Sygn. akt VI U 2785/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Janusz Madej Protokolant – st. sekr. sądowy Jolanta Bieniaszewska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. w Bydgoszczy na rozprawie odwołania P. L. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 30 lipca 2013 r., znak: (...) w sprawie P. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o emeryturę I zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznaje ubezpieczonemu P. L. prawo do emerytury od dnia 1 lipca 2013r. , II nie stwierdza odpowiedzialności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Na oryginale właściwy podpis. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 30 lipca 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. – po rozpoznaniu wniosku P. L. z dnia 8 lipca 2013 r. – odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, argumentując iż nie uwzględnił do okresu tego rodzaju zatrudnienia wnioskodawcy okresów od 15 września 1971 r. do 23 kwietnia 1972 r. oraz od 8 maja 1974 r. do 31 grudnia 1998 r. ponieważ w świadectwie pracy z dnia 31 lipca 2003 r. nie powołano się na pełne brzmienie wskazanej pozycji 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm. ) oraz nie wskazano prawidłowego brzmienia punktu zarządzenia resortowego, określającego zajmowane przez wnioskodawcę stanowisko. Organ rentowy twierdził w związku z tym, że ubezpieczony nie udowodnił co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, natomiast organ ten przyjął, iż wykazany został przez ubezpieczonego okres stażu sumarycznego ( okresy składkowe i nieskładkowe ) w wymiarze 27 lat i 3 miesięcy ). Odwołanie zaskarżające powyższą decyzję w całości wniósł ubezpieczony P. L. , podnosząc zarzuty : 1) błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez ZUS, że ubezpieczony nie udokumentował 15 - letniego zatrudnienia w szczególnym charakterze bądź w szczególnych warunkach do dnia 01.01.1999 r.. wykonywanego stale i w pełnym wymiarze czasu w sytuacji, gdy przedłożone przez ubezpieczonego dotychczas dokumenty dostarczają wiedzy przeciwnej, 2) bezzasadnego przyjęcia przez organ rozstrzygający sprawę w I instancji, że świadectwo pracy z dnia 31.07.2003 r. nie zasługuje na uwzględnienie przy obliczeniu okresu pracy w warunkach szczególnych z uwagi na zaniechanie podania charakteru pracy ściśle wg działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. oraz stanowiska pracy ściśle wg załącznika nr 1 do Zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 01.08.1983 r. z tej przyczyny, że jako uprawniony do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych w sytuacji kiedy faktycznie pracę taką ubezpieczony świadczył nie mógł ponosić negatywnych konsekwencji nieprawidłowo wystawionego świadectwa pracy w miejscu dotyczącym wskazania podstawy prawnej zwłaszcza, że z treści tego świadectwa pracy wynika, że wolą i intencją osoby wystawiającej to świadectwo pracy było potwierdzenie faktu wykonywania przez ubezpieczonego pracy w warunkach szczególnych, ciągle i w pełnym wymiarze czasu pracy, 3) obrazy przepisów prawa procesowego tj. art. 7 kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez uprzedniego dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i zaniechanie rzetelnego ustalenia stanu faktycznego, a zwłaszcza zaniechanie wyjaśnienia przy pomocy stosownych źródeł dowodowych treści świadectwa pracy z dnia 31.07.2003 r. w celu wyjaśnienia okoliczności czy w okresie czasu wskazanym w tym dokumencie ubezpieczony wykonywał pracę w warunkach szczególnych i czy była to praca wykonywana ciągle, w pełnym wymiarze czasu pracy, w jakim charakterze i na jakim stanowisku, 4) naruszenia art. 11 kpa , mające wpływ na wynik postępowania poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez precyzyjnego wyjaśnienia zasadności przesłanek którymi kierował się organ załatwiając sprawę. Powołując powyższe podstawy zaskarżenia ubezpieczony wnosił o : I zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do emerytury; II ustalenie, że w okresach od 15.09.1971 r. do 23.04.1972 r. oraz od 8.05.1974 r. do 31.12.1998 r. wykonywał pracę w (...) (...) ” Spółce z o.o. z siedzibą w B. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy „ prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych” – wskazane w stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. wykazie A dziale II oraz stanowiącym załącznik do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. wykazie - dziale II poz. 1. Organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy ustalił i rozważył, co następuje : Ubezpieczony P. L. ( urodzony (...) ) w dniu 8 lipca złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddziale w B. wniosek o przyznanie emerytury z tytułu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Organ rentowy uznał za udowodniony przez skarżącego okres stażu emerytalnego wymaganego do nabycia tej emerytury ( suma okresów składkowych i nieskładkowych – 27 lat i 3 miesiące ). Spór między stronami dotyczył tego, czy okres zatrudnienia ubezpieczonego P. L. w Przedsiębiorstwie (...) – G. Zespole (...) w B. ( następnie Przedsiębiorstwie Produkcji i (...) w B. i Przedsiębiorstwo (...) Spółce z o.o. z siedzibą w B. ) od 15.09. 1971 r. do 23.04.1972 r. oraz 8.05.1974 r. do 31.12.1998 r. podlega zaliczeniu do okresu pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 184 i art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. ( Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm. ). W pozycji 8 wystawionego powodowi w dniu 31 lipca 2003 r. przez syndyka masy upadłości (...) Spółki z o.o. z siedzibą w B. świadectwa pracy wynikało, iż pracodawca ubezpieczonego zakwalifikował jego pracę w tych okresach jako pracę w szczególnych warunkach. W kwestii tej Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów z zeznań świadków, przesłuchania ubezpieczonego oraz dokumentów zebranych w jego aktach osobowych, iż ubezpieczony wykonywał w okresach o 1 września 1971 r. do 31 grudnia 1998 r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w szczególnych warunkach, na stanowisku elektromontera instalacji elektrycznych przemysłowych o napięciu do (...) voltów ( 15 kilovoltów ). Wykonywał on prace polegające na montażu instalacji elektrycznych przepływowych – kopał rowy, przygotowywał konstrukcję do prowadzenia instalacji elektrycznych kablowych, montował urządzenia elektryczne takie jak rozdzielnice energetyczne czy szafy sterujące na terenie Cementowni (...) , J. Zakładów (...) , (...) Zakładów (...) , Winiarni w K. , Wytwórni (...) w C. , Cukrowni w D. koło R. , Wytwórni (...) w C. . ( przesłuchanie ubezpieczonego oraz zeznania świadków B. H. , J. Z. , J. B.
(2)i G. S. - e-protokół rozprawy k. 42 v. ). Powyższe ustalenia potwierdzały też dowody z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych ubezpieczonego nadesłanych przez podmiot archiwizujący te akta – (...) ” Zakład (...) mgr inż. J. F. w I. , w szczególności świadectwa kwalifikacyjne poświadczające spełnienie przez P. L. wymagań kwalifikacyjnych do wykonywania pracy na stanowisku eksploatacji w zakresie obsługi, konserwacji, napraw, kontrolno – pomiarowym i montażowym takich urządzeń, instalacji i sieci, jak : - sieci, urządzenia i instalacje o napięciu od 1 kV do 30 kV, - zespoły prądotwórcze o mocy łącznie od 20 kW wzwyż, - sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego, - elektryczne urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym, - aparatura kontrolno – pomiarowa oraz urządzenia i instalacje automatycznej regulacji, sterowania i zabezpieczeń urządzeń i instalacji wymienionych wyżej do 30 kV. Stanowisko pracy ubezpieczonego na wszystkich angażach pracowniczych i w treści innych dokumentów oznaczane było jako elektromonter, a z treści upoważnienia wystawionego dla niego w dniu 13.04.1983 r. przez dyrektora Przedsiębiorstwa wynikało, iż obejmuje ono wydawanie poleceń pisemnych i ustnych dla pracowników zatrudnionych przy realizacji kierowanych przez ubezpieczonego robót elektrycznych przy urządzeniach elektroenergetycznych w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia. Na stanowisku elektromontera ubezpieczony zatrudniony był także w czasie pracy na budowie eksportowej w Iraku ( umowa o pracę na czas określony od 6.10.1983 r. do 31.03.1984 r. zawarta w dniu 5.10.1983 r. ). Ubezpieczony w okresie od 24 kwietnia 1974 r. do 8 marca 1974 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową i powrócił do pracy po jej odbyciu w terminie nieprzekraczającym 30 dni ( dowód : adnotacja w rubryce 7 świadectwa pracy z dnia 31.07.2003 r. ). Powyższe dowody Sąd Okręgowy uznał za w pełni wiarygodne, gdyż były one wzajemnie zgodne. Zeznania świadków i ubezpieczonego były jasne, logiczne i wzajemnie się uzupełniały. Wiarygodności dowodów z dokumentów żadna ze stron nie kwestionowała. Zgodnie z treścią art.
