Sad powszechny, III AUa 138/14

Sygn. akt: III AUa 138/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 października 2014 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Jacek Zajączkowski Sędziowie: SSA Mirosław Godlewski SSA Iwona Szybka (spr.) Protokolant: st. sekr. sądowy Aleksandra Słota po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. w Łodzi sprawy A. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O. o emeryturę, na skutek apelacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt: V U 997/13; oddala apelację. Sygn. akt III AUa 138/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 15 lipca 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W. . odmówił A. D. prawa do emerytury albowiem na wymagane 15 lat pracy w warunkach szczególnych wnioskodawca udowodnił 12 lat, 6 miesięcy i 14 dni W odwołaniu od powyższej decyzji A. D. wniósł o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury przy zaliczeniu pracy wykonywanej w Wytwórni (...) od 1 września 1975r. do 16 maja 1979 jako pracy w warunkach szczególnych. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 grudnia 2013r. Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił odwołanie. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach i rozważaniach: A. D. ur. (...) , w okresie 1.09.1975 - 16.05.1979 był pracownikiem byłej Wytwórni (...) w K. zajmując stanowiska ślusarza remontowego. Prace ślusarza wykonywał codziennie i w pełnym wymiarze czasu pracy w warsztacie remontowym. Część prac wykonywana była na hali, na której odbywała się produkcja elementów metalowych do sprzętu mechanicznego używanego w rolnictwie. Z maszyn znajdujących się na hali były tokarki, wiertarki, szlifierki, prasy, młoty mechaniczne, Maszyny te służyły do obróbki detali wykonanych jako materiał wyjściowy ze stali. W trakcie obróbki maszyny te pozwalały uzyskać odpowiednie kształty i wymiary właściwe do zamontowania w produkowanym dalej sprzęcie rolniczym takim jak pługi lemiesze, elementy do kosiarek. Odwołujący, tak jak inni ślusarze z warsztatu remontowego, zajmował się remontem głównym młotów, ale remont ten był wykonywany w okresie wakacyjnym przez czas ok. 1 miesiąca w warunkach wyłączenia młotów z produkcji. Poza remontem młotów odwołujący, tak inni ślusarze, zajmował się naprawami pozostałych maszyn zainstalowanych w hali. Bieżące naprawy były wykonywane na hali w przypadku awarii i taka naprawa trwała do 2 godzin. Większe naprawy bądź remont odbywały się w ten sposób, że dany element wymontowywany był z maszyny a następnie był przewożony bądź przenoszony - w przypadku mniejszych lub lżejszych elementów - do warsztatu i tam wykonywany remont bądź naprawa. Łączny okres składkowy i nieskładkowy odwołującego na dzień 1 stycznia 1999r. wynosi 25 lat 11 miesięcy i 11 dni. Odwołując nie jest członkiem OFE. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał odwołanie za bezzasadne. Powołał się na przepis art. 184 i art. 32 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS /Dz. U. nr 162 poz.1118 z późn. zm./ oraz § 3 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach ... /Dz. U. nr 8, poz. 43 z późn. zm./ Zebrany w sprawie materiał dowodowy o charakterze osobowym jak i w postaci dokumentacji pracowniczej - świadectwo pracy z okresu 1975 - 79 nie pozwala na zaliczenie odwołującemu okresu zatrudnienia w Wytwórni (...) od 1 września 1975r. do 16 maja 1979 jako pracy w warunkach szczególnych. Odwołujący wykonywał bowiem całe spectrum prac ślusarskich związanych z utrzymaniem sprawności maszyn używanych do produkcji elementów stalowych do maszyn rolniczych. Wśród maszyn zainstalowanych w pomieszczeniach produkcyjnych były prasy naciskowe, tokarnie, wiertarki, piece hartownicze. W pomieszczeniu przyległym do hali produkcyjnej zainstalowane były młoty mechaniczne. Wśród stanowisk wymienionych w załączniku do cytowanego wyżej rozporządzenia jedynie obsługa młotów mechanicznych, szlifowanie wyrobów metalowych, obsługa pras kwalifikowała do przyjęcia wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Odwołujący nie był jednak pracownikiem zatrudnionym przy obsłudze jednego z tych urządzeń. Jego praca poległa na wykonywaniu bieżących napraw i konserwacji. Aby jednak taka praca mogła zostać uznana za wykonywaną w warunkach szczególnych musi być wykonywana na oddziałach będących w ruchu. Jak wynika z zeznań świadka W. P. nie wszystkie bieżące naprawy wykonywane były przy maszynach będących w ruchu, których obsługa dawała prawo do ubiegania się o wcześniejszą emeryturę. Większość napraw i konserwacji odbywała się bądź w warunkach wyłączenia ruchu bądź polegała na wymontowaniu określonego elementu maszyny i przeniesieniu go do warsztatu gdzie odbywała się dalsza naprawa. Nie było przy tym ślusarzy specjalizujących się w wykonywaniu napraw określonego typu maszyn. Zasadą bowiem było losowe wskazywanie konkretnych ślusarzy do wykonywania bieżących prac. Zatem każdy zatrudniony w warsztacie ślusarz wykonywał szerokie spectrum prac