XV Ca 179/14, XV Cz 239/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 maja 2014roku Sąd Okręgowy w Poznaniu w XV Wydziale Cywilnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący: SSO Michał Wysocki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2014 roku, sprawy z powództwa (...) Spółdzielni (...) w P. przeciwko U. T. i P. T. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez pozwanych od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 19 listopada 2013r., oraz zażalenia powódki na postanowienie zawarte w punkcie 3 wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 19 listopada 2013r., sygn. akt I C 686/13 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 1. oddala powództwo, 2. zasądza od powódki na rzecz pozwanych kwotę 2.417zł z tytułu zwrotu kosztów procesu, II. zasądza od powódki na rzecz pozwanych kwotę 1.500zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. III. oddala zażalenie. SSO Michał Wysocki UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 19 listopada 2013r. Sąd Rejonowy Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu, w sprawie z powództwa (...) Spółdzielni (...) w P. przeciwko U. T. i P. T. , o zapłatę, zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 15.261,62zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 19 lutego 2013r. do dnia zapłaty (pkt 1), w pozostałym zakresie powództwo oddalił (pkt 2), kosztami postępowania obciążył powoda w 24/100 części, a pozwanych solidarnie w 76/100 części i z tego tytułu: zasądził od powódki na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 348zł tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 3). Wydając powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Pozwani zamieszkują w lokalu nr (...) w budynku położonym w P. , przy ul. (...) na postawie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Budynek ten stanowi mienie (...) Spółdzielni (...) w P. i jest przez nią zarządzany. Pozwani posiadają także spółdzielcze prawo do garażu oraz prawo użytkowania terenu zieleni, którego powierzchnia wynosi 96,95m 2 . W okresie od 1 stycznia 2010r. do 31 grudnia 2012r. pozwani nie uiszczali na rzecz powódki należności związanych z posiadaniem w/w lokalu w pełnej wysokości. Od dnia 1 stycznia 2011r. zasobami powodowej spółdzielni administruje firma (...) P. i J. R. . Uiszczanie opłat na rzecz spółdzielni z tytułu zużycia mediów przez posiadaczy lokali objętych zasobami powódki odbywa się w ten sposób, że każdy użytkownik wnosi do spółdzielni zaliczki miesięczne, które są ustalane na podstawie zużycia w poprzednim roku, ewentualnie według normatywów ustawowych. Po zakończeniu danego roku dochodzi do rozliczenia zużycia mediów na podstawie porównania wysokości uiszczonych zaliczek i rzeczywistych kosztów. W skład zaliczek obciążających posiadaczy lokali wchodzi także fundusz remontowy i eksploatacyjny oraz opłaty takie jak np. fundusz od komórki lokatorskiej i podatek od nieruchomości. O zmianie wysokości opłat decyduje Rada Nadzorcza Spółdzielni w oparciu o wyliczenia dokonane przez zarząd. Natomiast administrator drukuje zawiadomienie o wysokości opłat, które następnie jest podpisywane przez zarząd i wysyłane do adresata. W okresie objętym pozwem, tj. od stycznia 2010r. do grudnia 2012r. wysokość opłat eksploatacyjnych, funduszu remontowego oraz zaliczek na media za przedmiotowy lokal nr (...) kształtowała się na następującym poziomie. Opłaty poniższe uwzględniają kwotę opłaty za lokal podaną w informacji administratora ale pomniejszone o kwotę 4,55zł stanowiącą