- ust 1 ustawy emerytalnej ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w tym funduszu na dochody budżetu państwa za pośrednictwem Zakładu. Na podstawie art. 32 ust. 1 cytowanej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym, czyli w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn. Dla celów ustalenia uprawnień emerytalnych za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych. Przepisy rozporządzenia z 1983 r. mają zastosowanie do wszystkich pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku, a okresy te stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Należy wskazać, iż w przypadku, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczeń potwierdzających okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach z przyczyn od siebie niezależnych, przepisy art. 472 i 473 K.p.c. umożliwiają ustalenie tych okoliczności w drodze postępowania odwoławczego przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z w/wym. artykułami w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych każdy fakt mający wpływ na prawo do świadczenia lub jego wysokość może być dowodzony wszelkimi środkami, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe. Sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organem rentowym. Podobnie należy oceniać możliwość dowodzenia charakteru wykonywanej pracy w przypadku, gdy jak w niniejszej sprawie, organ rentowy kwestionuje formalną poprawność wystawionego przez zakład pracy dokumentu mającego zaświadczać wykonywanie pracy w szczególnych warunkach. Dokonując subsumpcji powyższych przepisów ustawy emerytalnej i rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. do ustalonych w rozpoznawanej sprawie okoliczności faktycznych stwierdzić należy, iż nie ulega wątpliwości, że ubezpieczony P. L. legitymuje się co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach. Wykonywał on bowiem w spornych okresach prace wymienione w stanowiącym załącznik do zarządzenia z 7.02.1983 r. wykazie A dziale II – prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Dodatkowo tylko wskazać należy, iż zajmowane przez ubezpieczonego stanowisko elektromontera instalacji elektrycznych przemysłowych wymienione jest w punkcie 5 działu 2 wykazu A stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy podległych temu Ministrowi, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach. Ponadto okres zasadniczej służby wojskowej ubezpieczonego także podlegał wliczeniu do okresu pracy w szczególnych warunkach albowiem jak wynika z punktu 7 świadectwa pracy z dnia 31 lipca 2003 r. przed powołaniem do tej służby ubezpieczony wykonywał prace w szczególnych warunkach, a po jej odbyciu powrócił do tej pracy w (...) w B. w terminie nieprzekraczającym 30 dni. Powyższe motywy uzasadniały zatem zmianę zaskarżonej decyzji na podstawie art. 477 14 § 2 K.p.c. w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa materialnego i przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożył on wniosek o to świadczenie ( wszystkie warunki nabycia prawa do emerytury ubezpieczony spełnił przed tą datą ). W punkcie II wyroku Sąd Okręgowy nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego wskazanej w art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej, gdyż świadectwo pracy z dnia 31 lipca 2003 r. przedłożone przez ubezpieczonego w postępowaniu administracyjnym posiadało braki formalne, o których wspomniał organ rentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności dokument ten nie wskazywał pełnej nazwy stanowiska pracy zgodnie z przepisami zarządzenia resortowego. Rzeczywisty charakter pracy wykonywanej przez ubezpieczonego ustalany był dopiero w postępowaniu sądowym na podstawie dowodów, którymi nie dysponował organ rentowy. SSO Janusz Madej