Sad powszechny, II C 1171/12

Dnia 4 listopada 2013 II C 1171/12 UZASADNIENIE W pozwie skierowanym do Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w W. Prokurator Okręgowy we Wrocławiu działający na rzecz A. P. wniósł pozew o uznanie za nieważną umowę kredytu nr (...) na zakup piecyka gazowego w systemie ratalnym zawartą w dniu 21 grudnia 2005 roku pomiędzy pozwanym (...) Bank S.A. w W. a A. P. . Prokurator wniósł również o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu Wydziału III Karnego z dnia 27 października 2011 roku (sygn. III K 321/11) oraz opinii biegłego z zakresu badania pisma z dnia 30 maja 2011 roku, sporządzonej w w/w sprawie. W uzasadnieniu swojego stanowiska Prokurator podniósł, iż J. P. podając w umowie kredytu fałszywe dane wyłudził od (...) Bank S.A. w W. kwotę 1.623,50 zł. Przedmiotem umowy był zakup piecyka gazowego. Umowa zawierała dane osobowe A. P. , jednakże podpis A. P. pod umową kredytu został podrobiony przez J. P. , czego dowodem jest opinia biegłego z zakresu pismoznawstwa. Prokurator wskazał na wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu Wydziału III Karnego z dnia 27 października 2011 roku, w którym to J. P. został uznany za winnego zarzucanego mu czynu. W piśmie procesowym z dnia 9 lipca 2013 roku (data prezentaty) pozwany (...) Bank S.A. w W. uznał powództwo i wniósł o nieobciążanie pozwanego kosztami postępowania w związku z uznaniem powództwa przy pierwszej czynności procesowej. Na rozprawie w dniu 8 października 2013 roku stawił się Prokurator Rejonowy P. – A. K. , która poparła powództwo w całości. Za pozwanego (...) Bank S.A. w W. nikt się nie stawił – prawidłowo zawiadomiony. A. P. został pouczony o możliwości wstąpienia do sprawy w trybie art. 56 k.p.c. w charakterze powoda. W piśmie procesowym z dnia 9 lipca 2013 roku (data prezentaty) pozwany (...) Bank ustosunkował się do treści złożonego pozwu. W piśmie tym oświadczył, iż uznaje powództwo oraz wnosi o nieobciążanie pozwanego kosztami postępowania w związku z uznaniem powództwa przy pierwszej czynności procesowej (pismo pełnomocnika pozwanego z dnia 9 lipca 2013 roku – k. 81) . Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 21 grudnia 2005 roku J. P. na podstawie wniosku o nr (...) z dnia 21 grudnia 2005 roku na zakup towarów i usług, zawarł umowę o kredyt o nr (...) z (...) Bank S.A. w W. podając fałszywe dane należące do A. P. . Przedmiotem umowy była kwota 1.623,50 zł, która zgodnie z umową miała zostać przeznaczona na zakup piecyka gazowego i spłacona w systemie ratalnym (wniosek o udzielenie kredytu – k. 5, pozew – k. 2). Sąd Okręgowy we Wrocławiu III Wydział Karny wyrokiem z dnia 27 października 2011 roku uznał J. P. za winnego m.in. tego, że w dniu 21 grudnia 2005 roku działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem (...) Bank S.A. w W. w ten sposób, że poprzez przedłożenie dokumentów z podrobionymi podpisami A. P. w postaci: wniosku o kredyt, umowy o kredyt, a także podrobionego odcinka emerytury o nr (...) Oddział W. wprowadził pracowników banku w błąd co do osoby kredytobiorcy, jego sytuacji finansowej oraz zamiaru spłaty zobowiązania i spowodował, że tenże bank z tytułu zawartej rzekomo z A. P. umowy kredytowej o nr (...) na zakup piecyka gazowego przelał na rachunek firmy (...) J. S. pieniądze w kwocie 1.623,50 zł, które to J. P. wydatkował na cele niezwiązane z przedmiotem kredytowania. Sąd Okręgowy we Wrocławiu ustalił, że J. P. posługiwał się danymi osobowymi J. S. , na podstawie których zarejestrowano działalność gospodarczą pod nazwą (...) . Oskarżony J. P. działał w zorganizowanej grupie przestępczej na terenie całego kraju posługując się szeregiem umów kredytowych z podrobionymi podpisami kredytobiorców, wyłudzając w ten oto sposób na szkodę (...) Bank S.A. w W. kwotę nie mniejsza niż 162.706,16 zł. Umowa z dnia 21 grudnia 2005 roku należała do sfałszowanych przez J. P. umów kredytowych (pozew – k. 2, wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu II Wydział Karny – k. 9, 11, 25-26). Zgodnie z protokołem przesłuchania świadka sygn. II PC 194/12 sporządzonego we W. dnia 8 sierpnia 2012 roku - A. P. zeznał, iż umowy z dnia 21 grudnia 2005 roku na zakup piecyka gazowego nigdy nie podpisywał. Jego dane osobowe widniejące w umowie są zgodne za wyjątkiem adresu zamieszkania, wykształcenia oraz oświadczenia o byciu rencistą. Nr dowodu osobistego wskazany w umowie jest nieaktualny. W dacie zawarcia umowy A. P. nie posługiwał się już wpisanym tam numerem dowodu osobistego, ponieważ w dniu 27 sierpnia 2005 roku wydano mu nowy dowód o nr