Sad powszechny, IV Ka 1497/12

Sygn. akt IV Ka 1497/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodnicząca: SSO Beata Marzec (spr.) Sędziowie: SO Dorota Mazurek SO Magdalena Mikłaszewicz Protokolant: Aneta Maziarek przy udziale Prokuratora Prok. Okr. Damiana Kordykiewicza po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2013 r. sprawy G. K. oskarżonego z art. 278 § 1 i 5 kk w zw. z art. 12 kk na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 29 sierpnia 2012 r. sygn. V K 313/11 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę G. K. przekazuje Sądowi Rejonowemu Szczecin-Centrum w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Sygn. akt IV Ka 1497/12 UZASADNIENIE G. K. został oskarżony o to, że: w okresie od września 2010 r. daty bliżej nieustalonej, do 05 stycznia 2011 r. w S. , działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu w mieszkaniu przy ul. (...) dokonał kradzieży energii elektrycznej poprzez tzw. wcięcie w instalację elektryczną pomiędzy zabezpieczeniem przelicznikowym znajdującym się na klatce schodowej a układem pomiarowym znajdującym się wewnątrz mieszkania, w wyniku czego powstały straty o bliżej nieustalonej wartości, ustalonej ryczałtowo na sumę 1.788,15 zł, czym działał na szkodę (...) Sp. z o.o. , tj. o czyn z art. 278 §1 i 5 kk w zw. z art. 12 kk . Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2012 r. (sygn. akt V K 313/11) uniewinnił oskarżonego od tego zarzutu, kosztami postępowania obciążając po myśli art. 632 pkt 2 kpk – Skarb Państwa. Wyrok ten zaskarżył apelacją prokurator, zarzucając mu obrazę przepisu art. 7 kpk mającą wpływ na treść orzeczenia polegającą na dowolnej ocenie dowodów skutkującą przyjęciu tezy, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na uznanie winy i sprawstwa G. K. za udowodnione, co skutkowało jego uniewinnieniem, podczas gdy ocena wszystkich dowodów przeprowadzonych w oparciu o zasady prawidłowego rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego prowadzi do odmiennego wniosku i pozwala na uznanie sprawstwa oskarżonego za udowodnione. Powyższy zarzut stał się podstawą sformułowania przez apelującą wniosku o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja prokuratora zasługiwała na uwzględnienie. Doprowadziła ona do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Kontrola odwoławcza wyroku i jego uzasadnienia połączona z analizą akt sprawy wykazała, że wydanie orzeczenia uniewinniającego G. K. od zarzutu popełnienia czynu z art. 278 §1 i 5 kk w zw. z art. 12 kk było rezultatem niestarannego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a jednocześnie oceny zgromadzonych dowodów, która nie czyni zadość dyspozycjom art. 7 kpk i art. 410 kpk . Taki sposób procedowania spowodował, że orzeczenie to nie może się ostać, a sprawa musi zostać rozpatrzona ponownie. Danie wiary wyjaśnieniom oskarżonego, że do mieszkania przy ul. (...) w S. wprowadził się od września 2010 r., że nie miał świadomości istnienia w tym mieszkaniu nielegalnego podłączenia, którego miała dokonać R. W. – nastąpiło w sposób całkowicie bezkrytyczny z pominięciem dowodów, które tę wersję podważały, tj. z dokumentów wskazujących na zawarcie przez oskarżonego umowy o dostawę energii w systemie przedpłatowym na potrzeby mieszkania przy ulicy (...) już w dniu 07 maja 2010 r . (k. 58-60) i zainstalowanie tam licznika w dniu 10 maja 2010 r ; z zeznań przesłuchanej niestety tylko w postępowaniu przygotowawczym R. W. (k. 55) z których wynikało, że z tego mieszkania wyprowadziła się ona na ul. (...) w kwietniu 2010 r .; zeznań nauczycielek córki oskarżonego, które miały przychodzić do niej na lekcje do mieszkania na ul. (...) w roku szkolnym 2008-2010 r. ( J. B. – k. 167), w roku szkolnym 2008-2009 r. ( M. W. k. 167), i nigdy nie bywały pod adresem przy ul. (...) II, który oskarżony podawał w swoich wyjaśnieniach złożonych na rozprawie jako ten pod którym miał