Sygn. akt III AUa 988/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2014 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Anna Polak (spr.) Sędziowie: SA Urszula Iwanowska SO del. Beata Górska Protokolant: St. sekr. sąd. po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. w Szczecinie sprawy J. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o prawo do emerytury na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 lipca 2013 r. sygn. akt VII U 8/13 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuję sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie VII Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Sygn. akt III AUa 988/13 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. decyzją z 19 listopada 2012 r. odmówił J. S. prawa do emerytury w wieku obniżonym uznając, że ubezpieczony nie udokumentował okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w wymiarze co najmniej 15 lat, a nadto nie rozwiązał stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem ustalenia prawa do emerytury. J. S. w odwołał się od tej decyzji i wniósł o jej zmianę oraz o przyznanie mu prawa do emerytury. Ubezpieczony wskazał, że wbrew odmiennej ocenie organu rentowego, w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Usług (...) w S. od 3 maja 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. oraz w (...) Przedsiębiorstwie Usługowo- Produkcyjnym sp. z o.o. w N. od 19 sierpnia 1991 r. do 28 lutego 1993 r., wykonywał pracę w warunkach szczególnych na stanowiskach ślusarza konstrukcji stalowych oraz ślusarza-spawacza. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie w całości. Wyrokiem z dnia 22 lipca 2013 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie, VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie J. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z 19 listopada 2012 r. Sąd pierwszej instancji ustalił, że J. S. 60 lat ukończył (...) . i na dzień 1 stycznia 1999 r. udokumentował przed organem rentowym okres ubezpieczenia wynoszący ogółem 31 lat, 7 miesięcy i 23 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 9 lat, 6 miesięcy i 7 dni pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony ukończył (...) Szkołę Zawodową dla Pracujących przy Zakładach (...) w S. i zdobył zawód ślusarza remontowego. W okresie od 1 września 1966 r. do 13 kwietnia 1973 r. J. S. zatrudniony był na stanowisku ślusarza w Zakładach (...) . Początkowo w zakładzie tym pracował jako uczeń praktycznej nauki zawodu, a po ukończeniu Przyzakładowej (...) Szkoły Zawodowej , w okresie od 23 czerwca 1969 r. do 22 września 1969 r. odbywał wstępny staż pracy. Od dnia 1 października 1969 r. do końca okresu zatrudnienia u tego pracodawcy, ubezpieczony pracował na stanowisku ślusarza remontu maszyn. J. S. odbył w okresie od 4 listopada 1974 r. do 23 kwietnia 1975 r. kurs podstawowy spawania łukowego, a w okresie od 20 stycznia 1989 r. do 18 lutego 1989 r. ponadpodstawowy kurs spawania w osłonie CO2. W okresie od 3 maja 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. J. S. zatrudniony był w Przedsiębiorstwie Usług (...) w S. . Przy przyjęciu do pracy powierzone mu stanowisko określone zostało jako ślusarz - spawacz. Świadectwo pracy z 31 grudnia 1990 r. określało ubezpieczonego mianem ślusarza konstrukcji stalowych oraz ślusarza konstrukcji stalowych – brygadzisty. W podaniu o pracę ubezpieczony wniósł o przyjęcie do pracy na stanowisku montera konstrukcji stalowych. W kilkudziesięciu kolejnych angażach płacowych stanowisko odwołującego określano jako ślusarz, ślusarz konstrukcji stalowych – brygadzista i tylko w jednym angażu jako ślusarz - spawacz. W wymienionym okresie J. S. wykonywał pracę na stanowisku ślusarza oraz spawacza. W ramach tego zatrudnienia ubezpieczony wykonywał w szczególności różnorakiego rodzaju prace ślusarskie związane z obróbką metalu - szlifowanie i składanie elementów metalowych, cięcie, szlifowanie, czyszczenie, prace polegające na montażu i demontażu konstrukcji stalowych, załadunku i rozładunku gotowych elementów