różnicę między należną opłatą za teren zielony – ogródek, która to powierzchnia terenu zieleni wynosi 96,95m 2 zgodnie z przydziałem, a nie 147,20m 2 jak wskazuje administrator: styczeń 2010r. – październik 2010r. – 929,77zł (kwota bez należności na Fundusz Spłaty Zadłużenia); listopad 2010r. – luty 2011r. – 1.184,89zł; marzec 2011r. – 1.144,99zł; kwiecień 2011r. – kwiecień 2012r. – 1.452,27zł; maj 2012r. – grudzień 2012r. – 1.265,88zł. Tytułem rozliczenia mediów naliczono na koniec 2010r. kwotę 4.565,70zł. Tytułem rozliczenia mediów za 2010r. naliczono w czerwcu 2012r. kwotę należności 1.013,72zł oraz w tym samym czasie tytułem rozliczenie mediów naliczono nadpłatę 4.146,70zł. W okresie objętym pozwem, tj. od stycznia 2010r. do grudnia 2012r. pozwani dokonywali wpłat w niepełnej wysokości w następujący sposób: styczeń 2010r. – 1.420zł; luty 2010r. – 0zł; marzec 2010r. – 1.420zł; kwiecień 2010r. – 0zł; maj 2010r. – 2.130zł; czerwiec 2010r. - 0zł; lipiec 2010r. – 0zł; sierpień 2010r. – 710zł; wrzesień 2010r. – 710zł; październik 2010r. – 710zł; listopad 2010r. – 710zł; grudzień 2010r. – 0zł; styczeń 2011r. - 0zł; luty 2011r. – 0zł; marzec 2011r. – grudzień 2011r. - po 710zł. Łącznie pozwani dokonali wpłaty w kwocie 22.010zł. W tym okresie administrator wykazywał na koncie pozwanych saldo dodatnie (nadpłatę) w styczniu 2010r. 3.444,46zł, w lutym 2010r. 3.430,18zł a w marcu 2010r. 2.295,86zł. Po rozliczeniu mediów na koniec 2012r. na koncie pozwanych widniała nadpłata za media w wysokości 4.194,50zł. Pozwany P. T. wniósł w 1999r. pełen wymagalny wkład z tytułu otrzymanego przydziału na lokal mieszkalny nr (...) w budynku przy ul. (...) w P. , w wysokości 340.787zł. W wyniku dokonanych przez spółdzielnię rozliczeń wkładu budowlanego po stronie pozwanych powstała nadpłata. Pozwany winien zapłacić za wkład budowlany kwotę po 2.588,35zł za m 2 (określoną w protokole lustracji z 12 października 2004r.) przy powierzchni mieszkania 109,90 m 2 . Pozwany P. T. w 2008r. przedstawił powódce propozycję zawarcia ugody, w treści której zaproponował, że kwotę 56.326,79zł wynikającą z wysokości nadpłaconego wkładu budowlanego ograniczy do wysokości 35.063zł. A następnie kwotę tę potrąci z należnym spółdzielni rozliczeniem uzupełnienia wkładu budowlanego na budowę pieszo-jezdni w skorygowanej wysokości 2.062zł, natomiast pozostałą resztę w wysokości 33.000zł rozliczy przez potrącenie z należną od niego w przyszłości kwotą na obsługę Funduszu Zadłużenia Spółdzielni. Propozycja ugody została podpisana tylko przez jednego członka zarządu W. R. . Natomiast do składania oświadczeń woli za spółdzielnię uprawnieni są dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i osoba przez zarząd do tego upoważniona. Pismem z dnia 5 listopada 2008r. pozwany P. T. złożył oświadczenie co do kwoty 33.000zł o „potrąceniu ze skutkiem od miesiąca listopada 2008r. tj. od momentu naliczania z należnymi spółdzielni Funduszem (...) do całkowitego umorzenia umniejszając miesięczną płatność z tytułu opłat eksploatacyjnych o w/w Fundusz (...) Zadłużenia tj. o kwotę 250zł”. Wobec powyższego pozwany wskazał, iż po korektach wymiar opłat eksploatacyjnych oraz z tytułu innych zobowiązań spółdzielni przypadającej na lokal pozwanego wynosi 710zł do czasu umorzenia potrąceń o których mowa powyżej. Podał, iż taką kwotę będzie wnosił miesięcznie w ramach zaliczek na rozliczenie opłat. Pismem z dnia 19 grudnia 2012r. powódka wezwała pozwanych do zapłaty w terminie 30 dni zaległości z tytułu opłat eksploatacyjnych za przedmiotowy lokal, która na dzień 30 listopada 2012r. wynosiła 19.415,99zł. Pozwani nie uiścili zaległości. Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty, których żadna ze stron nie kwestionowała, mając na uwadze również przepisy art. 229 i 230 kpc . Nadto Sąd I instancji oparł się na uznanych za wiarygodne w całości zeznaniach świadka D. R. oraz pozwanego P. T. , z tym że zeznania pozwanego były przydatne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jedynie w niewielkim zakresie. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego, Sąd Rejonowy dokonał następujących rozważań prawnych: Powódka wniosła o zasądzenie na swoją rzecz solidarnie od pozwanych U. T. i P. T. kwoty 19.976,38zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem nieuiszczonych opłat za lokal nr (...) , położony w P. , przy ul. (...) w okresie od stycznia 2010r. do grudnia 2012r. Pomiędzy stronami bezspornym pozostawało, że pozwany P. T. w okresie objętym pozwem był członkiem spółdzielni i z tego tytułu ciążył na nich obowiązek uiszczania opłat eksploatacyjnych, opłat na fundusz remontowy oraz opłat związanych z używaniem lokalu. Przedmiot sporu pomiędzy stronami stanowiło natomiast, w jakiej wysokości pozwani w okresie opisanym w pozwie winni uiszczać przedmiotowe opłaty. Powód wykazał wysokość opłat złożonymi dokumentami prywatnymi, których autentyczność nie była kwestionowana, oraz dowodem z zeznań świadka. Pozwany wykazał, jakie kwoty uiścił składając dowody zapłaty uwzględnione przez Sąd. Sąd Rejonowy zwrócił uwagę na to, iż informacje przesyłane do spółdzielców nie uwzględniały terminów określonych w ustawie ( art. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych ), jednakże z uwagi na to, iż ustawa nie formułuje rygoru nieważności, fakt, iż spółdzielnia nie zachowała terminu określonego w ustawie, nie powoduje nieważności wymiaru tychże opłat. W konsekwencji istniały podstawy do przyjęcia, iż kierowane do pozwanych informacje o wymiarze opłat były skuteczne, oraz w połączeniu z zeznaniami świadka i pozwanego (który przyznał, iż fundusz eksploatacyjny nie zmienił się od 5 lat i wynosi 3,50zł za m 2 ) stanowiły dowód wysokości roszczenia. Zdaniem Sądu Rejonowego, dowody powołane w odpowiedzi na pozew należało uznać za powołane w terminie. Następnie Sąd ten wskazał, że pozwani podnieśli zarzut przedawnienia w zakresie ewentualnej należności za styczeń 2010r. oraz zarzut potrącenia, wyjaśniając iż zawarli z powódkę umowę kompensacyjną w 2008r., a nadto iż złożyli oświadczenie o potrąceniu, wobec czego ich wierzytelność z tytułu nadpłaty wkładu budowlanego, obniżona została do kwoty 33.000zł i powinna podlegać stopniowemu potrącaniu z kwotami przyszłych wierzytelności spółdzielni z tytułu należnych jej opłat. Pozwani stali na stanowisku, że w związku z tym nie istnieje z ich strony żadna zaległość wobec powodowej spółdzielni. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu przedawnienia Sąd Rejonowy wskazał, że pozwani byli zobowiązani do uiszczania opłat za lokal do 15-go dnia każdego miesiąca. A zatem okres przedawnienia wynoszący 3 lata ( art. 118 kc ) co do roszczeń za styczeń 2010r. w kwocie 934,32zł upłynął z dniem 15 stycznia 2013r., a za luty 2010r. w kwocie 934,32zł z dniem 15 lutego 2013r. Powódka natomiast wniosła pozew w dniu 19 lutego 2013r., a zatem po upływie terminu przedawnienia co do tej części roszczenia. Zarzut pozwanych w tym zakresie okazał się zatem trafny. Według Sądu I instancji, chybiony natomiast okazał się zarzut potrącenia. Ku zaskoczeniu Sądu pozwani powoływali się na zarzut