Sygn. akt VIII U 1220/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 września 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Maria Pierzycka-Pająk Protokolant: Agata Kędzierawska po rozpoznaniu w dniu 4 września 2014 r. w Gliwicach sprawy J. O. ( O. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o prawo do emerytury na skutek odwołania J. O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 26 marca 2014 r. nr (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu prawo do emerytury począwszy od 1 stycznia 2014 roku. (-) SSO Maria Pierzycka-Pająk Sygn. akt. VIII U 1220/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 26 marca
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. , powołując się na ustawę z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz.U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) odmówił ubezpieczonemu J. O. prawa do emerytury w niższym wieku w związku z tym, iż nie udowodnił on 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W odwołaniu od decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do emerytury wcześniejszej z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Podniósł, iż pracę w warunkach szczególnych wykonywał jako kierowca samochodu ciężarowego w latach 1972r. – 1978r. w Przedsiębiorstwie (...) w B. . Nadto wskazał, iż taki charakter jego pracy wynika z zeznań świadków, o przesłuchanie których wniósł, jak również z zapisów w jego dokumentacji osobowej. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wskazał, że odwołujący nie spełnia warunków do emerytury wcześniejszej z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, gdyż udowodnił jedynie 11 lat i 3 miesiące takiej pracy. Równocześnie organ rentowy poinformował, iż nie uznał ubezpieczonemu za pracę w warunkach szczególnych okresu pracy od 26 maja 1972r. do 21 listopada 1978r. w Przedsiębiorstwie (...) w B. ponieważ nie przedłożył on stosownego świadectwa potwierdzającego wykonywanie pracy w warunkach szczególnych. Rozpoznając odwołanie Sąd Okręgowy w Gliwicach poczynił następujące ustalenia: W dniu 20 stycznia 2014r. ubezpieczony J. O. , urodzony (...) złożył wniosek o emeryturę w wieku niższym niż 65 lat z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Ubezpieczony nie przystąpił do otwartego fundusz emerytalnego. Do 31 grudnia 1998r. udokumentował ponad 25 letni okres składkowy i nieskładkowy. Na postawie złożonych przez ubezpieczonego świadectw pracy organ rentowy uwzględnił mu do 31 grudnia 1998r., okres pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 11 lat i 3 miesiące. Organ rentowy nie zaliczył odwołującemu do pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 26 maja 1972r. do 21 listopada 1978r. na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego. W okresie od 26 maja 1972r. do 21 listopada 1978r. ubezpieczony J. O. zatrudniony był w Przedsiębiorstwie (...) w B. . Przedsiębiorstwo to należało do branży chemicznej i zajmowało się budową i remontami zakładów chemicznych należących do zjednoczenia (...) . W zakładach tych były produkowane między innymi materiały wybuchowe, polifarby, tworzywa sztuczne. W ramach tego przedsiębiorstwa wydzielony był Zakład w B. , który obejmował bazę sprzętową i transportową, gdzie były zlokalizowany ciężki sprzęt budowlany taki, jak: dźwigi, spychy, koparki oraz samochody ciężarowe. W tym zakładzie byli zatrudnieni głównie kierowcy i operatorzy sprzętu ciężkiego. Ubezpieczony w trakcie zatrudnienia w tym zakładzie pracował jako kierowca samochodów ciężarowych o całkowitej masie dopuszczalnej powyżej 3,5 ton. W praktyce były to różnego rodzaju samochody ciężarowe, jak wywrotki, skrzyniowe, betonowozy i ciągniki siodłowe z naczepami niskopodwoziowymi. Pracował co najmniej 8h dziennie, ale często również w godzinach nadliczbowych, nawet po 14h na dobę, bo takie były potrzeby zakładu. W praktyce jego codzienna praca wyglądała w ten sposób, że miał przydzielony swój samochód. Przychodził rano do pracy zabierał przydzieloną maszynę i wyjeżdżał do pracy na różne budowy w Zakładach (...) : w B. , M. , Ż. . Przewoził tam różne materiały i maszyny, a następnie po zakończonej pracy wracał do bazy. Zatrudniając się u tego pracodawcy, ubezpieczony posiadał już uprawnienia do kierowania samochodami ciężarowymi, tj. obowiązujące wtedy prawa jazdy kategorii III i II, które uzyskał w trakcie służby wojskowej, pełnionej przed podjęciem zatrudnienia w (...) . W firmie tej były również mniejsze samochody, jak N. czy Ż. , jednak ich kierowcami były osoby nie posiadające uprawnień do kierowania samochodami ciężarowymi. Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego, zeznań świadków A. D. i R. D. (nagranie z rozprawy z dnia 4 września 2014r. minuty 10.46 i n.), wyjaśnień odwołującego (nagranie z rozprawy z dnia 4 września 2014r. minuty 29.23 i n.), a także w oparciu o jego akta osobowe (koperta k.19). Zgromadzona w sprawie dokumentacja została sporządzona w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, a zeznania świadków są spójne, wzajemnie się potwierdzają i uzupełniają, dając łącznie pełny obraz przebiegu i charakteru zatrudnienia odwołującego w spornym okresie. Nadto zeznania świadków i wyjaśnienia ubezpieczonego korelują z zapisami w jego dokumentacji osobowej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz.U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) w powiązaniu z § 3, 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.) ubezpieczonym mężczyznom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przy pracach wymienionych w wykazie A, przysługuje prawo do emerytury w razie łącznego spełnienia następujących warunków:
- osiągnięcia wieku emerytalnego 60 lat
- posiadania wymaganego okresu zatrudnienia wynoszącego 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z kolei zgodnie z treścią art. 184 ust 1 ustawy, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- W myśl ust. 2 emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Na podstawie tego przepisu, prawo do emerytury w obniżonym wieku, przysługuje ubezpieczonemu, który w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 stycznia 1999r. spełnił warunki w zakresie posiadania ogólnego stażu pracy oraz pracy wykonywanej w warunkach szczególnych a nie osiągnął wymaganego wieku. Kwestia posiadania przez ubezpieczonego ponad 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz ukończenie 60 lat nie były sporne. Okoliczności sporne w przedmiotowej sprawie dotyczyły posiadania przez ubezpieczonego (na dzień 1 stycznia 1999r.) wymaganego 15 letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem organ rentowy zaliczył mu do takiej pracy jedynie 11 lat i 3 miesiące. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału Sąd uznał, że ubezpieczony J. O. , będąc zatrudnionym w okresie spornym w Przedsiębiorstwie (...) w B. , wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, pracę w warunkach szczególnych na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 ton, co pozwala na uznanie że legitymuje się co najmniej 15 latami takiej pracy. Zgodnie z wykazem A, dział VIII poz. 2 stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , praca kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalistycznych (specjalnych) pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów jest pracą w szczególnych warunkach, uprawniającą do niższego wieku emerytalnego. Sąd uznał, że w okresie spornym odwołujący pracował w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W tym czasie nie wykonywał innych czynności niż związane z pracą kierowcy samochodu ciężarowego. Nadto ubezpieczony świadczył pracę w wymiarze ponad 8 godzin na dobę, zatem gdyby nawet w niewielkim wymiarze wykonywał dodatkowo jakieś inne czynności, to i tak nie wchodziły one w zakres 8 godzin wykonywanie wyłącznie pracy kierowcy. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków potwierdzającym charakter pracy ubezpieczonego, uznając te dowody za spójne logiczne i wzajemnie się uzupełniające. Nadto zeznania świadków korelują z zapisami w dokumentacji osobowej ubezpieczonego. Należy podkreślić, że okres zatrudnienia może być zaliczony do pracy w warunkach szczególnych, gdy pracownik faktycznie wykonywał prace objęte wykazem prac uprawniających do wcześniejszej emerytury, pomimo że stanowisko jakie mu formalnie przypisano nie jest wymienione w wykazie. Wymieniony wyżej wykaz A nie określa bowiem stanowisk pracy, ale definiuje rodzaj prac, które są uważane za wykonywane w szczególnych warunkach. Decydujące znaczenie dla zakwalifikowania pracy jako realizowanej w szczególnych warunkach ma nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj, charakter i warunki pracy. Bez znaczenia pozostaje więc fakt, że pracodawca odwołującego nie wydał mu świadectwa pracy w warunkach szczególnych. Fakt wykonywania takiej pracy został bowiem wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów. W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia - w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego (por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283). Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że ubezpieczony legitymuje się wymaganym 15 - letnim okresem pracy w szczególnych warunkach. Wobec faktu, że spełnia on także pozostałe przesłanki uprawniające go do wcześniejszej emerytury tj. wieku i ogólnego stażu pracy, Sąd z mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. SSO Maria Pierzycka – Pająk