zamieszkiwać (vide: k. 127) – do tego odmiennie niż w postępowaniu przygotowawczym na k. 42 (miał się wyprowadzić z córką z ul. (...) na ul. (...) ). J. M. słyszała tylko z rozmów, że oskarżony miał remontować mieszkanie przy ul. (...) II. Sąd niesłusznie uznał, że zeznania J. M. i M. W. nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy prawidłowo ocenione mogły posłużyć do zweryfikowania wersji oskarżonego. Określenie czasu kiedy oskarżony zamieszkiwał w lokalu przy ul. (...) może mieć ważne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wpływa na jego świadomość i wiedzę o nielegalnym podłączeniu (w kontekście także wysokości rachunków (kwot) jakie płacił za energię elektryczną, co do których sąd przyznał, że były bardzo niskie). Wysokość tych rachunków należało rozpatrywać też w kontekście dużej ilości urządzeń elektrycznych znajdujących się w tym mieszkaniu w dniu kontroli, co obrazuje protokół oględzin na k. 4-5 akt sprawy. Sąd I instancji, dając wiarę oskarżonemu, pominął też istotne okoliczności wynikające nawet z jego wyjaśnień składanych na rozprawie, co sprawia, że ich ocena jest wybiórczą, a więc i zarazem dowolną. Oskarżony będąc przesłuchany w postępowaniu sądowym wyjaśnił (k. 128), że wymieniał w mieszkaniu na ul. (...) wszystkie gniazdka elektryczne, wyłączał wtedy wszystkie bezpieczniki znajdujące się na liczniku przedpłatowym i w żadnym gniazdku nie było prądu. Podał też wówczas, że jak nie wykupił prądu przed zużyciem dostawy dotychczas wykupionej, to w mieszkaniu wszystko zgasło, dlatego nie przypuszczał, że jest jakieś nielegalne podłączenie w tym mieszkaniu. Powyższe wyjaśnienia należało zweryfikować zeznaniami pracowników (...) , którzy dokonywali kontroli w zajmowanym przez niego mieszkaniu przy ul. (...) w dniu 05.01.2011 r.; ujawnili oni, że po wypięciu przewodu odpływowego z listwy zaciskowej licznika stwierdzono pracujące urządzenia elektryczne. Potwierdzał to sam oskarżony przed sądem w toku tego samego przesłuchania (vide: k. 128): „Podczas kontroli kontrolujący stwierdzili, że po wypięciu przewodu zasilającego w niektórych gniazdkach jest prąd. To były dwa gniazdka, do którego włączona była lodówka i choinka”. Należało rozważyć, czy oceniane przez pryzmat zeznań pracowników (...) M. Z. , J. N. , S. D. wyjaśnienia oskarżonego w tej części są logiczne i czy brzmią wiarygodnie. Należałoby dokładnie przesłuchać wskazanych pracowników (...) celem odniesienia się przez nich do tych wyjaśnień oskarżonego, czy brak doładowania licznika oraz wyłączenie bezpiecznika mogły spowodować wyłączenie prądu w całym mieszkaniu. Sąd Rejonowy pochopnie i przedwcześnie zrezygnował z przesłuchania znanej z miejsca zamieszkania R. W. odczytując w trybie art. 391 §1 kpk jej zeznania z postępowania przygotowawczego, które były nad wyraz ogólnikowe i lakoniczne. Jak wynika z informacji zawartych w aktach sprawy (dokumenty na k. 183a, 188), policja ustaliła, że sporadycznie, ale przebywa ona pod adresem przy ulicy (...) w S. . Sama R. W. nawiązała kontakt z sądem (vide: jej pismo k. 170), usprawiedliwiając nieobecność na rozprawie faktem podjęcia przez siebie pracy na terenie Niemiec, a pracownikowi sekretariatu udało się nawiązać z nią kontakt telefoniczny (notatka k. 139). Sąd Rejonowy powinien był w tej sytuacji dołożyć większej staranności w dążeniu do przesłuchania R. W. na rozprawie, gdyż zachodzi konieczność jej bezpośredniego dokładnego przesłuchania (na okoliczność kiedy oskarżony wprowadził się na ul. (...) , czy zamieszkiwał tam z nią bezpośrednio przed jej wyprowadzką w kwietniu 2010 r. na ul. (...) , czy i kiedy wykonywał remont mieszkania przy ul. (...) ). W pisemnych motywach swojego wyroku sąd ten nie tylko niezasadnie stwierdza, że materiał dowodowy pozwala rozstrzygnąć sprawę bez bezpośredniego przesłuchania R. W. , ale de facto stawiając pochopnie oskarżonego G. K. poza nawiasem osób podejrzanych o nielegalny pobór