Sad powszechny, I ACa 917/12

Sygn. akt I ACa 917/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 grudnia 2012r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Tomasz Szabelski (spr.) Sędziowie: SSA Bożena Wiklak SSO del. Marta Witoszyńska Protokolant: st.sekr.sądowy Katarzyna Olejniczak po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa H. A. przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Burmistrzowi Gminy i Miasta S. o odszkodowanie i zadośćuczynienie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 18 maja 2012r. sygn. akt I C 1239/11

1. oddala apelację,
2. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt I ACa 917/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 maja 2012r. Sąd Okręgowy w Kaliszu w sprawie z powództwa H. A. przeciwko Skarbowi Państwa – Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Burmistrzowi Gminy i Miasta S. o odszkodowanie i zadośćuczynienie, sygn. akt I C 1239/11, oddalił powództwo i nie obciążył powoda kosztami procesu. Sąd Okręgowy oparł powyższe rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych, które Sąd Apelacyjny podzielił, przyjmując za własne, a z których wynika, że decyzją z dnia 12 czerwca 1978r. Naczelnik Miasta i Gminy w S. orzekł o przejęciu na rzecz Państwa, w zamian za świadczenie emerytalne, własności i posiadanie gospodarstwa rolnego o powierzchni 5.93.00 ha położonego w miejscowości W. , składającego się z działek oznaczonych numerami (...) , będącego we władaniu M. A. oraz stwierdził, że z przekazania podlegają wyłączeniu budynki stanowiące odrębny przedmiot własności usytuowane na działce (...) , na której powstaje służebność gruntowa, zaś dotychczasowa właścicielka ma prawo do bezpłatnego użytkowania gruntu rolnego o powierzchni 0.30.00 ha na działce nr (...) . Podstawę do wydania decyzji były ustalenia dotyczące osiągnięcia przez M. A. wieku emerytalnego oraz niski poziom produkcji w tym gospodarstwie. (...) objęte decyzją o przejęciu na rzecz Państwa zostały w 1978r. przekazane w użytkowanie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w W. i Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w J. . W 1982r. Rolnicza Spółdzielnia w W. została połączona do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w J. . Na skutek wniosku A. A. - spadkobiercy M. A. decyzją Wojewody K. z dnia 16 grudnia 1991 r. odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia 12 czerwca 1978r. w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 5.93 ha położonej we wsi W. , będącej własnością M. A. . Postanowieniem z dnia 13 października 1993r. Sąd Rejonowy w Jarocinie w sprawie I Ns 204/93 stwierdził, że spadek po M. A. zmarłej 24 kwietnia 1987r. w P. z mocy ustawy nabył w całości A. A. . Postanowieniem z dnia 4 maja 1994r. Sąd Rejonowy w Kaliszu w sprawie sygn. akt I Ns 276/94, stwierdził, że spadek po A. A. zmarłym 8 grudnia 1993r. w K. na podstawie testamentu z dnia 17 marca 1992r. nabył w całości syn spadkodawcy H. A. , w tym również w odniesieniu do wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego. W dniu 14 lipca 1994r. powód H. A. wystąpił do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w J. o wydanie nieruchomości położonej w miejscowości O. gmina S. , powołując się na stwierdzenie nabycia spadku po A. A. , postanowieniem Sądu Rejonowego w Kaliszu w sprawie I Ns 276/
3. Decyzją Urzędu Rejonowego w K. z dnia 14 lipca 1995r. stwierdzono wygaśnięcie użytkowania przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną w J. nieruchomości o powierzchni 5.78.00 ha położonych we wsi W. stanowiących działki o numerach (...) oraz orzeczono o przekazaniu wyżej wymienionych nieruchomości do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Formalne przekazanie nieruchomości do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa odbyło się w dniu 29 maja 1996r. i zostało potwierdzone protokołem zdawczo-odbiorczym. Decyzją (...) Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia 24 lutego 1999r. nieruchomość o powierzchni 0.1500 stanowiąca działkę nr (...) została przekazana Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Formalne przekazanie nieruchomości do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa odbyło się w dniu 25 marca 1999r. i zostało potwierdzone protokołem zdawczo-odbiorczym. Na podstawie umowy dzierżawy z dnia l maja 1999r. Agencja Nieruchomości Rolnych oddała grunty o obszarze 5.93 ha w W. w dzierżawę Z. S. , który zobowiązał się do uiszczania rocznego czynszu dzierżawnego w wysokości odpowiadającej równowartości 12,7 kwintali pszenicy. Decyzją z dnia 27 stycznia 2003r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił H. A. stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. z dnia 16 grudnia 1991 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia 12 czerwca 1978r. Kolejną decyzją z dnia 7 kwietnia 2003r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu wniosku H. A. utrzymał w mocy decyzję z dnia 27 stycznia 2003r. Wyrokiem z dnia 29 września 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie sygn. akt IV SA 4940/03 stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 stycznia 2003r. i z dnia 7 kwietnia 2004r. oraz stwierdził nieważność decyzji Wojewody (...) z dnia 16 grudnia 1991 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. . Decyzją z dnia 19 kwietnia 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , w sprawie SKO - 159/05, stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia 12 czerwca 1978r. Decyzja została uznana za ostateczną w dniu 23 maja 2005r. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2007r. Sąd Rejonowy w Kaliszu w sprawie sygn. akt I C 424/05 nakazał Agencji Nieruchomości Rolnych - Oddział Terenowy w P. i Z. S. , aby wydali powodowi H. A. nieruchomość położoną we wsi W. gmina S. , składającą się z działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi (...) o łącznej powierzchni 05.93.00 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadzi księgę wieczystą Kw nr (...) . Wyrokiem z dnia 21 września 2010r. Sąd Okręgowy w Kaliszu w sprawie sygn. akt I C 981/08 zasądził do Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w P. na rzecz H. A. kwotę 4.540,35 zł tytułem wynagrodzenia za korzystnie z nieruchomości powoda w okresie od 19 września 2005r. do dnia 24 lipca 2007r., czyli za okres od wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji Naczelnika Gminy i Miasta w S. z dnia 12 czerwca 1978r. do dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu, nakazującego wydanie przedmiotowej nieruchomości powodowi. Sąd oddalił powództwo w zakresie żądania odszkodowania za zniszczenie składników nieruchomości, jak i żądanie odszkodowawcze dotyczące zwrotu kosztów poniesionych w kancelariach i biurach prawnych, kosztów przejazdów i rozmów telefonicznych, zwrotu poniesionych opłat sądowych i administracyjnych, utraconych opłat obszarowych i zadośćuczynienia za utratę życiowych możliwości rozwojowych. Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r. w sprawie sygn. akt I ACa 1001/10, I ACz 1153/10 oddalił apelację i zażalenie powoda od w/w wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu. Pismem z dnia 4 kwietnia 2011r. powód H. A. wystąpił do pozwanych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i Burmistrza Gminy i Miasta S. o solidarną wypłatę odszkodowania i zadośćuczynienia za bezprawne odebranie decyzją Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia 12 czerwca 1978r. na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,93 ha, bezprawne władanie tymi nieruchomościami rolnymi i zabudowaniami, zniszczenie nieruchomości o powierzchni 0,1500 ha oraz doprowadzenie do uszczerbku na zdrowiu. Pismem z dnia 14 kwietnia 2011 r. Burmistrz Gminy i Miasta S. poinformował powoda o braku podstaw do przyjęcia solidarnej odpowiedzialności pozwanego i wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia. Powód ponownie w piśmie z dnia 4 maja 2011r. zwrócił się do Burmistrza Gminy i Miasta S. o wypłatę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w piśmie z dnia 25 maja 2011 r. poinformował H. A. o braku podstaw do wypłaty odszkodowania, a ostatecznym postanowieniem z dnia 13 lipca 2011 r. zwrócił wniosek powoda o wypłatę odszkodowania. Pismem z dnia 25 lipca 2011 r. powód ponowił wniosek do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o wypłatę odszkodowania i zadośćuczynienie. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie z dnia 13 lipca 2011 r. Powód H. A. utrzymuje się z emerytury oraz pobiera dodatek pielęgnacyjny z uwagi na orzeczenie lekarskie o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Powód mieszka w Domu Pomocy Społecznej w K. przy ul. (...) . W oparciu o tak ustalony stan faktyczny, Sad Okręgowy dokonał analizy roszczeń powoda przez pryzmat obowiązujących przepisów prawa, w tym odniósł się do zarzutów braku legitymacji procesowej biernej pozwanego Burmistrza Gminy i miasta S. oraz zarzutu przedawnienia roszczeń powoda wobec pozwanego Skarbu Państwa. Oceniając podstawy odpowiedzialności pozwanego Burmistrza Gminy i Miasta S. , Sąd Okręgowy podniósł, że decyzja Naczelnika Gminy i Miasta S. z dnia 12 czerwca 1978r. została wydana na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), która utraciła moc l stycznia 1983r., tj. w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 268). W myśl art. 59 ust. 3 tej ostatniej ustawy przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu następowało w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Z dniem wejścia z życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, póz. 291) przestały istnieć dotychczasowe terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy nowoutworzonych gmin oraz organy administracji rządowej. Artykuł 5 pkt 19 lit. b ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 32, poz. 291) w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie tej ustawy wskazywał, że sprawy z zakresu art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 14.12.1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin przeszły do właściwości rejonowych organów rządowej administracji ogólnej. Ustawa z dnia 14.12.1982 r. utraciła moc z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 28, poz. 153 ze zm.), która nie reguluje kwestii przejęcia gospodarstwa rolnego w zamian za rentę lub inne świadczenia pieniężne, a zatem kwestia ta nie została przypisana do właściwości żadnego organu. Jednakże zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego dnia 16 stycznia 1992r. w sprawie III CZP 145/91, opubl. OSNC 1992/9/149, „od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, póz. 95 ze zm.) odpowiedzialność za powstałą przed tą datą szkodę – spowodowaną wydaniem przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego decyzji administracyjnej dotkniętej nieważnością i uchylonej w związku z tym przez organ nadzoru, jeżeli nieważna decyzja administracyjna została wydana w zakresie kompetencji, które na mocy ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) z dniem 27 maja 1990 r. przeszły do właściwości rejonowych organów rządowej administracji ogólnej - ponosi Skarb Państwa." W myśl art. 94 tej ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) do właściwości starosty przechodzą, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, jako zadania z zakresu administracji rządowej, określone w przepisach zadania urzędów rejonowych rządowej administracji ogólnej oraz zadania i kompetencje kierowników tych urzędów. Starosta wykonuje zadania z zakresu administracji rządowej w odniesieniu do nieruchomości państwowych i jako reprezentant Skarbu Państwa – właściciela nieruchomości, a więc jest uprawniony do podejmowania działań przede wszystkim w sferze cywilnoprawnej. Szczegółowy sposób gospodarowania określony został w art. 23 ustawy o gospodarce nieruchomościami . W myśl art. 23 ust. l pkt 8 tej ustawy starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej jest statio fisci Skarbu Państwa w sądowych postępowaniach cywilnych procesowych, nieprocesowych w tym wieczysto księgowych (zob. wyrok Sądu Najwyższego dnia 2 lipca 2004r. II CK 405/03 opubl. Lex nr 174135). Sąd zwrócił przy tym uwagę, że w uzasadnieniu postanowienia z dnia 27 maja 2008r. w sprawie I OW 13/08 LEX nr 