Sad powszechny, VI Gz 196/14

Sygn. akt VI Gz 196/14 POSTANOWIENIE Dnia 8 sierpnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Anna Harmata Protokolant: sekr. sądowy Joanna Stafska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2014 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa J. G. przeciwko B. K. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Rejonowego w R. V Wydziału Gospodarczego z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt V GC 222/14, postanawia : oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt V GC 222/14, Sąd Rejonowy w Rzeszowie Wydział V Gospodarczy, oddalił wniosek pozwanego o zwolnienie od opłaty od zażalenia. Uzasadniając motywy swego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie opłata o zwolnienie od której wnosił pozwany jest niewielka i wynosi 30 zł. Pozwany w swym oświadczeniu podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, żona i studiująca córka nie posiadają żadnych dochodów, a koszty utrzymania domu, dojazdu do szkoły i pracy, wynoszą 2.500 zł, którą to kwotę pozwany uzyskuje z działalności gospodarczej. Uzasadniając motywy swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji argumentował, że rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należy zachować ostrożność, aby nie doprowadzić do nieuzasadnionego kredytowania przez Skarb Państwa kosztów procesu prowadzonego przez podmioty gospodarcze, co niewątpliwie sprzeczne jest z przepisem. Dodał, że nawet zła sytuacja majątkowa przedsiębiorcy, który prowadzi bieżącą działalność gospodarczą, sama przez się nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, uczestnictwo w procesie sądowym jest elementem tej działalności i wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków w tym zakresie. Pismem z dnia 7 lipca 2014 r. pozwany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie żądając jego zmiany i zwolnienia go od opłaty od zażalenia, ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu. W zażaleniu pozwany zarzucił w/w postanowieniu naruszenie: - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez naruszenie zasady wszechstronnego rozważania materiału dowodowego oraz przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez ocenę materiału dowodowego sprzecznie z zasadami doświadczenia życiowego i zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wysunięcie zbyt daleko idących wniosków w postaci uznania, iż pozwany posiada dostateczne środki na uiszczenie opłaty od zażalenia, - art. 102 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy zwolnienia pozwanego od opłaty od zażalenia. W uzasadnieniu zażalenia pozwany podniósł, że zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego pozbawia lub co najmniej ogranicza jego prawo dostępu do sądu, które to prawo gwarantuje nie tylko ustawodawstwo krajowe ( art. 45 Konstytucji ), ale także Europejska Konwencja Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (art. 6). Pozwany przytoczył okoliczności dotyczące swojej sytuacji rodzinno-majątkowej wskazując, że całość dochodów jakie uzyskuje przeznacza na potrzeby rodziny, a nadto obarczony jest wieloma obciążeniami natury publiczno – prawnej. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Zażalenie pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że przepis art. 233 k.p.c. daje sądowi możliwość oceny i mocy dowodów według własnego przekonania. Ocena dowodów może być zaś skutecznie podważona tylko wtedy gdy, brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej, albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych (wyrok SN z 27.09.2002, II CKN 817/00, LEX nr 56906; wyrok SN z dnia 14.12.2001 r., V CKN 561/00). Sąd Okręgowy nie dopatrzył się powyższych uchybień Sądu Rejonowego w toku postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego (oświadczenia o stanie rodzinno – majątkowym pozwanego) przedstawionego na uzasadnienie przedmiotowego wniosku i wyciągnął z niego wnioski logicznie uzasadnione. Odnośnie przesłanek uzasadniających przyznanie stronie prawa ubogich należy wskazać, że stosownie do treści art. 102 ust.

1. ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2005 r., Nr 167, poz. 1398,z późn. zm.) zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, że postępowanie sądowe jest co do zasady odpłatne, a sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata ( art. 126 2 § 1 k.p.c. ). Zwolnienie od kosztów sądowych osoby fizycznej (art. 102 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; Dz.U. z 2005 r., nr 167, poz. 1398, z późn. zm.), jest więc odstępstwem od tej zasady, w interesie osób słabszych ekonomicznie, umożliwiając im realizację konstytucyjnego prawa do sądu ( art. 45 ust. 1 Konstytucji ). Uwzględnienie wniosku o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych następuje po rozważeniu przez sąd okoliczności odnoszących się do stanu rodzinnego, majątkowego, dochodów i źródeł utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP . Dlatego też zwolnienia mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Zwolnienie od kosztów sądowych winno być zatem udzielane wyjątkowo, w szczególnie uzasadnionych okolicznościach, osobom nie mającym jakichkolwiek możliwości opłacania tych kosztów. (tak też Sąd Najwyższy w postanowieniu z 19.03.2010 r., II PZ 34/09, LEX nr 603836; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach, z dnia 14 stycznia 2013 r., III AUz 365/12, LEX nr 1254360). W okolicznościach niniejszej sprawy pozwany uzasadniając swój wniosek o zwolnienie od opłaty od zażalenia opiewającego na kwotę 30 zł powołał się na fakt, że dochód jaki uzyskuje z działalności gospodarczej (jedyne źródło utrzymania całej rodzinny) w całości przeznacza na bieżące wydatki gospodarstwa domowego. W ocenie Sądu Okręgowego kwota 30 zł jest kwotą znikomą w stosunku do osiąganych przez pozwanego dochodów z działalności gospodarczej i nie pozbawia pozwanego środków dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. Wskazać należy, że obowiązek uiszczenia opłat sądowych nie jest bynajmniej zobowiązaniem mniejszej wagi niż inne zobowiązania publiczne lub prywatne. Opłata sądowa jest należnością Skarbu Państwa i powinna być przez stronę procesu traktowana priorytetowo. (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 6 września 2013 r., I ACz 624/13, LEX nr 1366131; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2012 r., III APz 20/12, LEX nr 1237544). W świetle powyższego należy zgodzić się z Sądem Rejonowym, że wnioskodawca nie wykazał przesłanki z art. 102 ust. 1 w/w ustawy, tj. niemożności poniesienia przedmiotowej opłaty. Reasumując z powołanych wyżej powodów Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Dlatego też zażalenie pozwanego jako bezzasadne - na podstawie art. 385 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. - należało w całości oddalić, o czym orzekł w sentencji postanowienia. ZARZĄDZENIE
2. (...)
3. (...)