Sad powszechny, IV U 301/13

Sygn. akt IV U 301/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 listopada 2013 roku Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący:SSO Kazimierz Kostrzewa Protokolant: st. sekr. sądowy Jerzy Stępień po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2013 roku w Tarnowie na rozprawie sprawy z odwołania S. I. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 4 lutego 2013 roku nr (...) w sprawie S. I. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o prawo do renty socjalnej zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu się S. I. rentę socjalną od dnia 01 stycznia 2013 r. na okres trzech lat. Sygn. akt IV U 301/13 UZASADNIENIE wyroku z dnia 5 listopada 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. decyzją z dnia 4 lutego 2013 r. znak (...) odmówił S. I. prawa do renty socjalnej. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołał przepis art. 4 ust 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2003 r. Nr. 135 poz. 1268). W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że odwołujący przez Komisję Lekarską ZUS 30.01.2013 r. nie został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. I. , wskazując że jest ona krzywdząca i domagał się zmiany zaskarżonej decyzji, poprzez przyznanie prawa do renty socjalnej. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o jego oddalenie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Bezspornym w niniejszej sprawie było, iż S. I. urodzony (...) w okresie od 01.10.2008 r. do 31.12.2012 r. pobierał rentę socjalną. Dotychczas nie pracował. (okoliczności bezsporna) W dniu 14.12.2012 r. złożył wniosek o przyznanie renty socjalnej. dowód: wniosek o przyznanie renty – k. 146 ar czII. W celu ustalenia czy odwołujący jest całkowicie niezdolny do pracy zarobkowej oraz kiedy powstała ewentualna całkowita niezdolność do pracy Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych – specjalistów kardiologa i neurologa. Biegli sądowi neurolog i kardiolog na podstawie wyników badań i zebranej w aktach sprawy dokumentacji lekarskiej rozpoznali u odwołującego: - padaczkę z niekontrolowanymi napadami padaczkowymi częściowymi złożonymi oraz dość rzadkimi napadami uogólnionymi maksymalnymi, - mnogie naczyniaki tętniczo żylne tylnej jamy czaszki po embolizacji, - ociężałość umysłową, - niedomykalność zastawki mitralnej umiarkowanego stopnia z uszkodzeniem serca w okresie względnej wydolności krążenia (NYHA II). Biorąc pod uwagę rozpoznane u odwołującego schorzenia oraz stopień ich nasilenia biegli uznali S. I. za osobę całkowicie niezdolną do pracy zarobkowej na okres 3 lat od dnia 01.01.2013 r., a niezdolność do pracy powstała przed 18 rokiem życia. Nie rokuje odzyskania zdolności do pracy. Jak wynika z uzasadnienia opinii, odwołujący od 2007 r. ma rozpoznaną padaczkę, na podstawie wykonanych badań diagnostycznych rozpoznano mnogie malformacje tętniczo żylne tylnego dołu czaszki. Naczyniaki leczone były przez embolizację w 2008 r. i w 2009 r. Od czasu zabiegu operacyjnego występują napady padaczkowe uogólnione maksymalne napady częściowe. W 2010 r. odwołujący miał wykonane badanie psychologiczne i jego wynik wskazuje na funkcjonowanie na pograniczu upośledzenia umysłowego. Największe deficyty ujawniono w zakresie pamięci świeżej i długotrwałej, zdolności spostrzegania, koordynacji wzrokowo-ruchowej, inteligencji społecznej. Wskaźnik zmian organicznych w OUN. Badanie psychologiczne z 2012 r. nadal potwierdza ociężałość umysłową, wskazuje dodatkowo na zaburzenia neurasteniczne z wyraźną komponentą depresyjną oraz tendencję do społecznej izolacji – boi się wychodzić z domu. Pomimo stosowanych leków p-padaczkowych napady padaczkowe występują nadal, co potwierdza dokumentacja medyczna. Niekontrolowane napady padaczkowe u pacjenta ze zdiagnozowaną ociężałością umysłową stanowią podstawę do orzeczenia całkowitej długotrwałej niezdolności do pracy. Być może część napadów to napady psychogenne. Ze względu na objawowy charakter padaczki – padaczka w przebiegu mnogich naczyniaków mózgu – odwołujący raczej nie rokuje poprawy stanu zdrowia. Ma ponadto rozpoznaną wrodzoną wadę serca z otwartym otworem owalnym bez cech przecieku oraz niedomykalnością zastawki mitralnej umiarkowanego stopnia ze stopniową pogarszająca się tolerancją wysiłku. W trakcie leczenia na oddziale kardiologicznym w 2003 r. został zakwalifikowany do leczenia zachowawczego. Aktualnie niedomykalność zastawki mitralnej umiarkowanego stopnia z uszkodzeniem serca w okresie względnej wydolności krążenia (NYHA II). U odwołującego występuje męczenie się przy większym wysiłku fizycznym – wyjście na II piętro. Podaje również stałe nocne (2-3 razy) oddawanie moczu co wskazuje na objawy rozpoczynającej się niewydolności krążenia. W listopadzie 2012 r. był kierowany do szpitala, ale nie został przyjęty z powodu braku miejsc. Z powodu wady serca odwołujący jest częściowo niezdolny do pracy trwale. /dowód : opinia sądowo-lekarska – k. 15-19 as/. uzupełniająca opinia sądowo-lekarska –k. 24 as/ Odwołujący nie kwestionował opinii. Organ rentowy wniósł zarzuty do opinii biegłych i domagał się dopuszczenia dowodu z opinii uzupełniającej tych. Sąd dopuścił dowód z opinii uzupełniającej celem ustosunkowania się do zarzutów. Organ rentowy kwestionował także opinie uzupełniającą biegłych i domagał się dopuszczenia dowodu z opinii innych biegłych tych samych specjalności. Sąd pominął zarzuty organu rentowego do opinii uzupełniającej uznając jej jedynie za polemikę ze stanowiskiem biegłego, które w ocenie Sądu było przekonujące i należycie uzasadnione. Z tych samych powodów Sąd oddalił wniosek dowodowy organu rentowego o przeprowadzenie dowodu z opinii innych biegłych tych samych specjalności. Wydaną w tym zakresie opinie biegłych sądowych Sąd uznał za trafną i dostatecznie wyjaśniającą przedmiot sporu, gdyż została wydana przez specjalistów z tego rodzaju schorzeń na jakie choruje odwołująca, po wnikliwej analizie aktualnych wyników badań oraz zebranej aktach sprawy dokumentacji lekarskiej. Opinia biegłych w ocenie Sądu spełnia wymogi przewidziane dla tego rodzaju środków dowodowych w art. 278 kpc i art. 285 kpc , a także w Rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 14.12.2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy w związku z art. 12-14 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. W szczególności Sąd oparł się na opinii biegłego kardiologa i neurologa i jej uzupełnieniu. Dowody z dokumentów zalegających w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności, a ponadto nie były kwestionowane przez strony postępowania. Sąd rozważył, co następuje: Istota sporu w niniejszej sprawie opierała się na ustaleniu czy i w jakim stopniu odwołujący S. I. ze względu na stan zdrowia jest niezdolny do pracy oraz na ustaleniu czy stwierdzona całkowita niezdolność do pracy pozostaje w związku z naruszeniem sprawności organizmu powstałym w okresach o których mowa w art. 4 ust. 1 a ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 135 poz. 1268), a zatem czy spełnia on przesłanki przyznania prawa do renty socjalnej przewidzianej tą ustawą. Stosownie do art. 4 ust. 1 powołanej wyżej ustawy - renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: 1)przed ukończeniem 18 roku życia; 2)w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25 roku życia; 3)w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Z kolei ust. 2 cytowanego przepisu statuuje, iż osobie, która spełnia warunki określone w ust. 1, przysługuje: -renta socjalna stała - jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała; -renta socjalna okresowa - jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest okresowa. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 lipca 2011 r. I UK 6/11stwierdził, że:1. Całkowita niezdolność do pracy, będąca przesłanką prawa do renty socjalnej, może wprawdzie powstać po upływie okresów wskazanych w art. 4 ust. 1 ustawy z 2003 r. o rencie socjalnej, ale dla nabycia prawa do renty socjalnej istotne jest, aby przyczyna naruszenia sprawności organizmu osoby ubezpieczonej (choroba) - powodująca całkowitą niezdolność do pracy - powstała nie później niż w okresach wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z 2003 r. o rencie socjalnej. 2. Norma prawna wynikająca z art. 4 ust. 1 ustawy z 2003 r. o rencie socjalnej dotyczy zarówno sytuacji, gdy całkowita niezdolność do pracy powstała jednocześnie z naruszeniem sprawności organizmu, jak i sytuacji, gdy powstała w okresie późniejszym. 3. Całkowita niezdolność do pracy musi być spowodowana (pozostawać w związku przyczynowym z) naruszeniem sprawności organizmu, które powstało w okresach wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z 2003 r. o rencie socjalnej. Przesłanki nabycia prawa do renty socjalnej nie są więc spełnione zarówno wtedy, gdy określone naruszenie sprawności organizmu powstało w okresach wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z 2003 r. o rencie socjalnej, ale nie spowodowało całkowitej niezdolności do pracy, jak i wtedy, gdy określone naruszenie sprawności organizmu spowodowało całkowitą niezdolność do pracy, ale powstało po upływie okresów wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z 2003 r. o rencie socjalnej. Do nabycia prawa do renty socjalnej istotne jest, żeby przyczyna naruszenia sprawności organizmu osoby ubezpieczonej (choroba) - powodująca całkowitą niezdolność do pracy - powstała nie później niż w okresach wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z 2003 r. o rencie socjalnej. 4. Przy wykładni art. 4 ust. 1 ustawy z 2003 r. o rencie socjalnej sądy ubezpieczeń społecznych powinny brać pod uwagę specyfikę chorób psychicznych - ich powstania (etiologii) i przebiegu. Nie jest możliwe oparcie się wyłącznie na dacie ujawnienia objawów zewnętrznych choroby i rozpoczęcia przez wnioskodawcę udokumentowanego leczenia. ( LEX nr 1026617). Ponadto w myśl art. 5 ustawy o rencie socjalnej - ustalenie całkowitej niezdolności do pracy dokonywane jest na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. 2004 r. Nr 39 poz. 353 z póź. zm.) Zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 1 tej ustawy, niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest natomiast osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (stosownie do ust 2). Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do pracy zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji. Równocześnie w myśl art. 13 powołanej ustawy, przy ocenie stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania tej zdolności uwzględnia się stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia, jak również możność wykonywania dotychczasowej pracy, względnie możliwość przekwalifikowania zawodowego. W myśl ustępu 2, trwałą niezdolność do pracy orzeka się natomiast, jeżeli według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy. Sąd przyjął opierając się na opinii biegłych sądowych neurologa i kardiologa, iż odwołujący jest całkowicie niezdolny do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało w warunkach określonych w art. 4 ust. 1 powołanej wyżej ustawy tj. przed 18 rokiem życia. Obecnie odwołujący z powodu niekontrolowanych napadów padaczkowych u pacjenta ze zdiagnozowaną ociężałością umysłową jest całkowicie niezdolny do pracy okresowo od 01.01.2013 r. na okres 3 lat z powodu naruszenia sprawności organizmu , które powstało przed 18 rokiem życia. Nie nastąpiła poprawa stanu zdrowia. Odwołujący spełnia przesłanki całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 135 poz. 1268) i dlatego Sąd zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 4 lutego 2013 r. i przyznał odwołującemu prawo do renty socjalnej od 01.01.2013 r. na okres 3 lat. Wobec powyższych okoliczności, na mocy powołanych wyżej przepisów prawa materialnego i art. 477 14 § 2 kpc , należało orzec jak w sentencji.