Sad powszechny, I Ns 39/14

(1)I. stwierdza, że spadek po J. P.

(1)(s. B. i B. , ur. (...) w S. ) zmarłym dnia (...) r. w Z. , ostatnio przed śmiercią stale zamieszkałym w miejscowości R. (gm. R.

(1)) – na podstawie ustawy i z dobrodziejstwem inwentarza – nabył: Skarb Państwa – w całości; II. stwierdza, że wnioskodawczyni i uczestnik ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Sygn. akt I Ns 39/14 UZASADNIENIE postanowienia Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 24 października 2014 r. Wnioskodawczyni B. G. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po J. P.

(1), zmarłym dnia (...) r. w Z. , ostatnio stale zamieszkałym w R. . W uzasadnieniu wniosku wskazała, że spadkodawca J. P.

(1)nie pozostawił po sobie testamentu, ani też znanych wnioskodawczyni spadkobierców ustawowych. Jednocześnie z treści wniosku wynikało, że w skład spadku po zmarłym wchodzi udział w wysokości 3/6 części współwłasności gospodarstwa rolnego położonego w R. , który odziedziczył po swojej żonie zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Zambrowie w sprawie sygn. akt I Ns 230/09. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że jest siostrą J. P.

(2)– zmarłej żony spadkodawcy J. P.

(1)i obecnie zamieszkuje w domu, w którym wcześniej zamieszkiwał spadkodawca. Sąd Rejonowy w Zambrowie ustalił następujący stan faktyczny: Spadkodawca J. P.

(1)zmarł w dniu (...) r. w Z. , zaś ostatnio stale przed śmiercią zamieszkiwał w R. . W chwili śmierci był wdowcem, bowiem jego żona J. P.

(2)zmarła wcześniej, tj. w dniu 20 maja 1980 r. Postanowieniem z dnia 16 września 2009 r. Sąd Rejonowy w Zambrowie w sprawie sygn. akt I Ns 230/09 stwierdził, że spadek po J. P.

(2)– na podstawie ustawy – nabyli: mąż J. P.

(1)w 3/6 części oraz siostry J. D.

(1), B. G. i H. P. w 1/6 części każda z nich. Spadkodawca J. P.

(1)nie sporządził testamentu, natomiast nie udało się ustalić, aby pozostawił po sobie spadkobierców ustawowych, tj. dzieci, rodziców, bądź rodzeństwa. W skład spadku po zmarłym wchodzi udział w wysokości 3/6 we współwłasności nieruchomości rolnej położonej w R. oznaczonej w ewidencji gruntów nr (...) o powierzchni 1,2500 ha oraz udział w wysokości 3/12 we współwłasności nieruchomości rolnej położonej w R. oznaczonej w ewidencji gruntów nr (...) o powierzchni 0,1400 ha. Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie: pisma z USC w R. (k. 9), UG w R. (k. 10), wypisu z rejestru gruntów (k. 32) oraz odpisów skróconych aktów stanu cywilnego (k. 3-8, 11 i 13 z dołączonych akt tutejszego Sądu o sygn. akt I Ns 230/09). Sąd Rejonowy w Zambrowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1025 § 1 k.c. sąd – na wniosek osoby mającej w tym interes – stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Z treści art. 924 k.c. wynika, że spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, wówczas też prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi IV kodeksu cywilnego (tj. art. 922 § 1 i nast. k.c. ). Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku ( art. 925 k.c. ), natomiast powołanie do spadku może wynikać z ustawy albo z testamentu ( art. 926 § 1 k.c. ). Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy w drodze testamentu albo gdy żadna z osób, które powołał w takim testamencie, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje ( art. 927 § 1 k.c. ), a ponadto nie dziedziczą również osoby uznane przez sąd za niegodne dziedziczenia ( art. 928 § 1 k.c. ), osoby wydziedziczone ( art. 1008 k.c. ) oraz takie, które złożyły oświadczenie o odrzuceniu spadku ( art. 1020 k.c. ), bądź zawarły ze spadkodawcą umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia ( art. 1048 i 1049 k.c. ). Zgodnie z art. 670 k.p.c. w postępowaniu sądowym sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą, a w szczególności bada, czy spadkobierca pozostawił testament oraz wzywa do złożenia testamentu osobę, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament u niej się znajduje. Jeżeli testament zostanie złożony, sąd dokona jego otwarcia i ogłoszenia. Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynikało, że spadkodawca J. P.

(1)nie pozostawił testamentu, a zatem zastosowanie miało dziedziczenie ustawowe przewidziane w przepisach art. 931 k.c. i następne. Postępowanie dowodowe wykazało, że J. P.

(1)w chwili śmierci był wdowcem, gdyż jego żona zmarła wcześniej (tj. w dniu 20 maja 1980 r.) i nie pozostawił po sobie żadnych dzieci, ani też innych osób z najbliższej rodziny, które mogłyby nabyć spadek po nim. Brak było zatem spadkobiercy, od którego mogłoby być odebrane zapewnienie w trybie art. 671 k.p.c. . W związku z tym w toku niniejszego postępowania Sąd podjął próby ustalenia ewentualnych spadkobierców po zmarłym, jednakże okazały się one nieskuteczne (zob. pismo z Urzędu Stanu Cywilnego i Urzędu Gminy w R. – k. 9 i 10 oraz pismo wnioskodawczyni z dnia 21 sierpnia 2014 r. – k. 26). Ostatecznie w związku z tym, że w sprawie nie można było odebrać zapewnienia spadkowego, Sąd dokonał również ogłoszenia o toczącym się postępowaniu w trybie art. 672 i 673 k.p.c. (w dzienniku Gazeta (...) , w Urzędzie Gminy w R. , a także w budynku Sądu Rejonowego w Zambrowie), wzywając wszystkich spadkobierców po zmarłym J. P.

(1), aby w terminie sześciu miesięcy od daty ukazania się ogłoszenia zgłosili i udowodnili nabycie spadku – pod rygorem ich pominięcia w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku (k. 13). Zgodnie z treścią art. 935 § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie otwarcia spadku (tj. (...) r.) w braku zstępnych, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada jego małżonkowi. W przypadku braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom, rodzeństwu i zstępnym rodzeństwa (§ 2), natomiast w braku małżonka spadkodawcy i krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu (§ 3). W wyniku przeprowadzonego postępowania nie ujawniono, aby zmarły J. P.

(1)pozostawił jakiegokolwiek spadkobiercę z najbliższej rodziny, który nabyłby spadek po nim. Nie budziło przy tym wątpliwości, że ani wnioskodawczyni B. G. , ani też osoby przez nią wskazane jako spadkobiercy zmarłej żony spadkodawcy (tj. H. P. , R. D. oraz J. D.

(2)) nie należą do kręgu ustawowych spadkobierców po J. P.

(1). Osoby te mogłyby ewentualnie zostać spadkobiercami wyłącznie w drodze rozporządzenia przez spadkodawcę swoim majątkiem w testamentu, co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W świetle powyższego oraz w myśl art. 935 § 3 k.c. spadek po J. P.

(1)przypadł w całości Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu, który dziedziczy w ostatnim kręgu. W związku z tym Sąd w toku postępowania na mocy art. 510 § 2 k.p.c. dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnika niniejszego postępowania Skarb Państwa – reprezentowany przez Starostę (...) , który występuje on w roli statio fisci Skarbu Państwa, albowiem wykonując zadania z zakresu administracji rządowej z mocy art. 23 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 21 sierpnia o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) – podejmuje czynności w postępowaniu sadowym, w szczególności w sprawach dotyczących własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości, o zapłatę należności za korzystanie z nieruchomości, o roszczenia ze stosunku najmu, dzierżawy lub użyczenia, o stwierdzenie nabycia spadku, o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 1999 r., sygn. akt II CKN 683/99). Jednocześnie doszło do nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, gdyż zgodnie z treścią art. 1023 § 2 k.c. pomimo tego, że Skarb Państwa, ani gmina nie składają oświadczenia o przyjęciu spadku – to spadek uważa się zawsze za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. W związku z tym, że w skład spadku wchodził udział w gospodarstwie rolnym, zaś otwarcie spadku nastąpiło przed dniem 14 lutego 2001 r., dlatego też w niniejszej sprawie miały zastosowanie przepisy szczególne dotyczące dziedziczenia gospodarstw rolnych ( art. 1058 k.c. i następne). Tym niemniej z uwagi na to, że spadkodawca nie pozostawił po sobie osób najbliższych, które mogłyby nabyć to gospodarstwo rolne – to w myśl art. 1063 k.c. (w brzmieniu obowiązującym w chwili otwarcia spadku), jeżeli ani małżonek spadkodawcy, ani żaden z jego krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy nie odpowiada warunkom przewidzianym dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego albo jeżeli uprawnionym do dziedziczenia są wyłącznie osoby, które w chwili otwarcia spadku są trwale niezdolne do pracy – wówczas gospodarstwo dziedziczą spadkobiercy na zasadach ogólnych. W świetle powyższego cały spadek po J. P.

(1), w tym również wchodzący w jego skład udział w gospodarstwie rolnym – nabył z mocy ustawy oraz z dobrodziejstwem inwentarza Skarb Państwa. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Rejonowy na podstawie art. 1025 § 1 k.c. i art. 935 § 3 k.c. w zw. z art. 1023 § 2 k.c. oraz art. 1063 k.c. orzekł, jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji postanowienia na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. uznając przy tym, że wnioskodawczyni i uczestnik postępowania powinni je ponieść w zakresie związanym ze swym udziałem w sprawie.