§ k.p.c. , w postępowaniu w sprawach gospodarczych, do potrącenia mogą być przedstawione tylko wierzytelności udowodnione dokumentami. W ocenie Sądu Okręgowego zarzut potrącenia (zarówno kar umownych za zwłokę w usunięciu wad jak i kosztów zastępczego usunięcia wad ) nie został udowodniony dokumentami. Przede wszystkim pozwany nie wykazał, że rzeczywiście wady wystąpiły , skoro w dniu 15 października 2007 r. (a więc 11 dni wcześniej) sporządzone zostały protokoły bezusterkowego odbioru robót , a wykaz usterek został spisany bez udziału przedstawicieli powoda. Przedmiotowy wykaz jest dokumentem prywatnym, w rozumieniu art. 245 k.p.c. , a więc stanowi dowód, że osoby, które go sporządziły złożyły, zwarte w nim, oświadczenie. Nie oznacza to jednak że powyższy dokument prywatny stanowi dowód , o którym mowa w art.
Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się na przedstawionych przez strony dowodach w postaci dokumentów, których autentyczność nie była kwestionowana oraz zeznaniach świadków. Za wiarygodną uznał opinię biegłego sądowego J. S. , która jest rzeczowa, uzasadniona merytorycznie i oparta na wiedzy fachowej. Na podstawie tej opinii ustalił, iż roboty zostały przez powoda wykonane co do zasady prawidłowo z minimalnymi usterkami, które dotyczą w większości okresu po dokonaniu odbioru , czyli nie objętego zarzutem potrącenia. Dlatego pominął pozostałe wnioski dowodowe , gdyż odnosiły się one do okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wezwanie dłużnika do zapłaty przez wierzyciela kwoty dochodzonej pozwem zostało zawarte w piśmie z dnia 1 kwietnia 2010 r. ( niezależnie od daty jego doręczenia pozwanemu ), tym samym za zasadne uznano na podstawie art. 481 § 1 k.c. roszczenie o zasądzenie odsetek ustawowych od daty wskazanej w fakturze. Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany , zaskarżając go w całości na podstawie następujących zarzutów: 1.naruszenia przepisów postępowania w postaci :
poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że dokument prywatny nie może stanowić dowodu istnienia wierzytelności przedstawionej do potrącenia w postępowaniu gospodarczym, 2.naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci :
Przepis ten, który zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 233, poz. 1381 ) ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, ograniczał możliwość dokonania potrącenia w postępowaniu gospodarczym, stwierdzając , iż do potrącenia w toku postępowania mogą być przedstawione tylko wierzytelności udowodnione dokumentami. Oznacza to, iż podstawy dla uwzględnienia zarzutu potrącenia nie mogą stanowić same twierdzenia pozwanego ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2011 r., IV CSK 518/10, Lex nr 1129151).Natomiast odmiennie , niż w przypadku art. 493 § 3 k.p.c. , ustawodawca nie określił , jakiego typu dokumentu powinny stwierdzać wierzytelności przedstawione do potrącenia. Przy ocenie, czy przedstawione do potrącenia roszczenie jest udowodnione dokumentami w rozumieniu art.
, unormowanie zawarte w art. 485 k.p.c. może mieć znaczenie jedynie pomocnicze ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 7 września 2011 r., I ACa 664/11 , Lex nr 1133343). Wbrew błędnemu stanowisku Sądu Okręgowego także dowód z dokumentu prywatnego może stanowić dokument w rozumieniu art.
Dowód ten jest bowiem samodzielnym środkiem dowodowym, którego moc sąd ocenia według zasad określonych w art. 233 § 1 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2004 r., IV CK 474/03, OSNC 2005/6/113 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2010 r., I ACa 876/10, Lex nr 898660). Pozwany w odpowiedzi na pozew podniósł zarzut potrącenia kwoty 1.359.232,11 zł stanowiącej kary umowne za zwłokę w usunięciu wad robót za okres od 14 listopada 2007 r. do 6 sierpnia 2008 r. lub kwoty 48.620,99 zł stanowiącej koszt zastępczego usunięcia wad. Celem wykazania zasadności zgłoszonego zarzutu potrącenia powołał dowody z dokumentów prywatnych w postaci umowy z dnia 20 kwietnia 2006 r. wraz z załącznikami i aneksami , protokołów odbioru robót , korespondencji stron dotyczącej zgłoszenia wad wykonanych robót i żądania ich usunięcia, faktur za wykonane roboty zastępczego usunięcia wad, wykazu usterek załączonego do pisma z dnia 26 października 2007 r. Dodowy te stanowiły podstawę do wydania przez biegłego sądowego do spraw instalacji cieplnych i sanitarnych J. S. opinii . Postępowanie apelacyjne jest zawsze kontynuacją postępowania merytorycznego w sprawie. Oznacza to , że postępowanie apelacyjne powinno zmierzać do ponownego rozpoznania całokształtu sprawy, a nie tylko badać , czy zaskarżone orzeczenie jest trafne. Tak określona istota i funkcja postępowania apelacyjnego sprawia , że sąd drugiej instancji może prowadzić własne postępowanie dowodowe i dokonywać oceny dowodów przeprowadzonych zarówno przez siebie, jak i sąd pierwszej instancji. Realizując obowiązek ponownego rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonania jego własnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych przez sądy obu instancji dowodów, sąd ten powinien harmonizować ogólne ( art.227 k.p.c. - 315 k.p.c. ) i szczególne ( art.381 k.p.c. - 382 k.p.c. ) reguły postępowania dowodowego, co jest nieodzowne dla respektowania zasad bezpośredniości i instancyjności postępowania. Sąd drugiej instancji może zmienić ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę wydania wyroku sądu pierwszej instancji nawet bez przeprowadzenia postępowania dowodowego , uzasadniającego odmienne ustalenia, chyba że szczególne okoliczności wymagają ponowienia lub uzupełnienia tego postępowania. Postępowanie dowodowe sąd odwoławczy przeprowadza wówczas, gdy jest to celowe w okolicznościach sprawy. Dotyczy to także dowodu z opinii biegłych ( art. 278 k.p.c. ) ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1997 r., II UKN 131/97, OSNP 1998/3/100). Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 26 czerwca 2012 r. k- 909 zażądał z urzędu na podstawie art.286 k.p.c. od biegłego sądowego do spraw instalacji cieplnych i sanitarnych J. S. wyjaśnienia opinii pisemnej .Biegły , udzielając odpowiedzi na pytaniea Sądu , stwierdził, że lista usterek stanowiąca załącznik do pisma z dnia 26 października 2007 r. k 192-195 obejmuje nie tylko usterki w pracach wykonywanych przez (...) Spółkę Akcyjną w W. , ale także innych firm – wykonawców i podwykonawców. Z wymienionych na czterech stronach wykazu 56 pozycji , tylko 14 z uwagi na przedmiot umowy łączącej strony można przypisać powodowej spółce : pozycja 19 – zamocować deskę toaletową; pozycja 25 – brak baterii syfonu; pozycja 26 – brak kratki wentylacyjnej; pozycja 29 – złe mocowanie pochwytu; pozycja 30 – krzywo zamontowany przycisk spłuczki; pozycja 32 – brak baterii syfonu; pozycja 35 – pojemnik na papier za mocno wysunięty ze ściany; pozycja 39 – brak pisuaru; pozycja 43 – przycisk spłuczki niezamocowany, pozycja 44 - pojemnik na papier za mocno wysunięty ze ściany; pozycja 46 – krzywo obsadzona kratka spustu podłogowego w WC; pozycja 49 – niewłaściwe mocowanie dozowników mydła; pozycja 53 – niewłaściwe mocowanie pojemnika na papier; pozycja 56 – niewłaściwe mocowanie uchwytu. Koszt usunięcia powyższych usterek biegły oszacował na około 1.000 zł. ( opinia biegłego k- 924-925 ). W ocenie Sądu Apelacyjnego pozwany nie wykazał zasadności naliczenia kary umownej w wysokości 1.359.232,11 zł za zwłokę w usunięciu przedmiotowych wad robót za okres od 14 listopada 2007 r. do 6 sierpnia 2008 r. Przede wszystkim , na co zwrócił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy, wykaz usterek nie jest wiarygodny , bowiem został sporządzony pod nieobecność przedstawicieli powoda. Ponadto z treści pisma z dnia 26 października 2007 r. k- 191 wynika, iż nie czekając na usunięcie przez (...) Spółkę Akcyjną w W. stwierdzonych w wykazie usterek w terminie wynikającym z umowy , pozwany wprowadzał na obiekt innych wykonawców, którym powierzał zastępcze usunięcie wad robót. W tej sytuacji okoliczność zaistnienia zwłoki nie została udowodniona. Natomiast częściowo zasadny okazał się zarzut potrącenia kosztów zastępczego usunięcia wad. Zarzut ten dotyczył sumy 48.620,99 zł , w skład której wchodzą koszty napełnienia instalacji wodą z glikolem, czego pozwany pomimo obowiązku wynikającego z umowy nie wykonał - w wysokości 22.425 zł k- 357-358 i k- 596 oraz stwierdzonych fakturami kosztów zastępczego usunięcia wad robót faktury : nr (...) k-539 na kwotę 14.697,69 zł , (...) k-584 na kwotę 1536,29 zł , (...) k-552 na kwotę 2.746,38 zł i (...) k-573 na kwotę 7.215,63 zł. Z treści umowy stron oraz opinii biegłego J. S. ( opinia pisemna k- 732 -733 i wyjaśnienia opinii k- 924-925 ) wynika, że powoda obciążał obowiązek napełnienia instalacji glikolem , czego w ogóle nie zrobił. Nie może zatem domagać się wynagrodzenia za wykonanie umowy w tym zakresie , a wartość roboty (22.425 zł) powinna być odliczona od należnego mu wynagrodzenia. W zakresie wierzytelności stwierdzonych fakturami nr (...) , (...) , (...) i (...) , tylko wierzytelność z faktury (...) na kwotę 1536,29 zł za pracę w postaci zastępczego usunięcia usterek, tj. wykonanie badania rekalibracji urządzenia - bezzasadnie została zgłoszona do potrącenia . Koszt samego badania , jak stwierdził biegły J. S. k- 924-925 jest kosztem eksploatacji , a badanie udokumentowane fakturą wykonuje się corocznie. Tylko w przypadku , gdyby nastąpiło uszkodzenie urządzenia badanie musiałoby się odbyć częściej. Sytuacja taka nie zaistniała w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Pozwany przedstawił bowiem dokument w postaci świadectwa kalibacji k-588 , z którego wynika, że urządzenie było sprawne zarówno przed , jak i po badaniu. Pozostałe wierzytelności pozwany potrącił skutecznie , co oznacza , iż dochodzoną pozwem i zasądzoną zaskarżonym wyrokiem kwotę 568.736,76 zł należało pomniejszyć o kwotę
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.