A. (...) . Wobec A. P. zostało wszczęte postępowanie, jednakże komornik nie wyegzekwował żadnej kwoty. Egzekucja została wstrzymana. A. P. zawiadomił komornika i (...) Bank, iż nie zawierał żadnej umowy kredytu. Nie występował również o unieważnienie podrobionej umowy. Ponadto dodał, iż jest zainteresowany wystąpieniem Prokuratury o unieważnienie umowy o kredyt z dnia 21 grudnia 2005 roku, z uwagi na to, iż rzekomy jego podpis widniejący pod umową został podrobiony (protokół przesłuchania świadka A. P. z dnia 8 sierpnia 2012 roku - k. 7, pozew – k. 2). Podpis A. P. złożony pod umową z dnia 21 grudnia 2005 roku okazał się podrobiony. Potwierdziło to sprawozdanie biegłego grafologa mgr P. F. z dnia 30 maja 2011 roku z przeprowadzonych badań porównawczych pisma ręcznego i podpisów (pozew – k. 2, sprawozdanie z dnia 30 maja 2011 roku z przeprowadzonych badań porównawczych pisma ręcznego i podpisów – k. 73). Sąd ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o złożone dokumenty, których autentyczność i treść nie była kwestionowana przez strony. Należało zauważyć, iż stan faktyczny w sprawie był bezsporny, a strony nie różniła interpretacja prawna tak ustalonych faktów. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z art. 11 k.p.c. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą Sąd w postępowaniu cywilnym. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w W. na podstawie powołanego powyżej przepisu związany jest wyrokiem skazującym Sądu Okręgowego we Wrocławiu III Wydział Karny z dnia 27 października 2011 r., wydanym w sprawie III K 321/11. Okoliczności faktyczne przedstawione w wyroku skazującym Sądu Okręgowego we Wrocławiu nie mogą być przedmiotem ponownego postępowania dowodowego, nie ma do nich zastosowania zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w art. 233 k.p.c . (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2012 roku, sygn. akt II CSK 330/11). W świetle przedstawionych w sprawie dowodów w tym przede wszystkim dowodów z akt postępowania karnego toczącego się pod sygn. III K 321/11, a także dowodu z przesłuchania świadka A. P. , powództwo o uznanie za nieważną umowy kredytu opisanej w pozwie, należy uznać za w pełni zasadne. Prokurator Okręgowy we Wrocławiu działając w oparciu o art. 7 k.p.c. w zw. z art. 55 k.p.c. oraz w zw. z art. 189 k.p.c. wytoczył powództwo na rzecz oznaczonej osoby, tj. A. P. . Związanie sądu cywilnego skazującym wyrokiem karnym Sądu Okręgowego we Wrocławiu III Wydziału Karnego oznacza to, że sąd – rozpoznając niniejszą sprawę cywilną – zobligowany był przyjąć, iż skazany J. P. popełnił przestępstwa przypisane mu wyrokiem karnym (por. wyrok SN z dnia 14 kwietnia 1977 r., IV PR 63/77, LEX nr 7928). Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.c. - czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. § 2 Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 października 2005 roku w sprawie o sygn. II CK 174/05, który to pogląd Sąd I instancji w pełni podziela, stwierdził, iż ,,czynność prawna podjęta w celu przestępczym jest nieważna”. W okolicznościach niniejszej sprawy należało przyjąć, że J. P. , działając na szkodę pozwanego Banku, zawarł umowę kredytu podając fałszywe dane i wykorzystując środki uzyskane w ramach kredytu na cel nie związany z umową kredytu, zatem dopuścił się szeregu przestępstw, w tym oszustwa spenalizowanego w art. 286 k.k. , niewątpliwie zatem działał w celu przestępczym. Wobec powyższego tak zawarta umowa od początku była bezwzględnie nieważna w rozumieniu art. 58 § 1 k.c. , jako że jedna ze stron tej umowy tj. J. P. zawierając ją, świadomie działał w sposób sprzeczny z obowiązującym prawem. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. , który stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami – tzw. zasada słuszności będąca odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu wyrażonej w art. 98 k.p.c. Powyższy artykuł nie konkretyzuje pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawia ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi (por. m.in. postanowienie SN z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, LEX nr 7366). W sprawie niniejszej Prokurator był zwolniony z obowiązku uiszczania opłat, jednakże Sąd nie znalazł podstaw, w okolicznościach niniejszej sprawy, do obciążenia pozwanego opłatą sądową od pozwu (od której to Prokurator był zwolniony), zważywszy, że to pozwany (...) Bank działaniem J. P. niewątpliwie został pokrzywdzony. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 102 k.p.c. , Sąd orzekł jak w pkt II i III sentencji wyroku.