia żądanego pismem z dnia 17 lipca 2013 r. w terminie 7 dni pod rygorem nałożenia kolejnej grzywny. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy wskazał, że skarżący nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia przedmiotowego zażalenia z uwagi na brak interesu prawnego w jego zaskarżeniu, co uzasadniało jego oddalenie. Niezależnie od tego Sąd I instancji podniósł, iż nałożenie grzywny było zasadne, albowiem spowodowane było faktem bezpodstawnego kwestionowania stanowiska organu egzekucyjnego w zakresie dopuszczalnego wymiaru potrąceń z zajętej wierzytelności. Od powyższego postanowienia dłużnik zajętej wierzytelności (...) Towarzystwo (...) na (...) S.A. z siedzibą w S. wniósł zażalenie zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie skargi na czynność komornika i orzeczenie zgodnie z żądaniem skargi, jak również zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania skargowego i zażaleniowego. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 767 § 2 k.p.c. w zw. z art. 231, 232 i 233 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że dłużnik zajętej wierzytelności nie wykazał, że jego prawa zostały przez czynność komornika naruszone bądź zagrożone, 833 § 2 k.p.c. w zw. z art. 87 – 88 k.p. poprzez błędne przyjęcie, że dłużnik zajętej wierzytelności nie powinien stosować powołanych przepisów przy realizacji zajęcia innych wierzytelności ( art. 895 mi nast. k.p.c. ) oraz art. 762 k.p.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że komornik uprawniony był do nałożenia grzywny na pracownika dłużnika zajętej wierzytelności, jak również sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału polegającą na błędnym założeniu, że dłużnik zajętej wierzytelności nie wykazał należycie interesu prawnego w zaskarżeniu czynności komornika. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Należy uznać za słuszny zarzut skarżącego, iż nie można uznać, że nie posiada on legitymacji procesowej czynnej do zaskarżenia przedmiotowej czynności komornika. Stosownie do art. 767 § 2 in fine k.p.c. oprócz stron postępowania czynność komornika może zaskarżyć także osoba, której prawa zostały przez czynności lub zaniechanie komornika naruszone bądź zagrożone. W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 28 października 2013 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Sochaczewie P. K.

(2)wymierzył grzywnę pracownicy skarżącego - M. P. , a nadto wezwał skarżącego – co wynika chociażby z zaadresowania przedmiotowego postanowienia - do złożenia oświadczenia żądanego pismem z dnia 17 lipca 2013 r., tj. o wyznaczonego przez treść art. 896 § 2 pkt 1 i 2 k.p.c. , w terminie 7 dni pod rygorem nałożenia kolejnej grzywny. Skoro wezwanie wystosowane zostało do skarżącego, to już z tego powodu nie można uznać, że nie dotyczy ono jego praw, które mogą być naruszone poprzez nałożenie kolejnej grzywny. Niezależnie od powyższego, należy zauważyć, że pomimo wymierzenia grzywny pracownikowi skarżącego, a nie bezpośrednio skarżącemu, ewentualna odpowiedzialność odszkodowawcza wobec wierzyciela za stwierdzone, poprzez prawomocne nałożenie grzywny, naruszenie ciążących na nim z mocy przepisów prawa obowiązków, spoczywać będzie na skarżącym, a nie na jego pracowniku, co wynika z dyspozycji przepisu art. 120 § 1 k.p. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.02.1982 r., II CR 8/82, OSP 1982, z. 11, poz. 189). Dodatkowo - jak wynika z analizy dokumentów znajdujących się w aktach niniejszej sprawy – zachowanie pracownicy skarżącego nie wynikało z jej własnych zaniedbań, lecz wynikało z ogólnie przyjętych u skarżącego procedur, co może rodzić ewentualną odpowiedzialność odszkodowawczą skarżącego wobec pracownicy z tytułu zwrotu uiszczonej przez nią grzywny. Odnosząc się do zarzutów co do zasadności postanowienia Komornika z dnia 28 października 2013 r., należy wskazać, iż w uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia wskazano, że M. P. jako Kierownik D. Księgowości zaniechała wykonania czynności związanych z zajęciem wierzytelności dokonanych w dniu 17 lipca 2013 r. Jako podstawę prawną wymierzenia grzywny powołano art. 886 § 1 i § 2 k.p.c. W niniejszej sprawie zajęcie dotyczyło wierzytelności dłużnika z tytułu wynagrodzenia z tytułu zawartej