Sygn. akt VU 155/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Agnieszka Leżańska Protokolant Cezary Jarocki po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku W. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o emeryturę na skutek odwołania W. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 20 stycznia 2014r. sygn. (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznaje ubezpieczonemu W. G. prawo do emerytury od dnia (...) 2013 roku. Sygn. akt VU 155/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 20 stycznia 2014 roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił wnioskodawcy W. G. prawa do emerytury. Od decyzji powyższej wnioskodawca odwołał się w dniu 4 lutego 2014 roku, wnosząc o przyznanie żądanego prawa z uwagi na przepracowanie wymaganych 15 lat w warunkach szczególnych. Organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania z uwagi na brak wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach. Oddział odmówił uwzględnienia wnioskodawcy okresu zatrudnienia w (...) Spółdzielni (...) w S. na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego, albowiem z dołączonych do wniosku dowodów nie wynika, żeby wnioskodawca wykonywał zatrudnienia na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, a stanowisko kierowcy nie jest wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U nr 8 poz. 43 ze zm.). Na rozprawie w dniu 5 września 2014 roku, wnioskodawca sprecyzował żądanie, iż wnosi o zaliczenie okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych wskazanego w świadectwie pracy wystawionym przez (...) Spółdzielnię (...) w S. tj. od 1 marca 1981 roku do 30 września 1992 roku. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Wnioskodawca, W. G. , urodzony w dniu (...) , złożył w dniu (...) 2013 roku wniosek o przyznanie emerytury (dowód: wniosek o emeryturę k.. 1-6 w aktach ZUS). Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił sumaryczny staż pracy wynoszący dokładnie 25 lat. Niekwestionowany przez ZUS okres zatrudnienia wnioskodawcy w szczególnych warunkach to okres od 10 września 1974 roku do 31 grudnia 1979 roku na stanowisku funkcjonariusza pożarnictwa, KWK (...) w budowie Zakładzie (...) w R. tj. 5 lat, 3 miesiące i 9 dni ( dowód: odpowiedź na odwołanie k.4-5 w aktach sprawy, decyzja z dnia 20 stycznia 2014 roku k.44 w aktach rentowych ). Wnioskodawca przystąpił do Otwartego Funduszu Emerytalnego; wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa (dowód: wniosek o emeryturę k.. 1-6 w aktach ZUS). W okresie od 1 marca 1981 roku do dnia 30 września 1992 roku wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował w (...) Spółdzielni (...) jw. S. jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony . (...) Spółdzielnia (...) w S. miała około 40 punktów skupu, rozsianych po terenie całego kraju. Wnioskodawca jako kierowca specjalistycznym (...) tzw. (...) , wykonywał usługi asenizacyjne dla wszystkich spółdzielczych punktów skupu. Do obowiązków wnioskodawcy należało wywiezienie nieczystości do miejsca do tego przeznaczonego. Punkty skupu otwierane były o godzinie 4 rano, w związku z czym wnioskodawca rozpoczynał pracę jeszcze przed tą godziną. Do obowiązków wnioskodawcy należało również rozwożenie mleka do skupów w razie nieobecności którego z kierowców. Transporty mleka odbywał się również samochodami ciężarowymi typu S. (...) i S. (...) . Przez cały okres zatrudnienia w (...) Spółdzielni (...) w S. tj. od dnia 1 marca 1981 roku do dnia 30 września 1992 roku W. G. stale i w pełnym wymiarze godzin, a często w godzinach nadliczbowych pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Innych prac w tym okresie wnioskodawca nie wykonywał, do innych prac nie był delegowany ( dowód: zeznania wnioskodawcy W. G. - nagranie protokołu rozprawy z dnia 5 września 2014 roku k.19 od minuty 14.22 do minuty 14.33 , zeznania świadka K. (...) od minuty 03.556 do minuty 06.58 oraz A. W. od minuty 06.58 do minuty 09.34 w aktach sprawy, świadectwo pracy z dnia 30 września 1992 roku k.26 w aktach rentowych ). Przy zaliczeniu W. G. do pracy w warunkach szczególnych spornego okresu od 1 marca 1981 roku do 30 września 1992 roku (tj. 11 lat i 7 miesięcy) łącznie z okresem niekwestionowanym przez organ rentowy tj. 5 lata 3 miesiące i 9 dni , staż pracy wnioskodawcy w takich warunkach wynosi łącznie więcej, ani niżeli wymagane 15 lat . (okoliczności niesporne) Sąd Okręgowy zważył i ocenił co następuje: odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1 (tj. poniżej 65 lat dla mężczyzn). Ustęp 4 art. 32 stanowi zaś, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1 , rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Stosownie do art. 184 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2). W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
- ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). Należy dodać, że warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale wykonuje prace o jakich mowa w rozporządzeniu (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272). Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Brak takiego świadectwa nie wyklucza jednak dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego . Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego . Ograniczenia dowodowe zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami. Spór pomiędzy stronami, w związku z zarzutami podniesionymi przez wnioskodawcę w odwołaniu, ograniczał się do faktu, czy W. G. ma wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest minimum 25 lat, a w dniu (...) 2013 roku ukończył 60 lat. Tymczasem , jak podniósł w decyzji z dnia 20 stycznia 2014 roku oraz w odpowiedzi na odwołanie organ rentowy (k.44 akt ZUS oraz k.4-5 akt ) powodem odmowy jest brak za sporny okres : „dokumentacji eot. wykonywania prac w szczególnych warunkach jak i fakt, iż w świadectwie pracy pod pozycja ostatnio zajmowane stanowisko widnieje zapis :”Kierowca”. , które to stanowisko nie jest wymienione w Rozporządzeniu RM z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Dokonując ustaleń w zakresie rodzaju prac wykonywanych przez wnioskodawcę w okresie zatrudnienia w (...) Spółdzielni (...) w S. w spornym okresie-Sąd oparł się na zeznaniach świadków: K. P. i A. W. oraz zeznaniach wnioskodawcy. Sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy we wskazanym zakładzie pracy był bowiem niesporny w świetle dokumentów znajdujących się w jego aktach ubezpieczeniowych. Z zeznań powyższych wynika, jakie konkretnie prace wnioskodawca wykonywał i w jakim wymiarze czasu pracował. Będąc zatrudnionym we wskazanym przedsiębiorstwie przez cały okres tj. od 1 marca 1981 roku do 30 września 1992 roku wnioskodawca wykonywał prace kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. W. G. kierował samochodami ciężarowym marki „ S. - (...) ” oraz (...) i (...) , wszystkie o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, którymi wykonywał usługi dla Spółdzielni (...) w S. , przede wszystkim wykonując usługi asenizacyjne dla spółdzielczych punktów skupu mleka, poprzez oczyszczanie zbiorników z nieczystościami i wywożenie ich do miejsc do tego przeznaczonych, a dodatkowo, w razie konieczności, również rozwożąc po terenie całej Polski mleko. Przesłuchani świadkowie doskonale pamiętają wnioskodawcę z tego okresu oraz rodzaj wykonywanej przez niego pracy. K. P. pracował w Spółdzielni przeszło 30 lat, od 1970 roku do 2003 roku. W czasie kiedy w Spółdzielni pracował wnioskodawca zajmował stanowisko magazyniera wyrobów gotowych i z pełnym przekonaniem zeznał, że odkąd pamięta wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy właśnie na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego tj, S. (...) oraz S. (...) i S. (...) . W tym samym Przedsiębiorstwie – Spółdzielni (...) na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych pracował również drugi ze świadków A. W. . Obaj świadkowie potwierdzili zarówno okres zatrudnienia W. G. w Spółdzielni (...) w spornym okresie oraz rodzaj wykonywanej przez niego pracy. W zeznaniach zarówno świadków jak i wnioskodawcy nie ma sprzeczności, są one logiczne, spójne, należycie uzasadnione oraz korespondują z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, a organ rentowy nie przedstawił w toku postępowania żadnych dowodów, które pozwoliłyby na podważenie ich wiarygodności . Wobec potwierdzenia przez zeznających świadków okresu zatrudnienia wnioskodawcy w Spółdzielni (...) w S. na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego w okresie od 1981 roku do 1992 roku. Całokształt materiału dowodowego pozwala na ustalenie , iż wnioskodawca W. G. nieprzerwanie od 1981 do 1992 roku pracował w tym samym przedsiębiorstwie na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego. Okoliczność, iż w świadectwie pracy wystawionym wnioskodawcy pracodawca wpisał stanowisko : kierowca nie może negatywnie wpłynąć na uprawnienia wnioskodawcy, posiadającego wieloletni dorobek zawodowy w charakterze kierowcy samochodów ciężarowych . W świetle złożonych w sprawie zeznań nie budzi żadnych wątpliwości, że w spornym okresie tj. od 1 marca 1981 roku do 30 września 1992 roku w (...) Spółdzielni (...) w S. wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace wymienione w Wykazie A, Dziale VIII pkt 2 stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, tj. prace na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Okres tej pracy łącznie z niekwestionowanym przez organ rentowy zatrudnieniem w warunkach szczególnych wynosi więcej niż 15 lat. W tej sytuacji, skoro wnioskodawca wykazał wszystkie wymagane przesłanki do nabycia prawa do emerytury, na podstawie art.477 14 § 2 k.p.c. należało orzec, jak w sentencji.