związanych z utrzymaniem sprawności produkcyjnej maszyn i to prac wykonywanych w pomieszczeniach gdzie te maszyny były zainstalowane jak i w pomieszczeniach warsztatowych. Dlatego też pracy ubezpieczonego w W. nie można uznać za pracę wykonywaną w warunkach szczególnych. W apelacji ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art.184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez danie wiary jedynie zeznaniom jednego świadka a pominięcie zeznań innego świadka. Apelujący podniósł, że Sąd Okręgowy wydając wyrok powołał się na zeznanie jednego ze świadków W. P. , który zeznał, że nie wszystkie bieżące naprawy wykonywane były przy maszynach będących w ruchu a co za tym idzie praca wykonywana przez powoda nie jest pracą w szczególnych warunkach. Przy wydawaniu wyroku Sąd nie wziął pod uwagę zeznań drugiego świadka S. J. a także zeznań odwołującego się. Zarówno świadek J. jak i odwołujący się zgodnie zeznali, że prace remontowe wykonywane przez odwołującego wykonywane były stale w pobliżu pracujących urządzeń na hali młotów i na hali pras. Odwołujący się nie wykonywał prac w warsztatach remontowych. Praca wnioskodawcy w okresie zatrudnienia w W. pokrywała się zatem z pracą wymienioną w wykazie A dziale XIV poz. 25 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenie RM z dnia 07.02.1983r. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu albowiem Sąd Okręgowy wydal trafne rozstrzygnięcie. Zgodnie z treścią art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zmianami) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40 , jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat – dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn. Z kolei w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, ze zmianami) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Pracą w warunkach szczególnych jest przy tym praca świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach wskazanych w załączniku A do rozporządzenia z 7.02.1983r. (§ 1 i § 2 rozporządzenia). Normatywne rodzaje prac w szczególnych warunkach wyróżnia kryterium merytoryczne i formalne; pierwsze dotyczy wykonywania stale i w pełnym wymiarze takiej pracy, warunkiem drugiego jest wymienienie jej w rozporządzeniu z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Praca która nie spełnia łącznie obu kryteriów nie uprawnia do emerytury w niższym wieku emerytalnym określonym w tym rozporządzeniu. ( tak: wyrok Sądu Najwyższego 2009-02-10, II UK 199/08, Legalis). Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r., I UK 9/12, LEX nr 1224672). Decydującą rolę w analizie charakteru pracy ubezpieczonego z punktu widzenia uprawnień emerytalnych ma zatem możliwość jej zakwalifikowania pod którąś z pozycji wspomnianego załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów. W świetle art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pracami w szczególnych warunkach nie są bowiem wszelkie prace wykonywane w narażeniu na kontakt z niekorzystnymi dla zdrowia pracownika czynnikami, lecz jedynie takie, które zostały rodzajowo wymienione w tymże rozporządzeniu. (por. wyrok Sądu Najwyższego 2010-06-01, II UK 21/10, Legalis). Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy oznacza, że pracownik nie ma powierzonych innych obowiązków jak tylko te, które dotyczą pracy w szczególnych warunkach. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 2011-10-17, I UK 174/11, Legalis). Na etapie postępowania apelacyjnego w sporze jest spełnienie przez ubezpieczonego warunku 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Spełnienie tego warunku uprawniałoby ubezpieczonego do nabycia prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał za udowodnione 12 lat, 6 miesięcy i 14 dni pracy w warunkach szczególnych. Zatem do wymaganych 15 lat brakowało 2 lata, 5 miesięcy i 16 dni. Ubezpieczony A. D. wniósł o uznanie pracy w Wytwórni (...) od 1 września 1975r. do 16 maja 1979r. jako pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy nie uznał tej pracy jako pracy w warunkach szczególnych. Na podstawie zeznań świadków, wnioskodawcy, a także dokumentów znajdujących się w aktach osobowych Sąd I instancji ustalił bowiem, że ubezpieczony wykonywał prace ślusarza zarówno w warsztacie remontowym jak i na hali, na której odbywała się produkcja. Bieżące naprawy ubezpieczony wykonywał na hali w przypadku awarii i taka naprawa trwała do 2 godzin. Większe natomiast naprawy bądź remonty odbywały się w ten sposób, że dany element wymontowywany był z maszyny a następnie był przewożony bądź przenoszony - w przypadku mniejszych lub lżejszych elementów - do warsztatu i tam wykonywany remont bądź naprawa. Większość napraw i konserwacji odbywała się bądź w warunkach wyłączenia ruchu bądź polegała na wymontowaniu określonego elementu maszyny i przeniesieniu go do warsztatu gdzie odbywała się dalsza naprawa. Nie było przy tym ślusarzy specjalizujących się w wykonywaniu napraw określonego typu maszyn. Zasadą bowiem było losowe wskazywanie konkretnych ślusarzy do wykonywania bieżących prac. Zatem każdy zatrudniony w warsztacie ślusarz wykonywał szerokie spectrum prac związanych z utrzymaniem sprawności produkcyjnej maszyn i to prac wykonywanych w pomieszczeniach gdzie te maszyny były zainstalowane jak i w pomieszczeniach warsztatowych. Dlatego też pracy ubezpieczonego nie uznał Sąd Okręgowy jako pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. W apelacji A. D. wskazał natomiast, że wszystkie prace wykonywał na hali, na której odbywała się normalna produkcja i wynika to z zeznań jego oraz świadka S. J. . Zatem praca w W. jest pracą wymienioną w Wykazie A dziale XIV poz. 25. Podniesione w apelacji zarzuty są niezasadne. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, a więc jego ocena nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, chociażby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i słusznie uznał, że skarżący nie wykonywał w W. w okresie od 1 września 1975r. do 16 maja 1979r. pracy w warunkach szczególnych. Jak wynika bowiem z zeznań świadka W. P. , który także zajmował się remontem maszyn i pracował razem z ubezpieczonym, ubezpieczony remontował prasy, tokarnie, wiertarki, piece hartownicze, młoty. Jak była awaria, to naprawy wykonywał na halach produkcyjnych i trwało to 1-2 godziny. Pozostałe natomiast naprawy wykonywał w osobnym pomieszczeniu – warsztacie oraz, że nie było podziału pracy między ślusarzami na tych, którzy pracowali tylko na halach i na tych, którzy pracowali tylko w warsztacie, bo ślusarz musiał zrobić wszystko przy maszynie. Zaznając na rozprawie w dniu 29 listopada 2013r. świadek nie miał żadnych wątpliwości, że ubezpieczony wykonywał remonty także poza halami produkcyjnymi. Świadek zeznał, że A. D. wyciągał uszkodzone elementy z maszyn (np. panewki, wały) i naprawiał je w warsztacie. Wbrew twierdzeniom skarżącego ani z zeznań świadka S. J. , ani z zeznań ubezpieczonego nie wynika, że stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował on na hali, na której jako podstawowe wykonywanie były prace wymienione w wykazie. Świadek J. , który był szefem produkcji, zeznał tylko tyle, że ubezpieczony naprawiał prasy elektryczne i młoty sprężynowe oraz, że świadek 2 razy dziennie przechodził przez halę i widział ślusarzy przy naprawie. Z zeznań tego świadka wynika też, że ślusarze poza naprawą wykonywali też prace hydraulika i inne różne prace oraz, że tylko 2 razy w ciągu całego zatrudnienia widział ubezpieczonego przy składaniu młotów. Z zeznań wnioskodawcy wynika natomiast, że był mistrzem ślusarskim w warsztacie i naprawiał młoty, tokarnie, piec i prasy na hali. Także i z zeznań ubezpieczonego nie wynika aby stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował na hali, na której jako podstawowe wykonywanie były prace wymienione w wykazie. Również na podstawie dokumentów znajdujących w aktach osobowych nie można ustalić, że ubezpieczony pracował w warunkach szczególnych, skoro w umowie o pracę, w angażach i świadectwie pracy pracodawca wpisał, że ubezpieczony pracował na stanowisku ślusarza remontowego i zakład pracy nie wystawił świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Zatem, wbrew twierdzeniom apelującego, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, że w okresie pracy w W. od 1 września 1975r. do 16 maja 1979r. pracował on w warunkach szczególnych. Praca ślusarza nie jest bowiem wymieniona w Wykazie A, poza działem III poz. 82 (prace ślusarskie przy remoncie wewnątrz cystern - tej pracy wnioskodawca nie wykonywał), a z prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że nie pracował on stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku wymienionym w Wykazie A dziale XIV poz. 25 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r., skoro tylko część pracy ubezpieczony wykonywał na hali produkcyjnej, a pozostały czas pracy pracował w warsztacie. Praca ślusarza wykonywana przez wnioskodawcę w warsztacie nie jest pracą wykonywaną w warunkach szczególnych. Odnośnie wniosku ubezpieczonego aby zaliczyć do pracy w warunkach szczególnych okres zasadniczej służby wojskowej od 27 kwietnia 1973r. do 10 kwietnia 1974r., wskazać należy, że okres ten stanowi tylko 1 rok, 11 miesięcy i 14 dni i nawet jego ewentualne zaliczenie nie spowoduje uzupełnienia okresu pracy w warunkach szczególnych do wymaganych 15 lat, a ponadto ubezpieczony w czasie powołania do służby wojskowej i po jej odbyciu pracował na stanowisku frezera, co wynika jednoznacznie ze świadectwa pracy. Stanowisko frezera nie jest wymienione w Wykazie A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. Konkludując, na mocy powołanych na wstępie przepisów art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że A. D. nie wykazał, że legitymuje się stażem pracy w warunkach szczególnych w wymaganym normatywnie wymiarze 15 lat. Zatem ubezpieczony nie spełnił warunku niezbędnego do nabycia emerytury w obniżonym wieku. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 kpc apelację jako bezzasadną oddalił.