Sygn. IX Ca 202/13 Uzasadnienie Powód Skarb Państwa – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w W. wniósł o zasądzenie od pozwanego W. O. kwoty 11.649,27 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości Skarbu Państwa położonej w M. , stanowiącej grunt o powierzchni 480 m 2 pokryty wodami jeziora M. , oznaczony jako działka ewidencyjna numer (...) obręb (...) oraz o nakazanie pozwanemu wydania tej nieruchomości. W uzasadnieniu pozwu podał, że właścicielem nieruchomości stanowiącej grunty pokryte wodami jeziora M. jest Skarb Państwa, a Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w W. działa, jako statio fisci Skarbu Państwa. W. O. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą PHU (...) w W. – na podstawie pozwolenia wodnoprawnego zbudował na wodach jeziora M. pomost pływający nazwany (...) , usytuowany przy ul. (...) w M. . Pozwany nie posiada umowy na korzystanie z gruntu zajętego przez to urządzenie wodne, która winna być zawarta z RZGW w W. . Zarząd Zlewni w G. ustalił, że pomost zajmuje powierzchnię 288 m 2 , a cumujące przy nim jednostki pływające 192 m 2 i dlatego opłata za bezumowne korzystanie z gruntów Skarbu Państwa naliczona została od łącznej powierzchni 480 m 2 . W toku procesu powód złożył pismo, w którym ograniczył wysokość żądanego odszkodowania do kwoty 7.048,42 zł. Wskazał, że odszkodowanie to wyliczył w taki sam sposób jak pierwotnie dochodzone, jednakże zmienił powierzchnię, z jakiej pozwany bezumownie korzystał przez ograniczenie się tylko do powierzchni pomostu, ponieważ nie jest w stanie udowodnić, w jakim zakresie pozwany korzystał z pozostałej części nieruchomości i pobierał z niej pożytki. Pozwany W. O. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa. Przyznał, że korzysta z części nieruchomości pokrytej wodami powierzchniowymi J. M. , na której zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym posadowił urządzenie wodne – pomost pływający. Nie zgodził się jednak z twierdzeniami powoda jakoby jezioro M. nie stanowiło gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi w rozumieniu ustawy Prawo wodne . Zgodnie z art. 20 ust. 1 Prawa wodnego właściwą formą prawną regulująca korzystanie ze spornej nieruchomości powinno być użytkowanie, a nie proponowana przez powoda dzierżawa. Pozwany potwierdził, że powierzchnia zajmowana przez jego pomost wynosi 288 m 2 i zakwestionował naliczanie opłat również od powierzchni akwenu zajmowanego przez jednostki cumujące do pomostu. Zakwestionował także okres, za jaki powód domaga się odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Wskazał, że budowę pomostu zakończył 30 października 2009 roku, a korzystać z niego zaczął dopiero w roku następnym, gdyż pływanie po wodach jeziora M. jest możliwe jedynie w okresie od 15 maja do 15 września każdego roku. Pozwany podniósł, że roszczenia powoda zasługują na oddalenie także na podstawie art. 5 kc , albowiem żądanie odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz o jej wydanie należy uznać za sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami, skoro do zawarcia umowy użytkowania nieruchomości - jako właściwej formy uregulowania stosunków prawnych łączących powoda i pozwanego - nie doszło z przyczyn leżących wyłącznie po stronie powoda, który proponował i nadal proponuje zawarcie umowy dzierżawy, która jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa. Wyrokiem z dnia 21 września 2012 r. Sąd Rejonowy w Mrągowie zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 6.436,32 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 22 września 2012 r. do dnia zapłaty, umorzył postępowanie w części dotyczącej żądania zapłaty kwoty 4.600,85 zł, oddalił powództwo o zapłatę w pozostałej części oraz o wydanie nieruchomości. Zasądzono od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.921,67 zł tytułem kosztów procesu, nakazując zwrócić pozwanemu kwotę 495,33 zł tytułem niewykorzystanej części zaliczki uiszczonej na poczet wydatków związanych z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego. Sąd Rejonowy ustalił , że pozwany działający pod firmą PHU (...) w W. od kilku lat prowadził działalność gospodarczą obejmującą (między innymi) czarter turystycznych jachtów motorowych (tzw. „barek”) w rejonie W. (...) . W maju 2008 roku wystąpił do Gminy M. z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy przystani na jeziorze M. . Decyzją z dnia 9 maja 2008 roku Burmistrz M. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie całorocznego pomostu pływającego na działkach o numerach ewidencyjnych (...) w obrębie miasta M. dla której inwestorem jest Firma P.H. U. K. (...) – W. O. . Powód wydzierżawił od Gminy M. – na podstawie umowy z dnia 31 lipca 2008 roku zawartej na okres 5 lat, w której wysokość czynszu rocznego ustalona została na 8.600 zł + VAT - część działki numer (...) położonej w M. przy Alei (...) , obejmującej powierzchnię 3 metrów bieżących nabrzeża jeziora M. z przeznaczeniem na przycumowanie całorocznego pomostu pływającego. Decyzją z dnia 30 grudnia 2008 roku Starosta (...) udzielił powodowi pozwolenia wodnoprawnego na ustawienie na jeziorze M. ( działka Nr (...) ) w M. przy Alei (...) ( działka Nr (...) ) całorocznego pomostu pływającego. W decyzji tej zaznaczono, że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza praw własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Wszystkie roboty niezbędne do uruchomienia przystani zakończone zostały na początku maja 2010 roku. Ustalono także, że pismem z dnia 14 września 2009 roku pozwany zwrócił się do powoda z prośbą o zawarcie umowy na użytkowanie gruntu pod wodami J. M. w M. , zajętego przez pomost o powierzchni 288 m 2 . Pismem sygnowanym datą 16 października 2009 roku powód poinformował Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, że na podstawie art. 20 ustawy Prawo wodne zamierza „oddać w użytkowanie grunt pokryty wodami płynącymi jeziora M. , stanowiący część nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr (...) , o powierzchni 288 m 2 położonej w obrębie (...) . m. M. , gm. M. , pow. (...) , woj. (...)- (...) , na 5 lat, z przeznaczeniem na działalność gospodarczą – ustawienie pomostu pływającego, całorocznego, na podstawie Decyzji Starosty (...) . Później jednak powód odstąpił od pierwotnego zamiaru zawarcia z pozwanym umowy użytkowania gruntu. Nadto ustalono, że Zarząd Zlewni w G. na polecenie powoda przeprowadził kontrolę pomostu pozwanego. Podczas kontroli stwierdzono, że właściciel posiada wszelkie niezbędne decyzje związane z budową i eksploatacją obiektu. Jedyną stwierdzoną w trakcie kontroli nieprawidłowością był „Brak umowy użytkowania gruntów pod wodą zajętych przez urządzenie wodne – pomost pływający – zawartej z RZGW W. ”. Sąd Rejonowy podkreślił, że umowy zawierane kilka lat temu przez powoda z właścicielami przystani jachtowych położonych na jeziorze M. miały charakter umów użytkowania nieruchomości zajętych przez pomosty, a nie umów dzierżawy. Poza tym zaznaczono, że nieruchomość obejmująca Jezioro M. oznaczona jest w ewidencji gruntów symbolem (...) oznaczającym „grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi”. Dodatkowo ustalono, że na pomostach pływających będących przedmiotem sporu pozwany zorganizował przystań dla barek i (...) , w której jest 20 miejsc postojowych pozwalających na cumowanie jachtów rufą, z punktami poboru wody i prądu dla każdego stanowiska. W przystani urządzone zostały sanitariaty dla załóg cumujących oraz zainstalowana pompa do opróżniania zbiorników wody szarej i czarnej. Usługi przystani świadczone są odpłatnie. Sąd Rejonowy wskazał, że jezioro M. należy do kategorii śródlądowych wód powierzchniowych płynących. Ustalenie, że jezioro M. ma taki status przesądziło zdaniem Sądu o tym, jakiego rodzaju umowy powinny określać zasady korzystania z gruntów pokrytych wodami tego jeziora. Zgodnie z art. 14a ust. 1 prawa wodnego grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami . Powołując treść art. 20 