Sad powszechny, I ACz 143/14

(1), O. S. , R. S.

(2), R. S. przeciwko Centrum Doradztwa Rolniczego w B. przy interwencji ubocznej Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta K. o wydanie udziału w nieruchomości na skutek zażalenia strony pozwanej i interwenienta ubocznego na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 19 lipca 2013 r., sygn. akt I C 165/13 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Sygn. akt I ACz 143/14 UZASADNIENIE Powód domagał się początkowo wydania całej nieruchomości przy ul. (...) w K. , dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa Podgórza w Krakowie prowadzi księgę wieczystą nr (...) , powołując się na to, że w skład nieobjętych spadków, których jest kuratorem wchodzi udział 5/6 we własności nieruchomości. Jako stronę pozwaną wskazano Centrum Doradztwa Rolniczego w B. , które jest faktycznym posiadaczem nieruchomości na podstawie umowy użyczenia zawartej ze Skarbem Państwa – Prezydentem Miasta K. , który jest współwłaścicielem tej nieruchomości w 1/6 (według treści księgi wieczystej), przy czym uważa się za właściciela całości nieruchomości, gdyż twierdzi, że doszło do jej zasiedzenia. W przedmiocie zasiedzenia toczy się osobna sprawa z wniosku Skarbu Państwa. Skarb Państwa – Prezydent Miasta K. zgłosił w sprawie interwencję uboczną po stronie pozwanej. Na rozprawie w dniu 19 lipca 2013 r. powód sprecyzował żądanie w ten sposób, że domagał się wydania 5/6 nieruchomości i zgłosił opozycję wobec wstąpienia do sprawy Skarbu Państwa jako interwenienta. Sąd Okręgowy postanowił nie dopuścić Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta K. do udziału w sprawie w charakterze interwenienta ubocznego. W uzasadnieniu powołał się na treść przepisów art. 76 k.p.c. i art. 78 § 1 k.p.c. Wskazał, że Skarb Państwa jako współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości nie mógłby występować w procesie jako strona, ani też nie przysługuje pozwanemu Centrum Doradztwa Rolniczego regres w stosunku do Skarbu Państwa. Podniesiono, że powód sprecyzował swoje żądanie i domagał się wydania 5/6 części nieruchomości położonej przy ul. (...) w K. . Pozwany natomiast twierdzi, że korzysta z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia zawartej ze Skarbem Państwa w dniu 17 stycznia 2012 r., którą przedłożył wraz z odpowiedzią na pozew. Z treści tej umowy, która została zawarta na 3 lata, wynika, że jej przedmiotem był udział w 1/6 części. W § 6 umowy użyczenia udziału 1/6 części nieruchomości postanowiono, że wszelkie nakłady oraz inwestycje poczynione przez biorącego do używania na przedmiotowej nieruchomości staną się własnością Skarbu Państwa i biorący do używania nie będzie występował z roszczeniem o zwrot kosztów ich wykonania. Także w przypadku rozwiązania umowy przed terminem na jaki została zawarta, biorący do używania zrzekł się przysługującego mu z tego tytułu roszczenia o zwrot nakładów. W ocenie Sądu Okręgowego interes, o którym mowa w art. 76 k.p.c. musi być interesem prawnym, a nie faktycznym: majątkowym, gospodarczym lub emocjonalnym. Zatem wyrok wydany w sprawie powinien oddziaływać na sferę prawną interwenienta ubocznego, na jego prawa majątkowe lub też niemajątkowe. Instytucja interwencji ubocznej służy ochronie interesów prawnych określonej osoby wynikających z łączącego ją stosunku prawnego ze stronami. Zdaniem Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie stosunek prawny łączący pozwanego z interwenientem ubocznym nie zostaje w żaden sposób zagrożony, mając na uwadze ostatecznie sformułowane żądanie pozwu. Ponieważ Skarb Państwa nie dochodzi w procesie praw własnych, to należało przyjąć, że po stronie Skarbu Państwa brak interesu prawnego do wstąpienia w niniejszej sprawie w charakterze interwenienta ubocznego. Podnoszona przez interwenienta ubocznego Skarb Państwa – Prezydenta Miasta K. , a także przez pozwanego, okoliczność, że toczy się postępowanie o zasiedzenie pozostałych 5/6 części w nieruchomości przy ul. (...) w K. nie ma większego znaczenia na obecnym etapie postępowania, skoro umowa użyczenia zawarta z pozwaną dotyczyła udziału 1/6 części w przedmiotowej nieruchomości. Zażalenie na postanowienie wnieśli interwenient uboczny oraz strona pozwana. Skarb Państwa zarzucił postanowieniu naruszenie przepisów art. 76 k.p.c. , 77 § 1 k.p.c. , 78 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 84 k.p.c. poprzez niezasadne uznanie, że Skarb Państwa nie wykazał i nie uprawdopodobnił interesu prawnego, uprawniającego go do przystąpienia do strony pozwanej w niniejszej sprawie oraz wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie opozycji i dopuszczenie interwenienta ubocznego Skarbu Państwa do udziału w sprawie po stronie pozwanej, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu podał, że kwestią wstępną w sprawie o wydanie nieruchomości jest kwestia własności, tymczasem Skarb Państwa konsekwentnie twierdzi, że jest właścicielem całej nieruchomości. Wskazano też na szerokie rozumienie interesu prawnego w przystąpieniu do sprawy w doktrynie i orzecznictwie oraz na potencjalne roszczenia odszkodowawcze, jakie może mieć strona pozwana wobec Skarbu Państwa. Strona pozwana domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania. Wskazano, że zgodnie z piśmiennictwem i orzecznictwem jeśli osoba trzecia wystąpiła wobec użytkownika rzeczy o jej wydanie, powinien on zawiadomić o tym właściciela, a w niniejszej sprawie Skarb Państwa użyczył stronie pozwanej całą nieruchomość uważając się za właściciela. Wskazano, że Skarb Państwa jest samoistnym posiadaczem nieruchomości, zatem domaganie się wydania jej w całości uderza w jego sferę praw. Powództwo zostało co prawda ograniczone do 5/6 nieruchomości, jednakże Skarb Państwa nie miał możliwości ustosunkowania się do tej sytuacji procesowej i uprawdopodobnienia interesu prawnego. W uzupełnieniu zażalenia podniesiono, że wynik sprawy będzie oddziaływał na prawa Skarbu Państwa zarówno wobec strony powodowej – ze względu na prawo własności, jak i wobec strony pozwanej – ze względu na zawartą umowę użyczenia. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Oba zażalenia były zasadne. Stosownie do treści art. 77 k.p.c. kto ma interes prawny w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść jednej ze stron, może w każdym stanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji przystąpić do tej strony (interwencja uboczna). W myśl art. 78 k.p.c. każda ze stron może zgłosić opozycję przeciwko wstąpieniu interwenienta ubocznego, jednakże nie później niż przy rozpoczęciu najbliższej rozprawy ( § 1 ). Sąd oddali opozycję po przeprowadzeniu co do niej rozprawy, jeżeli interwenient uprawdopodobni, że ma interes prawny we wstąpieniu do sprawy ( § 2 ). Jak trafnie wskazał zarówno Sąd Okręgowy, jak i strony skarżące interes prawny występuje wtedy, gdy wynik sprawy może mieć znaczenie dla sfery praw i obowiązków interwenienta. W ocenie Sądu Apelacyjnego sytuacja taka została w niniejszej sprawie uprawdopodobniona, zarówno w sytuacji gdy – jak w pozwie – powód domagał się wydania całej nieruchomości, czy też – jak sprecyzowano na rozprawie – 5/6 nieruchomości. W sytuacji, gdy powód domagał się wydania całej nieruchomości jest oczywiste, że współwłaściciel nieruchomości byłby dotknięty skutkami wyroku zasądzającego, doszłoby bowiem do wydania rozstrzygnięcia co do jego udziału. Także jednak w sytuacji, w której powód dochodził jedynie wydania „udziału w nieruchomości” – pomijając w tym miejscu dopuszczalność formułowania tego rodzaju żądania – interes Skarbu Państwa w udziale w sprawie był co najmniej uprawdopodobniony. Wiązało się to przede wszystkim z umową użyczenia zawartą pomiędzy Skarbem Państwa a stroną pozwaną. Nie można twierdzić, że sfera tej umowy pozostaje poza przedmiotem niniejszego procesu. Z umowy tej wynikało bowiem oddanie stronie pozwanej przez Skarb Państwa w posiadanie zależne całej nieruchomości, a nie jedynie „udziału 1/6”. Sąd Okręgowy trafnie zauważył to zresztą w uzasadnieniu zapadłego w sprawie wyroku, stwierdzając: „z umowy tej wynika, że Skarb Państwa jako współwłaściciel 1/6 części przekazał do bezpłatnego używania 1/6 części nieruchomości położonej w K. przy ul. (...) . Jednakże z dalszych zapisów umowy wynika, że pozwana objęła w posiadanie całą nieruchomość. W § 3 umowy użyczenia pozwane Centrum zobowiązało się, że nie będzie oddawać nieruchomości we władanie osób trzecich bez zgody użyczającego, natomiast w § 6 umowy strona pozwana zobowiązała się, że nie będzie występować z roszczeniem o zwrot kosztów wykonania nakładów na przedmiotową nieruchomość i nakłady miały stać się własnością Skarbu Państwa. W takiej sytuacji należało przyjąć, że Skarb Państwa jako jeden ze współwłaścicieli naruszył wynikające ze stosunku współwłasności uprawnienia pozostałych współwłaścicieli do korzystania z rzeczy wspólnej.”. Skoro zatem w umowie oddano do używania całą nieruchomość, to wydanie jej w jakiejkolwiek części może mieć wpływ na prawa i obowiązki każdej strony umowy. Mając na względzie powyższe, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.