, stroną w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest: 1) ubezpieczony, 2) inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, 3) organ rentowy oraz 4) zainteresowany. Ubezpieczonym jest osoba ubiegająca się o świadczenie z ubezpieczeń społecznych lub z ubezpieczenia rodzinnego albo o emeryturę lub rentę; ubiegająca się o ustalenie istnienia bądź nieistnienia obowiązku ubezpieczenia, jego zakresu lub wymiaru składki z tego tytułu, ubiegająca się o świadczenia w sprawach należących do właściwości ZUS oraz ubiegająca się o odszkodowanie przysługujące w razie wypadku i choroby pozostającej w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji lub w Służbie Więziennej ( art. 476 § 5 pkt 2 k.p.c. ). Ubezpieczony staje się stroną postępowania wówczas, gdy jako wnioskodawca ubiega się o świadczenie lub żąda ustalenia prawa. Jest nim ten, kto występował o wydanie decyzji, a więc swoim wnioskiem spowodował wydanie decyzji organu rentowego. Nie jest natomiast ubezpieczonym w rozumieniu art. 476 § 5 pkt 2 k.p.c. (ubiegającym się o świadczenie lub ustalenie, czyli wnioskodawcą) podmiot, który nie wystąpił z wnioskiem i nie brał udziału w postępowaniu przed organem rentowym. Podmiot taki jest jednak stroną postępowania przed sądem jako „inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja”; to jest jako osoba, wobec której organ rentowy wydał decyzję, działając bez jej wniosku (z urzędu, w wyniku kontroli uprawnień). Ubezpieczonego (wnioskodawcę, czyli osobę ubiegającą się o świadczenie lub ustalenie) oraz „inną osobę, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja” łączy to, że podmioty te są z reguły wymienione w decyzji, jako strony postępowania przed organem ubezpieczeń społecznych (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1999 r., II UKN 52/99, OSNAPiUS 2000 nr 22, poz. 826). A więc ubezpieczony, osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja oraz zainteresowany, który został wezwany do udziału w sprawie przed organem rentowym, są stronami postępowania sądowego bez potrzeby dokonanie przez sąd jakiejkolwiek szczególnej czynności procesowej, czyli zbędne jest wydawanie wobec nich postanowienia o wezwaniu do udziału w sprawie. Wynika to z samej treści cytowanego wyżej art.
Uniemożliwienie tym podmiotom obrony ich praw w postępowaniu sądowym (w szczególności pominięcie ich w czynnościach procesowych) oznacza nieważność postępowania (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 2 października 2008r., I UK 79/08). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji rozpoznał odwołania P. A. od trzech różnych decyzji KRUS wydanych 27 lipca 2013r., których adresatem był rolnik A. A. . Jest on zatem osobą, wobec którego organ rentowy wydał decyzje, działając bez jego wniosku (z urzędu, w wyniku kontroli uprawnień). W tej sytuacji, zgodnie z art.
, A. A. , jako rolnik, wobec którego wydano decyzje o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczeń dla jego syna P. A. , jako adresat decyzji jest w niniejszym postępowaniu „inną osobą, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja”. Takie postępowanie organu rentowego ma uzasadnienie w treści uregulowań ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników , ponieważ zgodnie z art. 4 ust. 1 zd. 1 u.s.r., składki na ubezpieczenie społeczne za każdego ubezpieczonego opłaca rolnik, co oznacza, że musi mieć świadomość, czy członkowie rodziny podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników i w jakim okresie, ponieważ ma to bezpośredni wpływ na jego zobowiązania wobec KRUS z tytułu opłacania składek. W rezultacie tych ustaleń poza sporem jest, że A. A. winien być stroną niniejszego postępowania, jako adresat decyzji, od których wniesiono odwołania do sądu. Sąd Okręgowy rozpoznając odwołania P. A. , nie wezwał do udziału w toczącym się postępowaniu A. A. i w rezultacie rozpoznał sprawę z pominięciem osoby, która była adresatem zaskarżonych decyzji organu rentowego. Takie postępowanie dotknięte jest nieważnością, ponieważ wskutek wadliwości procesowych Sądu, nie mogąc uczestniczyć w procesie, strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Uwzględniając z urzędu formalną podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku, bezprzedmiotowa stała się merytoryczna analiza zarzutów podniesionych w apelacji. Z tego powodu, po stwierdzeniu, że postępowanie przed Sądem pierwszej instancji dotknięte jest nieważnością wskazaną w art. 379 pkt 5 k.p.c. , na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. koniecznym było uchylenie zaskarżonego wyroku, zniesienie postępowania w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Uchylając wyrok Sąd Apelacyjny pozostawił Sądowi Okręgowemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego zgodnie z art.108 § 2 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.