prawa wodnego uznano, że usługi świadczone przez pozwanego mieszczą się w katalogu przedsięwzięć przewidzianych w ustępie 1 art. 20 prawa wodnego – jako działalność usługowa wskazana w punkcie 7 tego przepisu. Wobec tego zdaniem Sądu nie ma wątpliwości, że grunty pod pomostami pozwanego powinno zostać oddane w użytkowanie, gdyż taki właśnie stosunek prawny przewidziany jest dla korzystania z gruntów pokrytych wodami, niezbędnych dla prowadzenia przedsięwzięć wskazanych w art. 20 ust. 1 prawa wodnego . Jednocześnie Sąd uznał, że skoro ustawodawca w art. 20 ust. 1 prawa wodnego nakazał, by grunty pokryte wodami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oddawane były w użytkowanie, to powód obowiązany był do zawarcia z osobą korzystająca z tych gruntów umowy użytkowania, a nie jakiejkolwiek innej umowy. Pozwany nie powinien zatem ponosić żadnych negatywnych skutków takiego postępowania powoda. W tym stanie rzeczy sąd uznał, że powództwo o wydanie nieruchomości dochodzone przez powoda z powołaniem się na stan bezumownego korzystania z nieruchomości, do którego sam doprowadził nie może być uwzględnione. Sąd uznał natomiast, że zachodzą co do zasady podstawy do uwzględnienia roszczeń powoda dotyczących żądania odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości w oparciu o przepisy art. 224 § 2 kc w zw. z art. 225 kc , z których wynika (między innymi), że posiadacz w złej wierze obowiązany jest do wynagrodzenia za korzystanie z cudzej nieruchomości. Fakt bezumownego korzystania przez pozwanego z gruntów pokrytych wodami jeziora M. znajdujących się pod jego pomostami jest bowiem bezsporny, a pozwanego należy traktować jako posiadacza w złej wierze, skoro już w momencie budowy pomostów miał on świadomość konieczności uregulowania z powodem zasad korzystania z nieruchomości, o czym świadczy choćby jego wniosek z dnia 14 września 2009 roku o zawarcie umowy użytkowania. Przyjmując, że strony powinna wiązać umowa użytkowania, a nie dzierżawy, odszkodowanie należne powodowi powinno być ustalone według zasad obowiązujących przy oddawaniu w użytkowanie gruntów Skarbu Państwa pokrytych wodami. Opłaty z tego tytułu określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2006 roku w sprawie opłat rocznych za oddanie w użytkowanie gruntów pokrytych wodami (Dz. U. Nr 13 poz. 90), wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 20 ust. 8 prawa wodnego . Przy ograniczonym ostatecznie żądaniu opłata obciążająca pozwanego winna wynosić 3.510,72 zł rocznie (288 m 2 x 12.19 zł/m 2 ), a tym samym takie powinno też być odszkodowanie za każdy rok bezumownego korzystania z gruntów pod pomostami. Sąd przyjął, że 1 października 2009 roku należy traktować jako moment, od którego pozwany powinien ponosić opłaty za użytkowanie gruntów pod pomostami. Stąd też odszkodowanie obciążające pozwanego za okres od 1 października 2009 roku do 30 lipca 2011 roku ustalone zostało na kwotę 6.436,32 zł. Wysokość odszkodowania należnego powodowi ustalona został dopiero w niniejszym wyroku, wobec czego dopiero od dnia następnego po jego wydaniu pozwanego powinny obciążać odsetki za zwłokę w płatności tej należności. Stąd też roszczenia powoda co do odsetek za okres wcześniejszy zostały oddalone. Ze względu na to, że powód przegrał sprawę w znacznej mierze (żądanie wydania nieruchomości zostało oddalone, a roszczenia odszkodowawcze w relacji do pierwotnie dochodzonych uwzględnione zostały tylko w około połowie) oraz mając na uwadze fakt, że określenie należnego mu odszkodowania było efektem dokonanej przez sąd , a przy tym sprzecznej ze stanowiskiem powoda oceny stosunków prawnych, jakie powinny łączyć strony na tle korzystania z gruntów pod pomostami, sąd uznał, że zachodzą podstawy do obciążenia powoda kosztami ( art. 100 zd 2 kpc ) . Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżył apelacją pozwany w części uwzględniającej powództwo t.j w punkcie 1 skarżonego wyroku , zarzucając:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.