Sad powszechny, III AUa 789/12

(1)i B. S. na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym, informację Sądu Rejonowego w Nowym Tomyślu z dnia 12 grudnia 2011 r., potwierdzające, że E. Ł. i H. Ł.

(2)byli właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 5.4213ha na podstawie umowy sprzedaży z dnia 19 sierpnia 1979 r., zaświadczenie Urzędu Miejskiego w N. z dnia 12 grudnia 2011 r. potwierdzające, że S. był zameldowany na pobyt stały w P. pod numerem (...) od 11 grudnia 1651 r. do 4 kwietnia 1979r., a w P. pod numerem (...) od 4 kwietnia 1979 r. do chwili obecnej. Wyrokiem z dnia 10 maja 2012r., sygn. akt VIII U 215/12, Sąd Okręgowy w Poznaniu Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie S. Ł. . Podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Odwołujący S. Ł. urodził się w dniu (...) r. W dniu 15 listopada 2011 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Staż pracy odwołującego ustalony przez organ rentowy w oparciu o przedłożone dokumenty wynosi: 24 lata, 9 miesięcy i 27 dni. Odwołujący nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Ostatnio przed złożeniem wniosku o emeryturę pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy, nie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę. W okresie od 19 października 1974 r. do 5 czerwca 1975 r. S. Ł. odbył kurs spawania elektrycznego, który ukończył z wynikiem pozytywnym. W okresie od 1 września 1975 r. do 31 grudnia 1992 r. odwołujący był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) (później (...) S.A. ). na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze godzin. W umowie o pracę z dnia 27 sierpnia 1975 r. powierzono mu wykonywanie obowiązków spawacza. W związku z przekształceniem Przedsiębiorstwa (...) w (...) S.A. , z dniem 1 stycznia 1991 r. została podpisana z odwołującym nowa umowa o pracę na czas określony do 31 grudnia 1992r. na podstawie której powierzono mu obowiązki ślusarza-spawacza. W świadectwie pracy wystawionym w dniu 31 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo (...) za okres od 1 września 1975 r. do 31 grudnia 1990 r. wskazano, iż odwołujący był zatrudniony od 1 września 1975 r. do 31 grudnia 1990 r. jako robotnik. W świadectwie pracy wystawionym przez (...) S.A. za okres od 1 września 1975 r. do 31 grudnia 1992r. wskazano, że odwołujący był zatrudniony jako ślusarz spawacz. Przedsiębiorstwo (...) (później (...) S.A. ) zajmowało się budownictwem obiektów rolniczych, np. kurników, chlewni, zbiorników na zboże, hal przemysłowych, bloków m mieszkalnych, silosów. Odwołujący pracował, m.in. przy budowie kurników w B. , fermy świń oraz bloków mieszkalnych w S. , elewatorów w G. W. . Odwołujący pracował przede wszystkim jako spawacz, wykonywał też jednak roboty betoniarskie, murarskie. W okresie od 2 marca 1992 r. do 30 października 1992 r. odwołujący pracował na budowie eksportowej w Niemczech w charakterze betoniarza. W (...) S.A. był także zatrudniony świadek K. S. od 3 grudnia 1973 r. do 31 grudnia 1990 r. jako ślusarz - spawacz i świadek G. F. w latach 1976-1992, który podał, iż oprócz prac spawalniczych wykonywał również np. prace betoniarskie. Odwołujący do 4 kwietnia 1979 r. mieszkał w P. w domu rodziców E. i H. Ł.

(2). Po ukończeniu szkoły podstawowej w 1975 r. rozpoczął naukę w zasadniczej szkole zawodowej w N. , którą ukończył w 1969 r. Rodzice odwołującego prowadzili gospodarstwo rolne o powierzchni 5.4213ha. Uprawiali chmiel, zboże oraz hodowali krowy W gospodarstwie oprócz odwołującego pracowały także pozostałe dzieci, których było 5-

