Sygn. akt: III U 663/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 września 2014 r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Grażyna Załęska-Bartkowiak Protokolant: sekretarz sądowy Ewelina Asztemborska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. w O. sprawy z odwołania P. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P. o prawo do emerytury na skutek odwołania P. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. z dnia 30.06.2014r. znak (...) orzeka:
- zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje P. S. prawo do emerytury począwszy od dnia 17.07.2014r.,
- stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 30.06.2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił P. S. prawa do emerytury. P. S. wniósł odwołanie od tej decyzji. Wskazał, że do pracy w szczególnych warunkach należy zaliczyć jego zatrudnienie w (...) w W. oraz w Budowlanej Spółdzielni Pracy w O. . W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Stwierdził, że ubezpieczony nie spełnia wszystkich warunków wymaganych do przyznania prawa do wcześniejszej emerytury, gdyż nie legitymuje się on 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach. ZUS uznał mu bowiem z tego tytułu jedynie okres 6 lat, 5 miesięcy i 14 dni. Sąd ustalił i zważył, co następuje: W dniu 18.06.2014r. P. S. złożył w ZUS wniosek o emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Po przeanalizowaniu tego wniosku ZUS uznał za udowodniony na dzień 01.01.1999r. ogólny staż pracy wnioskodawcy wynoszący łącznie 25 lat, 9 miesięcy i 10 dni. Natomiast z tytułu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach ZUS uznał jedynie okres 6 lat, 5 miesięcy i 14 dni dotyczący zatrudnienia w (...) S.A. w okresie 04.05.1992r.-31.12.1998r. - z wyłączeniem okresu, gdy odwołujący korzystał ze zwolnień lekarskich. Wobec faktu, że P. S. nie wykazał 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach – ZUS zaskarżoną decyzją odmówił mu prawa do emerytury. P. S. urodził się dnia (...) , zatem podstawą ubiegania się przez niego o prawo do emerytury jest art .184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz.1440 ze zm.) w zw. z §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r., nr 8, poz.43 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po 31.12.1948r. który łącznie spełnił następujące warunki: ⚫ osiągnął wiek emerytalny wynoszący w przypadku mężczyzn 60 lat, ⚫ nie przystąpił do Otwartego Funduszu Emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE za pośrednictwem zakładu na dochody budżetu państwa, ⚫ w dniu 1.01.1999r. udowodnił 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W przedmiotowej sprawie spór sprowadzał się ostatecznie do rozstrzygnięcia, czy P. S. zgromadził łącznie 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a w szczególności – czy pracował w szczególnych warunkach w (...) w W. w okresie od 24.06.1977r. do 24.04.1984r. oraz w Budowlanej Spółdzielni Pracy w O. w okresie od 26.04.1984r. do 31.08.1991r. Na okoliczność pracy w (...) w W. P. S. złożył świadectwo pracy z dnia 24.04.1984r., z którego wynika, że w okresie od 24.06.1977r. do 24.04.1984r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace operatora ciągnika (...) . Z zeznań świadków: Z. A. (k.33) i M. R. (k.33) a także z zeznań odwołującego (k.34) wynika, że odwołujący pracował w (...) w W. jako operator ciągnika (...) . Był to ciągnik gąsienicowy przystosowany do prac polowych na terenie górzystym i podmokłym. Wykorzystywano ten sprzęt tam – gdzie ciągniki kołowe nie mogły wjechać. Gdy nie było prac polowych - ciągniki (...) wykorzystywane były do plantowania ziemi, na żwirowniach – do spychania żwiru na potrzeby Rejonu Dróg. Natomiast