energii, obciąża tym faktem R. W. , która zaprzeczała temu w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu przygotowawczym, i traktując je a priori jako niewiarygodne. Co więcej sąd ten narusza wyrażony w art. 170 §2 kpk zakaz anatocyzmu, czyli oceny dowodu przed jego przeprowadzeniem. Chodzi mianowicie o stwierdzenie na str. 4 uzasadnienia. Uznaje bowiem, że: „nawet jeśli w toku postępowania sądowego przyznałaby się ona do nielegalnego podłączenia i zeznała, że oskarżony wiedział o tym nielegalnym podłączeniu, to takie jej zeznania nie zasługiwałyby na wiarę (w zakresie w jakim obciążałyby oskarżonego), albowiem jak wynika z akt niniejszej sprawy, skłonna jest ona do fałszywego oskarżania G. K. , czego najlepszym dowodem jest dokonane przez nią anonimowe zgłoszenie kradzieży prądu”. To ostatnie zresztą ustalenie sądu dotyczące osoby anonimowego informatora, iż miałaby nim być R. W. , jawi się również jako dowolne, gdyż nie znajduje ono oparcia w materiale dowodowym sprawy (poza snutymi przypuszczeniami przez oskarżonego, mającego w tym ewidentny interes procesowy), bez przesłuchania na tę okoliczność samej R. W. . Nie można zaakceptować także odrzucenia a priori zeznań R. W. z powodu jej rzekomego skonfliktowania z oskarżonym, kiedy już od 2003 r. ustał ich konkubinat, a oskarżony wychowuje ich wspólne chore dziecko. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie, podczas przesłuchania oskarżonego, korzystanie z art. 389 §1 i 2 kpk ; Sąd Rejonowy mimo, że na rozprawie (k. 129) odczytał mu wyjaśnienia z postępowania przygotowawczego z k. 42-43 z uwagi na to, że „oskarżony pewnych okoliczności nie pamięta” nie dostrzegł, że wówczas wyjaśniał, iż z córką wyprowadził się z ul. (...) i mieszkał na ul. (...) , a przed sądem podał, że zamieszkiwali przy ul. (...) II ( (...) Należałoby więc wezwać oskarżonego do wyjaśnienia zachodzących sprzeczności w jego wyjaśnieniach, jak nakazuje art. 389 §2 kpk . Nie można wykluczyć, że zaistnieje jednak potrzeba przesłuchania W. C. – osoby, która według oskarżonego jest właścicielem lokalu przy ulicy (...) II, z tego dowodu Sąd Rejonowy niesłusznie zrezygnował (k. 168) uznając, że jego zeznania nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z uwagi na to, iż nielegalne podłączenie było zakryte tynkiem ściennym, a zatem musiało być dokonane przed remontem mieszkania przy ul. (...) , sąd powinien był podjąć czynności zmierzające do ustalenia, kiedy i kto w mieszkaniu tym przeprowadzał remont (należy zauważyć, że oskarżony w swoich wyjaśnieniach już zresztą wyżej przywoływanych wskazywał na wymianę przez siebie wszystkich gniazdek w tym mieszkaniu). Wyżej wymienioną okoliczność należy ustalić w drodze przesłuchania oskarżonego, zeznań świadków ( R. W. , J. M. , M. W. , ale i pracowników (...) M. Z. i J. N. , którzy skoro przeprowadzali kontrolę, będą mogli ocenić, czy mieszkanie wyglądało na świeżo remontowane i czy oskarżony coś na ten temat wspominał). Ponowny osąd sprawy będzie więc wymagał, jak z powyższych wywodów wynika bezpośredniego przeprowadzenia na nowo wszystkich dowodów oraz konsekwentnego skutecznego dążenia do przesłuchania R. W. na rozprawie, która powinna zostać na niej bezwzględnie przesłuchana, w tym na okoliczności, na jakie wskazano w niniejszym uzasadnieniu. Dopiero po skompletowaniu w taki sposób materiału dowodowego, sąd oceni dowody z respektowaniem reguł zawartych w art. 7 kpk i 410 kpk , co dopiero warunkuje możliwość poczynienia odpowiadających prawdzie ustaleń faktycznych i wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Wszystkie wyrażone powyżej zalecenia i zapatrywania prawne Sądu Okręgowego będą wiążące dla sądu, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania – w myśl art. 442 §3 kpk . Tak argumentując, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 437 §2 kpk , jak w swoim wyroku. J.D. Dorota Mazurek Beata Marzec Magdalena Mikłaszewicz