potrącenia należności 33.000zł z wzajemną należnością spółdzielni za opłaty za lokal, tymczasem zarówno z treści „ugody” z 21 maja 2008r. jak i z treści pisma zawierającego oświadczenie o potrąceniu wynika jednoznacznie, iż pozwani dokonali potrącenia z naliczeniami dla spółdzielni na Fundusz (...) Zadłużenia (por. k. 50 i 51 akt). Tym samym powyższe oświadczenie o potrąceniu nie mogło spowodować umorzenia wszelkich należności dochodzonych przez spółdzielnię, ale tylko należności na Fundusz (...) Zadłużenia. Pozwany nie złożył, ponownie oświadczenia o potrąceniu innych należności. W piśmie z dnia 10 czerwca 2010r. „podtrzymał wcześniejszą deklarację” (k. 53). Formułowanie zarzutu potrącenia co do innych kwot w tym piśmie z 2010r. byłoby jednak niedopuszczalne z uwagi na treści art. 502 kc w zw. z 117 i n. kc. Można nadto zauważyć, iż fundusz spłaty zadłużenia widniał na informacji o wysokości opłat od dnia 1 listopada 2008r. (k. 20) do dnia 1 listopada 2010r. (k. 19). Jednakże powód nie domaga się zapłaty za tą pozycję. Oświadczenie o potrąceniu nie odnosiło się w żadnym zakresie do roszczeń dochodzonych w pozwie i powodowało ich umorzenia. Odnosząc się do zarzutu potrącenia należy wskazać, iż strony nie zawarły „ugody” co do kwoty 33.000zł. Propozycja ugody została bowiem zaakceptowana przez jednego jedynie członka zarządu, co czyni oświadczenie nieważnym. Oświadczenie dotyczące zaksięgowania kwoty 33.000zł jako oświadczenia podmiotu trzeciego, nie mogą zastąpić oświadczenia spółdzielni w tym zakresie. Należało zatem przyjąć, iż pozwani nie wykazali, jakoby zawarli w ten kwestii ugodę ze spółdzielnią. Dalej Sąd ten stwierdził, że zarzut potrącenia w przypadku uznania go za dokonany wobec wierzytelności spółdzielni winien być wykazany co do wysokości i należy oceniać go przez pryzmat przepisów o potrąceniu ( art. 502 kc ) jak i świadczeniu nienależnym ( art. 410 w zw. z art. 405-414 kc. ). Pozwani dochodzą bowiem zwrotu kwoty nadpłacone wkładu budowlanego. Termin przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia wynosi 10 lat ( art. 177 i n kc ) i winien być liczony od chwili dokonania świadczenia nienależnego. Pozwany dokonywał wpłat w 1999r., zatem żądanie zwrotu świadczenia nienależnego uległo przewinieniu w 2009r. Powodowa spółdzielnia podniosła zarzut, iż żądanie uległo przedawnieniu. Należało przyjąć, iż obecnie pozwani nie mogą się powoływać na zarzut potrącenia albowiem roszczenie o zwrot nadpłaconego wkładu jest przedawnione ( art. 177 i n k . oraz 502 kc ). Roszczenie nie było jednak przedawnione w 2008r., kiedy składali oświadczenie o potraceniu na piśmie. W ocenie Sądu pozwany wykazał swoją należności w związku z nadpłaconym wkładem budowlanym przedkładając dowody wpłaty, umowę oraz protokół lustracyjny. Pozostałe przesłanki dochodzenia przez potrącenie świadczenia nienależnego nie były natomiast kwestionowane. Ostatecznie jednak zarzut potrącenia nie został uwzględniony jako podstawa oddalenia powództwa, albowiem potrącenie dotyczyło konkretnego świadczenia na Fundusz (...) Zadłużenia, wobec czego wzajemne umorzenie mogło dotyczyć tylko tego roszczenia. Powód natomiast nie domagał się zapłaty na tenże Fundusz. Przechodząc do kwestii rozliczenia należnych powódce opłat, Sąd Rejonowy wskazał w pierwszej kolejności, iż pozwany nie kwestionował rozliczenia mediów za okres objęty pozwem. Ponadto Sąd uwzględnił rozliczenie dokonane przez powódkę wykazane złożonymi dowodami z dokumentów, zeznaniami świadka i pozwanego, dokonując jednak korekty w zakresie powierzchni pasa zieleni, która wynosi 96,95m 2 , a nie jak podaje powódka 147,20m 2 i tym samym przyjął za udowodnione następujące stawki, za poszczególne okresy: styczeń 2010r. – październik 2010r. – 929,77zł; listopad 2010r. – luty 2011r. – 1.184,89zł; marzec 2011r. – 1.144,99zł; kwiecień 2011r. – kwiecień 2012r. – 1.452,27zł; maj 2012r. – grudzień 2012r. – 1.265,88zł. Naliczenia obrazuje tabela poniżej: okres wpłaty I. 2010 r. przedawnione II. 2010 r. przedawnione III. 2010 r. 929,77 1.420 saldo 2.295,86 IV. 2010 r. 929,77 V. 2010 r. 929,77 2.130 VI. 2010 r. 929,77 VII. 2010 r. 929,77 VIII. 2010 r. 929,77 710 IX. 2010 r. 929,77 710 X. 2010 r. 929,77 710 XI. 2010 r. 1.184,89 710 XII. 2010 r. 1.184,89 rozl med. 4.565,7 I.2011r. 1.184,89 II. 2011r. 1.184,89 III. 2011r. 1.144,99 710 IV. 2011r. 1.452,27 710 V. 2011r. 1.452,27 710 VI. 2011r. 1.452,27 710 VII. 2011r. 1.452,27 710 VIII. 2011r. 1.452,27 710 IX. 2011r. 1.452,27 710 X. 2011r. 1.452,27 710 XI. 2011r. 1.452,27 710 XII. 2011r. 1.452,27 710 I.2012r. 1.452,27 710 II. 2012r. 1.452,27 710 III.. 2012r. 1.452,27 710 IV. 2012r. 1.452,27 710 V. 2012r. 1.265,88 710 VI. 2012r. 1.265,88 710 rozlicz.med 1.013,72 rozlicz med. -4.146,7 VII. 2012r. 1.265,88 710 VIII. 2012r. 1.265,88 710 IX. 2012r. 1.265,88 710 X. 2012r. 1.265,88 710 XI. 2012r. 1.265,88 710 XI. 2012r. 1.265,88 710 Rozliczenie mediów 2012 4.194,5 SUMA 43.761,98 22.010,00 21.751,98 Powyższe rozliczenie uwzględnia kwoty uiszczone przez powoda, kwoty przyznane przez pozwanego tytułem rozliczenia mediów oraz kwoty należności za poszczególne miesiące po korekcie podatku od nieruchomości uwzględniającą powierzchnię ogródka pozwanego wynikającą z decyzji o przydziale. Porównanie należności wobec spółdzielni 43.761,98zł z kwotą wpłat 22.010zł daje kwotę pozostałej kwoty do zapłaty przez pozwanych 21.751,98zł. Kwota ta winna jednak być umniejszona o rozliczenie mediów za 2012r. 4.194,50zł tytułem nadpłaty oraz uwzględniać saldo nadpłaty, które za marzec 2010r. wyniosło 2.295,86zł. Pomniejszenie kwoty 21.751,98zł o powyższe saldo i rozliczenie mediów (21.751,98zł – 4.194,50zł - 2.295,86zł) daje kwotę 15.261,62zł. Taką też kwotę Sąd na podstawie art. 4 ust. 4 i 6 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powódki w pkt. 1 wyroku. Podstawą zasądzenia odsetek był art. 481 kc. Roszczenie o zapłatę za kolejne miesiące jest wymagalne z dniem 15-go kolejnego miesiąca, co wynika chociażby z kolejnych informacji o wysokości opłat za lokal. Powód natomiast dochodzi odsetek za późniejszy termin tj. od dnia wniesienia pozwu, zatem roszczenie odsetkowe uznano za zasadne w całości. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone (pkt. 2 wyroku). O kosztach postępowania Sąd I instancji orzekł w oparciu o art. 100 kpc . Ogólne koszty postępowania obliczone zostały na kwotę 2.700zł (300zł opłaty od pozwu oraz 2.400zł tytułem poniesionych przez pozwanego kosztów zastępstwa procesowego). Powód winien ponieść koszty w wysokości 648zł (24/100 x 2.700zł), poniósł natomiast koszty 300zł. Winien zatem zwrócić pozwanym solidarnie pozostałą część tj. 348zł, jako swój udział w kosztach procesu. Pozwani przegrali w 76/100 części i obciążają ich koszty w kwocie 2.052zł. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się pozwani U. T. i P. T. , którzy wywiedli apelacje, zaskarżając je w całości. W/w wyrokowi pozwani zarzucili: 1) naruszenie art. 233 kpc poprzez nierozważenie w sposób bezstronny i wszechstronny materiału dowodowego, polegające w szczególności na:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.