z (...) Towarzystwem (...) na (...) S.A. z siedzibą w S. umowy pośrednictwa ubezpieczeniowego. W wyniku tego na podstawie art. 896 § 1 i 2 Komornik zawiadomił dłużnika, że nie wolno mu odbierać żadnego świadczenia ani rozporządzać zajętą wierzytelnością i ustanowionym dla niej zabezpieczeniem oraz wezwał dłużnika wierzytelności, aby należnego od niego świadczenia nie uiszczał dłużnikowi, lecz złożył je komornikowi, aż do zaspokojenia egzekwowanej należności i kosztów egzekucyjnych, jak również, aby w ciągu tygodnia złożył oświadczenie, czy dłużnikowi należy się od niego zajęta wierzytelność lub czy uznaje zajęte prawo i w jakiej wysokości, czy uiści zajętą wierzytelność czy też odmawia uiszczenia i z jakiej przyczyny, kiedy nastąpi wypłata zajętej wierzytelności oraz czy zajmowana wierzytelność jest już zajęta i przez jaką władzę i w jakiej wysokości przysługuje dłużnikowi zajęta wierzytelność, czy też odmawia zapłaty i z jakiej przyczyny, czy inne osoby roszczą sobie prawa do wierzytelności, czy i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się lub toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność oraz czy i o jakie roszczenie została skierowana do zajętej wierzytelności egzekucja przez innych wierzycieli. W piśmie z dnia 20 lipca 2013 r. (...) Towarzystwo (...) na (...) S.A. z siedzibą w S. poinformowało Komornika, iż wiąże go z dłużniczką K. M. umowa o świadczenie usług pośrednictwa ubezpieczeniowego, na podstawie której dłużnikowi wypłacana jest prowizja od zawartych umów ubezpieczenia, której wielkość jest uzależniona od ilości zawartych umów i wysokości zainkasowanych składek ubezpieczenia. Jednocześnie dłużnik zajętej wierzytelności zadeklarował, iż będzie przekazywał Komornikowi wynikające z tego tytułu wierzytelności w wysokości 50 %. Wezwany podał również, że przedmiotowa wierzytelność została zajęta w dniu 21 stycznia 2013 r. W piśmie z dnia 13 sierpnia 2013 r. Komornik wezwał (...) Towarzystwo (...) na (...) S.A. z siedzibą w S. , aby podał, na jakie konto przekazywane jest dłużniczce wynagrodzenie oraz poinformował, że zajęciu podlega cała suma przypadająca dłużnikowi do wypłaty. W odpowiedzi (...) Towarzystwo (...) na (...) S.A. z siedzibą w S. podało żądany numer rachunku bankowego oraz przesłało kopię oświadczenia dłużniczki, iż wierzytelność z tytułu wynagrodzenia prowizyjnego stanowi jej jedyne i główne źródło utrzymania, co na podstawie art. 833 § 2 k.p.c. stanowi podstawę do zastosowania wynagrodzenia prowizyjnego do 50 % wartości wynagrodzenia. Analiza treści powyższych pism wskazuje, że wbrew stanowisku Komornika zawartym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 października 2013 r., (...) Towarzystwo (...) na (...) S.A. z siedzibą w S. złożyło oświadczenie żądane w piśmie Komornika z dnia 17 lipca 2013 r. Jednocześnie nie zostało wykazane, aby na dzień wydania przedmiotowego postanowienia (...) Towarzystwo (...) na (...) S.A. z siedzibą w S. nie dokonało wpłaty na konto Komornika całej prowizji przysługującej dłużniczce K. M. z tytułu umowy pośrednictwa ubezpieczeniowego. Tego rodzaju okoliczność nie wynika z akt sprawy, ani nawet nie została stwierdzona w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 października 2013 r., jak również w odpowiedzi Komornika na skargę dłużnika z dnia 2 lutego 2014 r. W tym stanie rzeczy należy uznać, że w chwili wydania postanowienia z dnia 28 października 2013 r. nie było podstaw do wymierzenia pracownicy dłużnika zajętej wierzytelności grzywny na podstawie art. 886 § 1 i § 2 k.p.c. w zw. z art. 896 § 1 i 2 k.p.c. i art. 902 k.p.c. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. w sposób wskazany w punkcie I sentencji. Sąd Okręgowy oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia Komornika z dnia 28 października 2013 r., albowiem na podstawie art. 768 1 k.p.c. wykonaniu w drodze egzekucji sadowej podlega jedynie prawomocne postanowienie komornika o ukaraniu grzywną, a zatem wstrzymanie wykonania przedmiotowego postanowienia byłoby bezprzedmiotowe. O kosztach postępowania skargowego i zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz na podstawie § 10 pkt 8 i 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j. t. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).