zimą montowano na ten ciągnik pług śnieżny i służył do odśnieżania. Dodatkowo zimą wykorzystywano ten ciągnik do przewożenia paszy dla bydła, bo innym sprzętem nie można było tam dojechać. (...) miał gospodarstwo rolne o pow. 2.000 ha, hodowano w nim duże ilości bydła i świń. To dla tych zwierząt odwołujący woził paszę. Były to trasy około kilkunastokilometrowe. W ciągu dnia odwołujący musiał pokonać kilka takich tras. Dlatego praca na tym ciągniku była wykonywana przez cały rok w pełnym wymiarze czasu pracy. Z zeznań odwołującego wynika dodatkowo, że do kierowania takim ciągnikiem wymagane były uprawnia na operatora ciężkich maszyn budowlanych i drogowych i P. S. takie uprawnienia miał. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków oraz odwołującego. Świadkowie pracowali razem z odwołującym. Ich zeznania są spójne i wzajemnie się uzupełniają, a przede wszystkim mają potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach osobowych. W aktach osobowych P. S. znajduje się dokument, z którego wynika, że od dnia 21.02.1976r. P. S. nabył uprawnienia do obsługi spycharek i ciągników o wielkości do 100KM. Z umowy o pracę z dnia 24.06.1977r. wynika, że od samego początku zatrudnienia powierzono P. S. obowiązki traktorzysty na ciągniku (...) . We wszystkich dokumentach znajdujących się w aktach osobowych określany jest jako kierowca takiego ciągnika. Mając to na uwadze Sąd uznał, że zachodzą podstawy do zaliczenia do pracy w szczególnych warunkach okresu od dnia 24.06.1977r. do 24.04.1984r. Jest to stanowisko wyszczególnione w wykazie A, dziale VIII, poz.3 w/w rozporządzenia – gdyż był kierowcą pojazdów gąsienicowych. Okres ten wynosi 6 lat, 10 miesięcy i 1 dzień . Na okoliczność pracy w Budowlanej Spółdzielni Pracy w O. P. S. złożył świadectwo pracy z dnia 31.08.1991r., z którego wynika, że w okresie od 26.04.1984r. do 31.08.1991r. wykonywał prace operatora sprzętu ciężkiego. Z zeznań świadków: H. K.
(1)(k.34) i H. K.
(2)(k.34) oraz z zeznań odwołującego (k.34) wynika, że odwołujący przez cały okres zatrudnienia w (...) w O. pracował jako operator sprzętu ciężkiego budowlano-drogowego, czyli spycharki. Była to spycharka gąsienicowa. Była wykorzystywana przy budowach oraz przy pracach drogowych do niwelacji ziemi. Spółdzielnia prowadziła wówczas wiele prac budowlanych na terenie O. . Była to m.in. budowa Domu Dziecka, szpitala. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków oraz odwołującego. Świadkowie pracowali razem z odwołującym. Obaj także byli kierowcami ciężkich sprzętów budowlanych. Mają zatem wiedzę o charakterze pracy odwołującego w tym okresie. Świadkowie wskazali, że sprzęt, na którym pracował odwołujący, zwany był (...) od kraju, w którym był wyprodukowany. To czyni ich zeznanie wiarygodnym. Ich zeznania są spójne i wzajemnie się uzupełniają, a nadto mają potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach osobowych. Z umowy o pracę z dnia 26.04.1984r. wynika bowiem, że od samego początku powierzono P. S. obowiązki operatora sprzętu budowlanego. Do końca zatrudnienia określany był mianem operatora sprzętu. Przy czym z pisma z dnia 19.11.1986r. wynika, że od tej daty aż do odwołania, jednak nie dłużej niż na 3 miesiące w trybie art. 42 § 4 k. p. za zgodą odwołującego się, P. S. został przeniesiony do warsztatu mechanicznego. Z innych dokumentów wynika, że to czasowe przeniesienie miało związek z remontem spychacza (...) . Ponieważ brak jest dokumentów, z których wynika, w jakim okresie odwołujący pracował na warsztacie – Sąd przyjął, że trwało to przez maksymalny okres, a zatem przez 3 miesiące, czyli do dnia 19.02.1987r. i okresu tego Sąd nie zaliczył do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Z