478988, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 109, poz. 464 ze zm.) zostały określone zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do nieruchomości rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego oraz zasady gospodarowania nieruchomościami rolnymi przejmowanymi na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji administracyjnych lub innych tytułów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ta regulacja szczególna wyłącza stosowanie art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), który stanowi, że do właściwości starosty przechodzą, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, jako zadania z zakresu administracji rządowej, określone w przepisach zadania urzędów rejonowych rządowej administracji ogólnej oraz zadania i kompetencje kierowników tych urzędów. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że uzależnia on właściwość starosty od spełnienia dwóch warunków: 1) braku przepisów szczególnych, 2) obowiązywanie przepisów ustanawiających zadania i kompetencje kierowników urzędów rejonowych rządowej administracji ogólnej. Regulacją szczególną jest regulacja zawarta w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700), która kompetencje w zakresie gospodarowania mieniem Skarbu Państwa przyznała Agencji Nieruchomości Rolnych (wcześniej określonej jako Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa), w tym kompetencje w zakresie nieruchomości rolnych przejmowanych na własność Skarbu Państwa. Ustalenia organu właściwego, w ocenie Sądu I instancji, należało zatem poszukiwać w zasadach ustalania właściwości organu wyższego stopnia wobec Agencji Nieruchomości Rolnych. Według art. 17 k.p.a. , organem wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu w stosunku do organów innych niż określone w art. 17 pkt l i 2 są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie. Według art. 3 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nadzór nad Agencją sprawuje minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Zatem organem wyższego stopnia wobec Agencji Nieruchomości Rolnych w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego , w przekonaniu Sądu, jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Następnie Sąd Okręgowy podniósł, że postępowanie wykazało, iż decyzją Wojewody (...) z dnia 14 lipca 1995r. przedmiotowa nieruchomość składająca się z działek o numerach (...) została przekazana do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Następnie na mocy decyzji Wojewody (...) decyzją z dnia 24 lutego 1999r. nieruchomość została przekazana Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa – obecnie funkcjonującej pod nazwą Agencja Nieruchomości Rolnych. Tym samym, dokonując analizy materiału dowodowego sprawy Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że Miasto i Gmina S. nie przejęła na własność nieruchomości będącej przedmiotem sprawy, która została przekazana do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, zatem Miasto i Gmina S. reprezentowana Burmistrza nie posiadała legitymacji procesowej w niniejszej sprawie, co determinowało oddalenie powództwa w stosunku do tego pozwanego. Odmiennie natomiast Sąd I instancji ocenił odpowiedzialność pozwanego Skarbu Państwa, uznając, że Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. jest co do zasady odpowiedzialny za szkodę w związku z wydaniem decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § l k.p.a. Podstawę prawną odpowiedzialności Skarbu Państwa w ocenie Sądu, stanowi przepis art.160 § 1 k.p.a. Sąd przywołał przy tym pogląd Sądu Najwyższego, który w uchwale pełnego składu z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt III CZP 112/10,opubl. OSNC 2011/7-8/75 przyjął ostatecznie, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem l września 2004r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § l k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § l, 2, 3 i 6 k.p.a. Jeżeli ostateczna wadliwa decyzja administracyjna została wydana przed dniem wejścia w życie Konstytucji , odszkodowanie przysługujące na podstawie art. 160 § l k.p.a. nie obejmuje korzyści utraconych wskutek jej wydania, choćby ich utrata nastąpiła po wejściu w życie Konstytucji . Jednocześnie Sąd przypomniał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 września 2003 r., K 20/02 (Dz. U. Nr 170, poz. 1660), stwierdził, że art. 160 § l w części ograniczającej odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej do rzeczywistej szkody jest niezgodny z art. 77 ust. l Konstytucji RP . Jednocześnie wskazał, że znajduje to zastosowanie do szkód powstałych od dnia 17 października 1997 r., tj. od daty wejścia w życie Konstytucji RP . W ten sposób został zróżnicowany zakres odpowiedzialności odszkodowawczej za decyzje wydane przed dniem l września 2004 r. Ma to również wpływ na obecne roszczenia. Strona może się bowiem domagać odszkodowania za poniesione straty oraz utracone korzyści na podstawie art. 160 , jeśli szkoda powstała między dniem 17 października 1997 r. a dniem 31 sierpnia 2004 r. Natomiast jeśli powstała ona przed dniem 17 października 1997 r., może domagać się w tym trybie tylko odszkodowania za poniesione straty. Konkludując powyższe rozważania, Sąd Okręgowy stwierdził, że w niniejszej sprawie jako podstawę prawną odpowiedzialności strony pozwanej należało uznać przepis art. 160 § l, 2, 3 i 6 k.p.a. , a skoro z art. 160 § 6 k.p.a. wynika, trzyletni okres przedawnienia roszczenia o odszkodowanie od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § l k.p.a. , a z poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń wynika, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. stwierdzająca nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia 12 czerwca 1978r. stała się ostateczna w dniu 23 maja 2005r., to w ocenie Sądu, należało stwierdzić, że z dniem 23 maja 2008r. nastąpiło przedawnienie roszczenia powoda o odszkodowanie. Tymczasem powód skierował swoje roszczenie do strony pozwanej dopiero w kwietniu 2011 r., a zatem, jak podkreślił Sad, uczynił to przeszło dwa lata po upływie terminu przedawnienia. Niejako na marginesie Sąd Okręgowy podniósł także, że w omawianej sprawie powód, wbrew ciążącemu na nim ciężarowi dowodowemu, nie przedstawił dowodów wskazujących zarówno na powstanie szkody, jak i doznaniu przez powoda uszczerbku na zdrowiu. Rozstrzygnięcie powyższe zaskarżył powód, zarzucając naruszenie ważnego interesu społecznego i zasad równości podmiotów wobec prawa. W ocenie skarżącego, skoro Ministerstwo Rolnictwa mogło mijać się z prawem i działać na niekorzyść poszkodowanego przez ponad dwadzieścia lat, to i poszkodowany powinien mieć taki sam okres do zwrócenia się o odszkodowanie. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda jest nieuzasadniona. Przede wszystkim wypada stwierdzić, że zaskarżony wyrok wydany został przez Sąd Okręgowy w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, którego skarżący nawet nie próbował kwestionować. Z kolei prawidłowo ustalona podstawa faktyczna rozstrzygnięcia pozwoliła Sądowi na właściwe zastosowanie prawa materialnego i procesowego, w świetle których to przepisów roszczenia powoda nie mogły zostać uwzględnione. Po pierwsze wbrew oczekiwaniom powoda, w rozpatrywanej sprawie należało zgodzić się z Sądem I instancji, że pozwany Burmistrz Miasta i Gminy w S. , co do zasady nie miał legitymacji procesowej biernej w omawianej sprawie, bowiem nie ponosił odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez wydanie w dniu 12 czerwca 1978r. przez Naczelnika Gminy i Miasta S. decyzji administracyjnej, która następnie uznana została za nieważną. Sąd Apelacyjny akceptuje wywody prawne przeprowadzone przez Sąd meriti , a brak zarzutów apelacji w tym zakresie nie wymaga ponownego ich przytaczania, czy też rozwijania. Należało zgodzić się także z Sądem I instancji, że co do zasady w ustalonym stanie faktycznym, odpowiedzialność za ewentualne szkody doznane przez powoda, a będące następstwem w/w decyzji, ponosi Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art.160 § 1 k.p.a. Przy czym, jak trafnie przyjął Sąd Okręgowy, powołując przy tym, pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale pełnego składu z 31 marca 2011r. III CZP 112/10, OSNC 2011/7-8/75, wobec faktu, że decyzja wyrządzająca szkodę wydana została przed dniem wejścia w życie Konstytucji (tj. przed 17.10.1997r.) odpowiedzialność ta nie obejmowała utraconych korzyści, a jedynie szkodę rzeczywistą ( damnum emergens) . Rzecz w tym, że szkodę taką powód, na podstawie art.6 k.c. , miał obowiązek udowodnić. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie H. A. nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych dla wykazania powstania szkody, jej wysokości oraz związku przyczynowego pomiędzy ewentualna szkodą, a decyzją z dnia 12 czerwca 1978r., która tę szkodę miała wywołać. Na rozprawie w dniu 9 maja 2012r. powód wprost oświadczył, że nie zgłasza żadnych wniosków dowodowych poza wnioskami zgłoszonymi w pozwie, zaś do pozwu załączył jedynie dokumenty obrazujące drogę podejmowaną przez powoda dla wzruszenia decyzji z 12 czerwca 1978r. i odzyskania nieruchomości, a także wezwania do zapłaty kierowane przez powoda do pozwanych. Dokumenty te nie dowodzą jednak, jak to już podniesiono, że w wyniku wadliwej decyzji powód doznał szkody i jaka była jej wysokość. Powód nie zgłosił także żadnych dowodów wskazujących na to, że w wyniku wydania wadliwej decyzji administracyjnej, czy też w wyniku działań pozwanych, doznał uszkodzenia ciała, czy też rozstroju zdrowia, o których pisał w pozwie, dających możliwość domagania się zapłaty zadośćuczynienia na podstawie art.445 § 1 k.c. Na marginesie jedynie wypada zwrócić uwagę skarżącego, że w świetle opinii biegłego lekarza kardiologa sporządzonej w sprawie Sądu Okręgowego w Kaliszu z powództwa H. A. przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych, sygn. akt IC 981/10, załączonych do akt omawianej sprawy, schorzenia jakimi dotknięty jest powód nie pozostają w związku przyczynowym z prowadzonymi przez powoda postępowaniami administracyjnymi, a są następstwem chorób samoistnych. Roszczenie powoda, poza tym, że nie zostało udowodnione, nie mogło być uwzględnione także i z tej przyczyny, że uległo przedawnieniu. Sąd Okręgowy rozważając podniesiony przez pozwany Skarb Państwa zarzut przedawnienia, celnie wskazał na przepis art.160 § 6 k.p.c. , zgodnie z którym roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art.156 § 1 k.p.a. , stała się ostateczna. W omawianej sprawie wadliwa decyzja Naczelnika Gminy i Miasta w S. z dnia 12 czerwca 1978r. uznana została za nieważną na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie SKO – 159/05, która to decyzja stała się ostateczną w dniu 23 maja 2005r. Od tej daty, stosownie do uregulowania art.160 § 6 k.p.c. rozpoczął bieg trzyletni okres przedawnienia roszczeń odszkodowawczych opartych na przepisie art.160 § 1 k.p.c. , a zatem termin ten upłynął w dniu 23 maja 2008r. Pozew w tej sprawie powód złożył dopiero w dniu 13 września 2011r., a zatem ponad trzy lata po upływie terminu przedawnienia. Roszczenie powoda przedawniło się także w oparciu o przepisy prawa cywilnego tj. art.442 § 1 k.c. , bowiem niewątpliwie z chwilą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. , powód miał wiedzę o ewentualnej szkodzie i podmiotowi obowiązanemu do jej naprawienia, a w toku postępowania nie wykazał by wiedzy takiej nie posiadał. W tych okolicznościach, wobec tak znacznego uchybienia terminowi przedawnienia, a także wobec nieudowodnienia szkody, brak było podstaw, aby uznać fakt podniesienia przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Tym bardziej, że w lipcu 2008r., a więc jedynie dwa miesiące po terminie, powód niemal identyczne roszczenia, jak w sprawie niniejszej skierował przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych, a zatem wydaje się miał możliwość dochodzenia swych roszczeń w terminie, także przeciwko Skarbowi Państwa. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art.385 k.p.c. oddalił apelację powoda, jako oczywiście bezzasadną, a zważywszy na trudną sytuację majątkowa i życiową powoda, Sąd na podstawie art.102 k.p.c. postanowił nie obciążać powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego.