Sad powszechny, IV U 506/14

Sygn. akt IV U 506/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2014r. Sąd Okręgowy w Elblągu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Tomasz Koronowski Protokolant: st. sekr. sądowy Anna Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014r. w Elblągu na rozprawie sprawy z odwołania R. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. z dnia 20 maja 2014r. znak: (...) o emeryturę I. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy R. M. prawo do emerytury od dnia (...) 2014r.; II. stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Sygn. akt IV U 506/14 UZASADNIENIE Skarżący R. M. wniósł odwołanie od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. z dnia 20 maja 2014r., znak (...) , odmawiającej mu prawa do emerytury. Ubezpieczony podniósł, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony w Zakładzie Budowlano- (...) w P. , na dowód czego zaproponował zeznania świadków. Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie po przeprowadzeniu dowodu z akt osobowych skarżącego z okresu zatrudnienia we wskazanym wyżej Zakładzie. Powołano się m.in. na art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013r., poz. 1440 ze zmianami, powoływanej dalej jako „ustawa emerytalna”) oraz na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zmianami). Organ rentowy podniósł, że wnioskodawca udokumentował w postępowaniu administracyjnym 13 lat, 7 m-cy i 9 dni okresów pracy w warunkach szczególnych. Nie uwzględniono jako okresów takiej pracy znacznej części zatrudnienia w Zakładzie Budowlano- (...) w P. , tj. w dniach od 17 do 24 października 1973r. i od 22 kwietnia 1976r. do 2 września 1987r., gdyż z przedłożonych dokumentów nie wynika rodzaj i charakter pracy wnioskodawcy na stanowisku kierowcy. Nie kwestionowano pozostałych przesłanek wnioskowanego prawa. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Skarżący urodził się w dniu (...) , zatem w dniu (...) 2014r. ukończył 60 lat. (bezsporne) W okresie od dnia 15 kwietnia 1973r. do dnia 4 sierpnia 1973r. ubezpieczony pracował jako kierowca ciągnika w M. (...) w Ł. . Następnie, tj. od dnia 13 sierpnia 1973r. do dnia 16 października 1973r., ubezpieczony był zatrudniony na takim samym stanowisku w Powiatowym (...) (...) w P. . (dowód: świadectwo pracy k.4 akt rentowych, świadectwo pracy, karta obowiązków…, opinia, życiorys podanie o pracę i i kwestionariusz osobowy k.17, 36, 58, 60-62 akt osobowych koperta k.15) W okresie od dnia 17 października 1973r. do dnia 2 września 1987r. ubezpieczony był zatrudniony w Zakładzie Budowlano- (...) w P. , będącym jednostką Wojewódzkiego Związku Gminnych Spółdzielni (...) w E. z/s w M. . Początkowo, tj. do dnia 19 lutego 1980r. skarżący był co do zasady kierowcą ciągnika rolniczego, a następnie samochodu S. (...) , tj. samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. W następujących okresach wykonywał pracę na innych stanowiskach: przez 10 dni w kwietniu / maju 1976r. jako kierowca koparki Białoruś, przez 11 dni w marcu 1977r., przez 13 dni w kwietniu 1977r. i przez 13 dni w lipcu 1977r. jako mechanik pojazdów samochodowych, przez prawie 3 miesiące (od 4 czerwca do 31 sierpnia 1982r.) jako robotnik budowlany oraz przez około tydzień jako kierowca Żuka. (bezsporne, ponadto umowy o pracę i angaże, wnioski i opinie, karta obowiązków…, podanie i życiorys k.5-16, 19-34, 36, 40, 44, 50, 60 i 61 w aktach osobowych koperta k.15) W okresie od dnia 9 września 1987r. do dnia 4 stycznia 2011r. ubezpieczony pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony w Spółdzielni (...) w E. . W okresie tego zatrudnienia wykorzystał 30 dni urlopu bezpłatnego w czerwcu 1992r. (bezsporne, ponadto świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach k.10 akt emerytalnych) Sąd zważył, co następuje: W ocenie Sądu odwołanie skarżącego zasługiwało na uwzględnienie, przy czym należy zaznaczyć, że wobec okoliczności, które można było ustalić dopiero w toku postępowania sądowego. Wstępnie należy przybliżyć podstawę prawną wniosku, co pozwoli ograniczyć omówienie okoliczności faktycznych tylko do tych, które były istotne dla rozstrzygnięcia. Wobec tego trzeba wyjaśnić, że z art. 184 ustawy emerytalnej wynika, iż ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, a więc w dniu 1 stycznia 1999r., osiągnęli po pierwsze okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz po drugie okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. w niniejszej sprawie wynoszący 25 lat. Przy tym emerytura taka przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie na dochody budżetu państwa środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu. Stosownie do powołanego w części wstępnej uzasadnienia §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Skarżący bezspornie spełnia kryterium wymaganego okresu 25 lat ubezpieczenia, skończył 60 lat i nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Należy tu nadmienić, że dokumenty w aktach osobowych z okresu zatrudnienia w Zakładzie Budowlano- (...) w P. wskazują na krótsze okresy zatrudnienia wnioskodawcy w 1973r. w poprzednich zakładach pracy w stosunku do okresów przyjętych przez pozwanego w postępowaniu o ustalenie kapitału początkowego. Wynikało to z różnego określenia dat początkowych i końcowych zatrudnienia skarżącego w 1973r. w świadectwach pracy wystawionych w 1987r. przez Zakład (...) w P. i w 1997r. przez Spółdzielnię (...) w P. (k.4 i 5 akt rentowych) w odniesieniu do dat wskazanych w świadectwie pracy, świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, opinii i kwestionariuszu osobowym k.17, 35, 58 i 62 akt osobowych. Sąd przyjął w każdym wypadku zatrudnienie wynikające z tych ostatnich dokumentów, jako starszych i wzajemnie spójnych, co wprawdzie skutkuje zmniejszeniem ogólnego stażu pracy wnioskodawcy, jednak staż ten nadal przekracza na dzień 1 stycznia 1998r. wymagane 25 lat, gdyż wynosi 25 lat, 7 m-cy i 5 dni. Wprawdzie wnioskodawca nie przedłożył prawidłowego świadectwa wykonywania prac w warunkach szczególnych w Zakładzie Budowlano- (...) w P. (nieprecyzyjnie określono w nim stanowiska pracy ubezpieczonego), a zgodnie z §2 ust. 2 powoływanego wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. okresy pracy m.in. w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, jednak świadectwo pracy z adnotacją o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach, bądź bez niej, nie jest bezwzględną przesłanką do zaliczenia danej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach. Świadectwo nie jest wiążące dla organu rentowego i może podlegać weryfikacji. Decydujące znaczenie ma zawsze fakt rzeczywistego wykonywania pracy w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Dopiero w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie okresów pracy w warunkach szczególnych także w oparciu o inne dowody niż zaświadczenie z zakładu pracy, nawet jeśli pracownik nie posiada świadectwa w określonej w przepisie formie, albo jego treść budzi wątpliwości, które uzasadniały kwestionowanie tego zaświadczenia przez organ rentowy w fazie administracyjnej postępowania. Pozwany początkowo kwestionował pracę skarżącego w warunkach szczególnych, jednak dowody zebrane w toku postępowania sądowego w postaci dokumentów z akt osobowych skutkowały zmianą stanowiska organu rentowego w tym zakresie i uznaniem, że ubezpieczony wykazał wystarczająco długi okres pracy w warunkach szczególnych, z czym wiązało się cofnięcie przez ubezpieczonego wniosku o przesłuchanie świadków. Wskazać w tym miejscu należy, że postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest postępowaniem cywilnym, które cechuje się kontradyktoryjnością. Oznacza to, iż strony wywodzące z określonych faktów skutki prawne obowiązane są te fakty udowodnić ( art. 232 kpc ), przy czym nie wymagają dowodu fakty przyznane przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości ( art. 229 kpc ). Taka też sytuacja procesowa zachodziła w niniejszej sprawie, tj. przyznanie faktów przez pozwanego nie budziło wątpliwości w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych. Warto zaznaczyć, że okres pracy w warunkach szczególnych uznany przez pozwanego już w postępowaniu administracyjnym to 13 lat, 7 m-cy i 9 dni. W kwestionowanym przez organ rentowy dłuższym okresie, tj. od dnia 22 kwietnia 1976r. do dnia 2 września 1987r. sama praca wnioskodawcy na stanowisku kierowcy ciągnika rolniczego, wynikająca jednoznacznie z akt osobowych, to okres do dnia 19 lutego 1980r., który – nawet po odliczeniu wymienionych wyżej 47 dni pracy na innych stanowiskach w tym czasie – stanowi okres znacznie dłuższy od brakującego do 15 lat 1 roku, 4 m-cy i 21 dni. W tym miejscu trzeba wyjaśnić, że art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej odwołuje się do przepisów dotychczasowych. Obowiązujące w tym zakresie i przywoływane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. wydane zostało w oparciu o delegację z art. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zmianami), w którym Radzie Ministrów powierzono w szczególności określenie rodzaju prac lub stanowisk pracy oraz warunków, na podstawie których osobom m.in. zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury w niższym wieku. Z art. 53 ust. 2 tej samej ustawy wynikało, że za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników stale zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia – jest to regulacja tożsama z zawartą w obecnie obowiązującym art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej. W wykazie A, stanowiącym załącznik do wspomnianego rozporządzenia, w dziale VIII „W transporcie i łączności” wymienia się pod poz. 2 prace m.in. kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, pod poz. 3 – prace m.in. kierowców ciągników. Praca świadczona przez skarżącego w latach 1973-1998 z nieistotnie krótkimi przerwami ściśle odpowiada tym właśnie rodzajom pracy w warunkach szczególnych. Przy tym nie ujawniono w toku postępowania żadnych dokumentów, z których mogłoby wynikać, że wnioskodawca pracował w tym okresie w niepełnym wymiarze czasu pracy. Udowodnienie przez wnioskodawcę – należy podkreślić, że dopiero na etapie postępowania sądowego, gdyż przy pomocy dokumentów z akt osobowych, uprzednio nieznanych pozwanemu i spójnych z nimi wyjaśnień ubezpieczonego złożonych na rozprawie – iż zachodzą wszystkie przesłanki przyznania mu wnioskowanej emerytury, skutkowało po pierwsze zmianą zaskarżonej decyzji na podstawie art. 477 14 §2 kpc i przyznaniem prawa do tejże emerytury od dnia ukończenia 60. roku życia, tj. od dnia (...) 2014r. oraz stwierdzeniem na podstawie art. 118 ust. 1a a contrario, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.