POSTANOWIENIE Dnia 6 listopada 2014 roku Sąd Apelacyjny w Poznaniu, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Jerzy Geisler (spr.) Sędziowie: SA Jacek Nowicki SSO / del./ Małgorzata Goldbeck-Malesińska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2014 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Syndyka Masy Upadłości (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w K. przeciwko
- (...) S.A. z siedzibą w K.
- (...) (...) PARK – (...) – 96 spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w K. o zapłatę na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 2014 roku, sygn. akt: IX Gc 423/14 postanawia:
- zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zasądzić od powoda na rzecz pozwanego (...) S.A. z siedzibą w K. kwotę 1.217,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, nie obciążając go tymi kosztami w pozostałym zakresie,
- dalej idące zażalenie powoda oddalić,
- znieść wzajemnie koszty postępowania zażaleniowego. SSA M. Goldbeck-Malesińska SSA J. Geisler SSA J. Nowicki UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy obciążył powoda kosztami postępowania i z tego tytułu zasądził od niego na rzecz pozwanego (...) S.A. z siedzibą w K. kwotę 7.217,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając rozstrzygnięcie wyjaśnił, że powód cofnął pozew i zrzekł się roszczenia w stosunku do pozwanego (...) S.A. z siedzibą w K. , który, zgodnie z art. 203 § 3 k.p.c. , wniósł o przyznanie kosztów procesu. Sąd I instancji podkreślił, że powód już w odpowiedzi na wezwanie do zapłaty – przedprocesowe – informowany był, że spółka (...) S.A. z siedzibą w K. nie była inwestorem spornej inwestycji i nie ma legitymacji biernej do występowania w sprawie. Pomimo tej wiedzy powód po upływie roku wniósł pozew o zapłatę przeciwko tej spółce i dopiero po udzieleniu przez nią odpowiedzi na pozew wniósł o wezwanie do udziału w sprawie właściwego podmiotu, a w stosunku do (...) S.A. z siedzibą w K. cofnął powództwo i zrzekł się roszczenia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył powód, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez odstąpienie w całości od obciążenia go kosztami zastępstwa procesowego, ewentualnie o jego zmianę i zasądzenie od niego na rzecz pozwanego ad. 1 kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1.217,00 zł. Złożył również wniosek o zasądzenie od pozwanego ad. 1 na swoją rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący podniósł, że dopiero po przedłożeniu umowy o zarządzanie stało się dla niego jasne, że pozwany (...) S.A. wyłącznie firmuje inwestycję, podczas gdy cały ciężar odpowiedzialności został skierowany na spółkę od niego zależną. W tym stanie rzeczy koniecznym stało się dopozwanie spółki (...) (...) P. – (...) – 96 spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k., jak też cofnięcie pozwu względem pozwanego ad.
- Wobec powyższego uzasadnione jest zastosowanie wobec powoda art. 102 k.p.c. Zdaniem skarżącego należy wziąć pod uwagę etap sprawy, w którym doszło do cofnięcia powództwa oraz fakt, że powód działa w interesie wierzycieli upadłego. Skarżący podkreślił wreszcie, że z samego statusu Masy Upadłości wynika, że nie dysponuje ona żadnymi funduszami. Upadły nie ma bieżących dochodów, o czym świadczy również fakt, że uzyskał on zwolnienie od kosztów sądowych. Pozwany (...) S.A. z siedzibą w K. w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym wynagrodzenia radcy prawnego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie okazało się częściowo uzasadnione. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w sprawie zachodziły podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie względem powoda art. 102 k.p.c. , co jednak nie oznacza, że nie powinien on ponieść zaistniałych z jego winy kosztów choćby w części. Zgodnie z w/w przepisem w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przywołany przepis, realizujący zasadę słuszności, stanowi wyjątek od ogólnej reguły obciążania stron kosztami procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić przeciwnikowi, na jego żądanie, wszystkie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony ( art. 98 § 1 k.p.c. ). Hipoteza przepisu art. 102 k.p.c. , odwołująca się do występowania "wypadków szczególnie uzasadnionych", pozostawia sądowi orzekającemu swobodę oceny, czy fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji majątkowej strony, stanowią podstawę do nie obciążania jej kosztami procesu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 roku, sygn. akt: I CZ 110/07, niepubl.). Do kręgu "wypadków szczególnie uzasadnionych" należą zarówno okoliczności związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz. Do pierwszych zaliczane są sytuacje wynikające z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenia dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczeń, przedawnienie, prekluzja. Drugie natomiast wyznacza sytuacja majątkowa strony, z tym zastrzeżeniem, że niewystarczające jest powoływanie się jedynie na trudną sytuację majątkową, nawet jeśli była podstawą zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Całokształt okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastosowanie tego wyjątku, powinien być oceniony z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2011 r., I CZ 26/11, niepubl. oraz z dnia 25 sierpnia 2011 r., II CZ 51/11, niepubl.). Trafnie argumentował Sąd Okręgowy, iż powód jeszcze przed wytoczeniem powództwa dysponował informacją o osobie inwestora, albowiem okoliczność ta wynikała z treści odpowiedzi na wezwanie do zapłaty, sporządzonej w dniu 15 marca 2013 roku (k. 81-83). Niemniej jednak zgodzić się należy też z argumentacją, iż działania pozwanego (...) S.A. mogły wprowadzać w błąd co do jego roli w procesie inwestycyjnym (np. informacje na stronie internetowej). Powód dopiero po przedłożeniu przez tego pozwanego umowy o zarządzanie przedsięwzięciem inwestycyjnym uzyskał pewność, iż pozwał niewłaściwy podmiot, po czym niezwłocznie cofnął powództwo co do pozwanego (...) S.A. , zrzekając się roszczenia. Jego działania nie spowodowały zatem znacznych kosztów po stronie spółki, która została wadliwie pozwana. W tych okolicznościach obciążanie go całością kosztów zastępstwa procesowego nie byłoby uzasadnione. Trafnie również argumentował powód, że jako Syndyk Masy Upadłości działa w interesie wierzycieli, zaś sam fakt, iż spółka pozostaje w upadłości likwidacyjnej uzasadnia stanowisko, że jej sytuacja majątkowa jest trudna. Za zastosowaniem dobrodziejstwa wynikającego z art. 102 k.p.c. przemawia zatem również sytuacja finansowa spółki, na której rzecz działa Syndyk. Powód w zażaleniu podniósł, że jest w stanie ponieść koszty zastępstwa procesowego jedynie w kwocie 1.217,00 zł i taką też kwotą Sąd Apelacyjny postanowił go obciążyć, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności niniejszej sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżone postanowienie, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. , w sposób opisany w pkt. 1 postanowienia. W pozostałym zakresie zażalenie powoda podlegało oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. – pkt 2 postanowienia. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. – pkt 3 postanowienia. SSA M. Goldbeck-Malesińska SSA J. Geisler SSA J. Nowicki