konstrukcyjnych i ich przewożenie na odległość. J. S. wykonywał także prace spawalnicze. Spawaniem ubezpieczony zajmował się po przygotowaniu elementów konstrukcji do spawania - pocięciu kątowników, blachy, ukształtowaniu jej. Większość prac ubezpieczony wykonywał w warsztacie, a następnie wyjeżdżał w teren (delegację) na tydzień, dwa lub dłużej i wraz z brygadą montował gotowe elementy. W (...) sp. z o.o. w N. J. S. był zatrudniony od 19 sierpnia 1991 r. do 28 lutego 1993 r. na stanowisku ślusarza – spawacza. W okresie od 1 czerwca 1997 r. ubezpieczony zatrudniony był w Przedsiębiorstwie Usługowo-Produkcyjnym (...) sp. z o. o. w G. . Zatrudnienie to ubezpieczony kontynuował w dacie wydawania zaskarżonej decyzji odmawiającej mu prawa do wcześniejszej emerytury. Rozwiązanie przedmiotowego stosunku pracy nastąpiło z dniem 24 maja 2013 r. za porozumieniem stron, co potwierdził pracodawca w wystawionym ubezpieczonemu świadectwie pracy. Sąd Okręgowy uznał odwołanie J. S. za bezzasadne i je oddalił. Wziął przy tym pod uwagę, że do 31 grudnia 2012 r., zgodnie z art. 184 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227; ze zm.; dalej jako „ustawa emerytalna”), emerytura w wieku obniżonym przysługiwała pod warunkiem rozwiązania stosunku pracy. W związku wejściem w życie ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. nr 637) od 1 stycznia 2013 r. nie jest już wymagane spełnienie warunku rozwiązania stosunku pracy w przypadku osób będących pracownikami. W ocenie sądu pierwszej instancji skoro zaskarżona decyzja oceniająca istnienie przesłanek nabycia uprawnień do świadczenia wydawana była w dniu 19 listopada 2012 r., a ubezpieczony kontynuował w tym czasie zatrudnienie (aż do 24 maja 2013 r.), zatem w dacie wydawania zaskarżonej decyzji ubezpieczony nie spełniał wymogu w postaci rozwiązania stosunku pracy. Stanowiło to zdaniem Sądu Okręgowego podstawę do oddalenia odwołania. Tym samym sąd nie dokonał kategorycznej oceny, czy sporny okres pracy, istotnie był pracą w warunkach szczególnych. Uznał bowiem, że taka ocena była w niniejszej sprawie niemożliwa i zarazem zbędna. Mimo powyższej konstatacji Sąd Okręgowy stwierdził, że nie może kategorycznie stwierdzić, iż ubezpieczony ponad wszelką wątpliwość i w pełnym wymiarze czasu pracy świadczył pracę w warunkach szczególnych będąc zatrudnionym w Przedsiębiorstwie Usług (...) w S. od 3 maja 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. W jego ocenie naprowadzone przez stronę dowody nie usuwały wątpliwości co do tego, czy i w jakiej części spornego okresu J. S. wykonywał prace spawalnicze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Dokumentacja osobowa w połączeniu z pozostałymi dowodami, w tym zeznaniami świadków, wskazywać mogła, że ubezpieczony wykonywał prace spawacza, jednakże nie pozwala ona na ustalenie dającego się precyzyjnie określić okresu (okresów) wykonywania tych prac stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł J. S. , zaskarżył rozstrzygnięcie w całości, wyrokowi zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie za warunek konieczny dla ustalenia prawa do emerytury wykazanie uprzedniego rozwiązania stosunku pracy przez ubezpieczonego, podczas gdy na gruncie tego przepisu warunek ten nie występuje, a co w konsekwencji doprowadziło w procesie subsumcji do niewłaściwego zastosowania przepisu art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej w jego kształcie, obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r., a tym samym dokonanie błędnego rozstrzygnięcia o odmowie ustalenia prawa do emerytury J. S. ; II. mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy naruszenie przepisów prawa procesowego, a to: 1. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez niezgodną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę dowodów (przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów) oraz poprzez nieprzeprowadzenie wszechstronnego rozważenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na podstawie pojedynczych wątków dowodowych, bez uwzględnienia wzajemnego oddziaływania całości wykazanych w sprawie okoliczności, polegające w szczególności na przyjęciu, że:
- a)w niniejszej sprawie niemożliwa była kategoryczna ocena czy sporny stosunek pracy ubezpieczonego w Przedsiębiorstwie Usług (...) w S. w okresie od 3 maja 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. był pracą w warunkach szczególnych, a „z uwagi na niespełnienie wymogu w postaci rozwiązania stosunku pracy w dacie oceniania uprawnień emerytalnych, także częściowo zbędna”, podczas gdy całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób jednoznaczny umożliwiał prawidłową ocenę tego stosunku pracy pod względem realizacji znamion zatrudnienia w warunkach szczególnych określonych w art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej;
- b)„pomiędzy twierdzeniami ubezpieczonego, iż w tym okresie [od 3 maja 1977 r. do 31 grudnia 1990 r.] wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace spawacza, a zgromadzonymi dokumentami z dokumentów występują nieusunięte w toku niniejszego procesu sprzeczności”, podczas gdy z przedłożonych dokumentów (umowa o pracę z 3 maja 1977 r., umowa o pracę z 17 maja 1977 r.) bezspornie wynika fakt wykonywania pracy przez ubezpieczonego w przedmiotowym okresie na stanowisku ślusarza-spawacza, a pozostałe przeprowadzone dowody (przesłuchanie świadków J. E. , M. R. oraz C. B. ) ujawniają rzeczywisty zakres obowiązków ubezpieczonego jednoznacznie potwierdzając wykonywanie przez niego określonego rodzaju pracy w szczególnych warunkach - pracy spawacza; 2. art. 316 § 1 k.p.c. poprzez przełamanie zasady aktualności orzekania polegające na tym, że sąd pierwszej instancji wydał zaskarżony wyrok przyjmując okoliczności sprawy oraz treść przepisów prawnych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w kształcie istniejącym w momencie wydania zaskarżonej decyzji organu emerytalnego z dnia 19 listopada 2012 r. podczas gdy w myśl tego przepisu sąd wydaje wyrok biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny istniejący w chwili zamknięcia rozprawy; 3. art. 328 § 2 k.p.c. poprzez brak należytego odniesienia się do twierdzeń, roszczeń i wniosków ubezpieczonego, niedokonania niezbędnych ustaleń faktycznych, a także nierozważenia całokształtu zebranego materiału, co doprowadziło w konsekwencji do braku prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego wyroku; III. sprzeczność dokonanych ustaleń z zebranym materiałem dowodowym poprzez uznanie, że:
- a)okoliczność rozwiązania stosunku pracy ubezpieczonego z Przedsiębiorstwem Usługowo-Produkcyjnym (...) sp. z o.o. w G. w dacie wydania zaskarżonej decyzji z dnia 19 listopada 2012 r. jest niewątpliwa i „już samo to stanowi wystarczającą podstawę do oddalenia przedmiotowego odwołania”, podczas gdy okoliczność ta nie posiada żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy z uwagi na treść obowiązującego przepisu art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej, a ponadto fakt ustania przedmiotowego stosunku pracy został potwierdzony przez ubezpieczonego, znajdującym się w materiale dowodowym sprawy, porozumieniem o rozwiązaniu umowy o pracę z dnia 1 czerwca 1997 r. zawartym w dniu 24 maja 2013 r.;
- b)ubezpieczony nie wykonywał pracy spawacza w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie Usług (...) w S. w okresie od 3 maja 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. tylko na podstawie nieprecyzyjnej dokumentacji prowadzonej przez zakład pracy, podczas gdy jak sam słusznie stwierdził sąd pierwszej instancji z wyjaśnień ubezpieczonego i zeznań świadków „wynika, że J. S. w ramach przedmiotowego zatrudnienia przede wszystkim zajmował się spawaniem”;
- c)„w przedłożonym przez ubezpieczonego świadectwie pracy dotyczącym okresu pracy [od 3 maja 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. w Przedsiębiorstwie Usług (...) w S. ] nie wskazano, aby w okresie tym wnioskodawca świadczył pracę w warunkach szczególnych” i tylko na tej podstawie odmówił uznania wykonywanej w tym czasie pracy charakteru szczególnych warunków, podczas gdy świadectwo pracy z dnia 31 grudnia 1990 r. potwierdza jedynie okresy zatrudnienia oraz nazwy zajmowanych stanowisk pracy, nie wskazując zakresu rzeczywiście wykonywanych zadań, który to jednoznacznie wynika ze spójnych zeznań świadków J. E. , M. R. , C. B. oraz przesłuchania ubezpieczonego. Wskazując na powyższe zarzuty J. S. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji organu rentowego z 19 listopada 2012 r. poprzez przyznanie mu emerytury ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2013 r.; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, z pozostawieniem sądowi pierwszej instancji rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. W odpowiedzi na apelację J. S. organ rentowy wniósł o jej oddalenie w całości. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja J. S. okazała się uzasadniona w zakresie w jakim doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku. W ocenie sądu drugiej instancji Sąd Okręgowy błędnie uznał, że rozwiązanie przez ubezpieczonego umowy o pracę dopiero w dniu 24 maja 2013 r. stanowiło podstawę do oddalenia odwołania. Ponadto sąd pierwszej instancji nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego i zaniechał rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, czym spowodował, że nie rozpoznał jej istoty, a zatem zaskarżone rozstrzygnięcie nie mogło się ostać. Sąd odwoławczy podziela pogląd, że naczelną zasadą postępowania sądowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych pozostaje badanie legalności decyzji według stanu na dzień jej wydania (tak m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2012 r., sygn. II UK 235/11, LEX nr 1216853), co jednak nie wyłącza stosowania przepisu art. 316 § 1 k.p.c. Orzecznictwo wskazuje, że odstępstwo od zasady badania legalności decyzji na dzień jej wydania jest dopuszczalne i uzasadnione w niektórych, wyjątkowych wypadkach, kiedy to np. ostatnia z przesłanek prawa do świadczenia zostanie spełniona w czasie postępowania odwoławczego przed sądem. Każdorazowo należy rozważyć, czy odstępstwo takie nie doprowadzi do wypaczenia charakteru postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i całkowitego pozbawienia znaczenia postępowania administracyjnego poprzedzającego postępowanie sądowe (tak m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z 10 marca 1998 r., sygn. II UKN 555/97, OSNAPiUS 1999/5/181). Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy, odstąpienie od zasady badania legalności decyzji według stanu na dzień jej wydania odnośnie przesłanki rozwiązania umowy o pracę, o którym była mowa w art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. było uzasadnione. Pogląd taki był prezentowany przez Sąd Najwyższy już w wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r. (sygn. II UK 235/11, OSNP 2013/7-8/87), w którym stwierdzono wprost, że „nie ma przeszkód, aby sąd ubezpieczeń społecznych przyznał prawo do emerytury z art. 184 (...), w razie spełnienia warunku rozwiązania stosunku pracy w trakcie postępowania sądowego, po stwierdzeniu spełnienia pozostałych przesłanek tego prawa”. Brak rozwiązania stosunku pracy w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie zwalniał zatem sądu pierwszej instancji od badania pozostałych przesłanek nabycia prawa do emerytury w wieku obniżonym. W odwołaniu od decyzji z dnia 19 listopada 2012 r. J. S. wnosił o doliczenie do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu swego zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Usług (...) w S. od 3 maja 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. oraz w (...) Przedsiębiorstwie Usługowo-Produkcyjnym sp. z o.o. w N. od 19 sierpnia 1991 r. do 28 lutego 1993 r. Ponadto pełnomocnik procesowy strony w piśmie procesowym z 7 maja 2013 r. rozszerzył odwołanie poprzez zakwestionowanie uwzględnienia jako okresu pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia J. S. w S. Zakładzie (...) w latach 1969-1971; zaś pismem procesowym z dnia 6 czerwca 2013 r. okresu pracy w Przedsiębiorstwie Usługowo-Produkcyjnym (...) sp. z o.o. w G. w latach 1997-2013. Zatem wszystkie te okresy powinny zostać poddane ocenie sądu ubezpieczeń społecznych (ostatni okres do grudnia 1998r.). Tymczasem Sąd Okręgowy pominął w swych rozważaniach w całości kwestię zatrudnienia ubezpieczonego w spółce (...) , w zakładzie (...) oraz spółce (...) , odnosząc się jedynie w sposób pobieżny do zatrudnienia w przedsiębiorstwie (...) . Ubezpieczony składając wniosek o emeryturę, mimo braku świadectwa pracy, wskazywał na okoliczność zatrudnienia w przedsiębiorstwie (...) w charakterze ślusarza-spawacza, w którym jako spawacz miał dokonywać spawania konstrukcji stalowych (k. 8 pliku I akt rentowych). W odwołaniu od decyzji (k. 2-7 akt sprawy) J. S. zarzucił natomiast organowi rentowemu błąd polegający na niezakwalifikowaniu okresu pracy w przedsiębiorstwie (...) , jako prac przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości (dział V, poz. 5 rozporządzenia z 1983 r.). Rzeczą Sądu Okręgowego było zatem ocenić czy skarżący wykonywał w warunkach szczególnych pracę jako spawacz, czy też może pracę przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości. Tymczasem sąd pierwszej instancji pominął w ogóle tę drugą okoliczność, ale także, jak sam wskazał, zaniechał kategorycznej oceny czy J. S. wykonywał pracę spawacza stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd Okręgowy pominął także zupełnie okoliczność, że J. S. w trakcie zatrudnia w przedsiębiorstwie (...) pełnił funkcję brygadzisty. Zgodnie ze świadectwem wykonywania prac w warunkach szczególnych z 28 lutego 1993 r. (k. 26 pliku I akt rentowych), ubezpieczony miał wykonywać w spółce (...) pracę ślusarza-spawacza, jednakże pracodawca powołał się na stanowisko wymienione w Wykazie A, Dział V, poz. 5, stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12 sierpnia 1983 r., który odnosi się do „prac przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości” i znajduje swój odpowiednik w Dziale V, pkt 5 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 ze zm.; dalej jako „rozporządzenie z 1983 r.”). Stanowiło to podstawę do odmowy uwzględnienia tego okresu przez organ rentowy przy ustalaniu prawa ubezpieczonego do emerytury w wieku obniżonym. Kwestii tej Sąd Okręgowy w ogóle nie rozstrzygnął. Ponadto J. S. przedłożył świadectwo pracy z dnia 24 maja 2013 r. (k. 93), w którym spółka (...) wskazała, że w okresie od 1 czerwca 1997 r. do 31 grudnia 1998 r. ubezpieczony wykonywał pracę w warunkach szczególnych jako monter. Podnoszona kwestia znalazła się poza sferą ustaleń i rozważań Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny uznał, że stwierdzone braki i rozbieżności w ustaleniach faktycznych czynią koniecznym uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Rozpoznając sprawę ponownie sąd pierwszej instancji powinien dokonać niezbędnych ustaleń odnośnie rodzaju i charakteru pracy ubezpieczonego we wszystkich podnoszonych przez niego okresach i ocenić czy była to praca w warunkach szczególnych. Odnośnie pracy J. S. w przedsiębiorstwie (...) sąd pierwszej instancji powinien zbadać w jakim wymiarze, jakie prace, stale czy okresowo oraz czy w pełnym wymiarze czasu pracy ubezpieczony wykonywał, jaki był zakres jego obowiązków świadczonej w charakterze brygadzisty, czy w ramach brygady istniał stały podział obowiązków pomiędzy jej członków. Sąd Okręgowy powinien ponowne szczegółowo przesłuchać świadków na wszystkie sporne okoliczności. A nadto ocenić dokumentację znajdującą się w aktach osbowych ubezpieczonego w konfrontacji ze złożonymi zeznaniami oraz odnieść się do dokumentów zawartych w aktach osobowych świadków. Dopiero tak zebrany w sprawie materiał dowodowy będzie mógł zostać poddany ocenie w ramach zakreślonych treścią art. 233 § 1 k.p.c. i doprowadzi do rozpoznania istoty sprawy. W szczególności pozwoli na ustalenie czy na dzień 31 grudnia 1998r. ubezpieczony posiadał 15-letni staż pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku. SSA Urszula Iwanowska SSA Anna Polak del. SSO Beata Górska