1. Ojciec odwołującego pracował w Powiatowym Przedsiębiorstwie (...) w O. . Odwołujący pomagał w gospodarstwie: przy żniwach, rozrzucaniu obornika na polu, wypasaniu krów. W okresie zbiorów chmielu do pomocy w gospodarstwie przychodziła B. S. . Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach ZUS oraz dokumentów przedłożonych do akt sprawy, a także eznań odwołującego S. Ł. oraz zeznań świadków: K. S. , G. F. i B. S. .. Mając powyższe na uwadze oraz przepisy ustawy z dnia 17 października 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 98.162.1118 z późn. zm.), Sąd Okręgowy stwierdził, biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy, że odwołujący nie spełnia warunków do uzyskania wnioskowanego świadczenia. Sąd badał przesłanki z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS pod kątem ich spełnienia przez odwołującego, a w szczególności przesłankę wykazania przez ubezpieczonego 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, choć sporna była również przesłanka ogólnego stażu pracy (25 lat). Wskazując, że na dzień 1 stycznia 1999r. odwołujący nie wykazał 15 lat pracy w szczególnych warunkach, Sąd Okręgowy uznał, że odwołujący nie może uzyskać prawa do wnioskowanego świadczenia, a to czyni odwołanie bezzasadnym. Sąd podniósł, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie, jednoznacznie wynika, że odwołujący w okresie pracy w (...) S.A. nie wykonywał pracy spawacza w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd wobec powyższego stwierdził, że bezzasadne jest badanie drugiej spornej przesłanki, tj. legitymowania się przez odwołującego 25 okresem składkowym i nieskładkowym. W związku z powyższym Sąd I instancji na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie. Powyższy wyrok w całości apelacją z dnia 13 czerwca 2012r. zaskarżył S. Ł. . Zaskarżonemu orzeczeniu apelujący zarzucił: 1) naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie przez Sąd I in­stancji podania przyczyn, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowo­dom w postaci umowy o pracę z dnia 27 sierpnia 1975 r., protokołu nr (...) oraz zaświadczenia nr (...) , w zakresie, w jakim dokumenty te wskazują, że odwołujący wy­konywał w przedsiębiorstwie (...) pracę spawacza stale i w pełnym wymiarze cza­su pracy; 2) naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i dokonanie wybiórczej i dowolnej oceny wiarygodności zebranych w sprawie dowodów w szczególności doku­mentów znajdujących się w aktach osobowych odwołującego oraz zeznań świadka G. F. ; 3) naruszenia przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że uznaniu wykonywania pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy sprzeciwia się sporadyczne wykonywanie przez pracownika, obok pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, innych zajęć nie wchodzących w zakres prac w szczególnych warunkach, jeśli była taka konieczność. Wskazując na powyższe, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sadowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Sąd Apelacyjny stwierdza, że apelacja jest bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził wystarczająco wnikliwe postępowanie dowodowe, a zebrany materiał poddał wszechstronnej ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów przewidzianej przez art. 233 § 1 k.p.c. Na tej podstawie Sąd Okręgowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i rozważania prawne, które Sąd Apelacyjny w pełni podziela i przyjmuje za własne bez konieczności ponownego, szczegółowego ich przytaczania. Zgodnie art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
2. Ust. 2 emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Ust. 3 przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury ubezpieczonego, który złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa, składki na ubezpieczenie emerytalne, zaewidencjonowane na jego koncie w Zakładzie, zwiększa się przez pomnożenie wskaźnikiem korygującym 19,52/12,22, stanowiącym stosunek pełnej wysokości składki na ubezpieczenie emerytalne do wysokości zaewidencjonowanej na koncie ubezpieczonego w Zakładzie. Sąd Okręgowy dokonał właściwej wykładni, a następnie prawidłowo zastosował cytowany powyżej przepis prawa materialnego, a nadto przepisy rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 7 lutego 1983r., w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. 83.8.43 z późn. zm.). Sąd Apelacyjny stwierdza i dodaje jedynie do ustaleń Sądu I instancji, że przepisy przewidujące prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, są przepisami szczególnymi i podlegają wykładni ścisłej, a ich wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna. W związku z powyższym brak chociażby jednej wymaganej przesłanki do uzyskania świadczenia, pozbawia ubezpieczonego prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. 98.162.1118 z późn. zm.). W niniejszej sprawie sporne były dwie przesłanki. Jednocześnie Sąd Apelacyjny wskazuje, że w postępowaniu odrębnym z zakresu ubezpieczeń społecznych zakres postępowania wyznacza zaskarżona decyzja ZUS. W niniejszej sprawie decyzją z dnia 29 listopada 2011r. ZUS odmówił S. Ł. prawa do emerytury. Sporne było zatem samo prawo do wnioskowanego świadczenia. Trafnie zatem przyjął Sad I instancji, że skoro sporne w niniejszej sprawie były dwie przesłanki pozwalające na przyznanie odwołującemu świadczenia, to ustalenie, że nie wykazał on spełnienia choćby jednej z nich, uprawia Sąd do braku badania kolejnej. W ocenie Sądu I instancji, która legła u podstaw odmowy uznania za spełnioną przesłankę 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a tym samym przyznania odwołującemu prawa do wcześniejszej emerytury, odwołujący w okresie zatrudnienia w (...) S.A. od 1 września 1975r. do 31 grudnia 1992r. nie wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy, pracy spawacza, wymienionej w wykazie A dziele XIV poz. 12 cytowanego powyżej rozporządzenia. Nie można zgodzić się z apelacją, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynikają inne wnioski. Zarówno z zeznań wszystkich przesłuchanych świadków, jak i materiału z dokumentów, wynika jednoznacznie, że w spornym okresie zatrudnienia, S. Ł. nie wykonywał jedynie pracy spawacza. Z zeznań wprost wynika, że odwołujący w spornym okresie, między innymi wykonywał prace betoniarza, dokonywał montażu słupów i zbiorników stalowych oraz wykonywał roboty murarskie. Nadto, w okresie od 2 marca 1992r. do 30 października 1992r. odwołujący wykonywał wyłącznie prace betoniarza na kontrakcie eksportowym (dowody z dokumentów). Nie można zatem przyjąć, czego domagał się apelujący, że świadczył w całym spornym okresie wyłącznie pracę jako spawacz w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd nie kwestionuje że odwołujący w tym okresie prace takie wykonywał, jednak z pewnością nie w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd Apelacyjny wskazuje, że Sąd I instancji nie ograniczył odwołującego w możliwości składania wniosków dowodowych i miał na uwadze, że w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych nie mają zastosowania ograniczenia dowodowe. Sąd Okręgowy starał się również prowadzić postępowanie dowodowe z urzędu, czego nie musiał czynić wobec treści art. 6 k.c. Powyższe nie doprowadziło jednak do potwierdzenia twierdzeń S. Ł. i musiało skutkować uznaniem, że materiał dowodowy nie pozwala na uznanie twierdzeń odwołującego za prawdziwe. W konsekwencji Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji. Jak trafnie uznał Sąd I instancji, odwołujący nie spełnia jednej z przesłanek do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze ( art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ). Powyższe wobec brzmienia zaskarżonej decyzji zwalniało Sąd z badania innych przesłanek niezbędnych do uzyskania wnioskowanego świadczenia. Z tych względów Sąd Apelacyjny, działając w oparciu o art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku. /SSA Ewa Cyran/ /SSA Hanna Hańczewska-Pawłowska/ /del. SSO Wiesława Stachowiak/