tych względów Sąd uznał, że zachodzą podstawy do zaliczenia do pracy w szczególnych warunkach okresu od 26.04.1984r. do 18.11.1986r. (2 lata, 6miesięcy i 23 dni) i od 20.02.1987r. do 31.08.1991r. (4 lata, 6 miesięcy i 9 dni). Była to praca wyszczególniona w wykazie A, dziale V poz.3 – czyli praca maszynisty ciężkich maszyn budowlanych i drogowych. Łącznie w Budowlanej Spółdzielni Pracy w O. P. S. przepracował w szczególnych warunkach 7 lat, 1 miesiąc i 2 dni . Na marginesie podnieść także należy, że niewłaściwa jest praktyka ZUS polegająca na wyłączeniu z pracy w szczególnych warunkach okresu, gdy odwołujący korzystał ze zwolnień lekarskich. Dotyczy to okresu zatrudnienia w (...) S.A. w okresie od 04.05.1992r. do 31.12.1998r. Okres ten wynosi 6 lat, 7 miesięcy i 28 dni . I taki okres winien być zaliczony przez ZUS do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Kwestia zaliczania tych okresów została przesądzona przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23.04.2010r. Zgodnie z nim – okresy, za które ubezpieczony otrzymał po dniu 14.11.1991r. wynagrodzenie za czas choroby, a które przypadały w okresie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, należy zaliczyć do okresów pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Sąd Najwyższy podniósł, że wykazanie w dniu 1 stycznia 1999r. określonego w art.184 w/w ustawy okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 obowiązujących po dniu 1 lipca 2004r. (II UK 313/09). Taka interpretacja wynika z faktu, że ustawodawca w art.184 w/w ustawy utrwalił sytuację osób, które w dniu wejścia w życie ustawy wypełniły warunki stażu szczególnego i ogólnego i zadeklarował ich przyszłe prawo do emerytury w wieku wcześniejszym. Przez wydanie tego przepisu nastąpił stan związania, tj. zobowiązania się przez Państwo do powstrzymania się od jakiejkolwiek ingerencji w istniejące prawo tymczasowe. Wobec tego przewidziana w ustawie ekspektatywa prawa do emerytury nie mogła wygasnąć na skutek nowej regulacji ustalania stażu zatrudnienia. Gwarancji przyszłego prawa do emerytury złożonej wobec osób, o których mowa w art.184 ustawy, ustawodawca nie mógł już naruszyć przez ustalenie innego sposobu wyliczenia ich stażu ubezpieczenia. Stąd ocena, że wykazanie w dniu 1 stycznia 1999r. określonego w art.184 ustawy okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 obowiązujących po dniu 1 lipca 2004r. Analogiczne stanowisko zajął także Sąd Apelacyjny w Białymstoku (III AUa 301/13), a także stanowisko takie wielokrotnie wyrażał Sąd Okręgowy w Ostrołęce. Po zsumowaniu okresów z (...) w W. (6 lat, 10 miesięcy i 1 dzień) oraz z (...) w O. (7 lat, 1 miesiąc i 2 dni) z okresem pracy w (...) (6 lat, 7 miesięcy i 28 dni) – P. S. wykazał na dzień 01.01.1999r. staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 20 lat 7 miesięcy i 1 dzień. Z tych względów Sąd uznał, że P. S. spełnił wszystkie przesłanki do uzyskania prawa do emerytury w oparciu o art.184 powoływanej na wstępie ustawy i przyznał mu prawo do emerytury począwszy od dnia 17.07.2014r. stosownie do treści art.129 ust.1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd na mocy art. 477 14 §2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję. Stosownie do treści art. 118 ust.1 a w/w ustawy – Sąd, orzekając o prawie do emerytury, ma obowiązek stwierdzenia, czy organ rentowy ponosi lub nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie ZUS nie ponosi takiej odpowiedzialności. Ocena, czy sporne okres należy doliczyć P. S. do stażu pracy w szczególnych warunkach, wymagała bowiem przeprowadzenia postępowania dowodowego, co możliwe jedynie przed Sądem. W tym zakresie Sąd orzekł na mocy art.118 ust.1 a w/w ustawy.