Sygn. akt: III AUa 798/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Mirosław Godlewski Sędziowie: SSA Jacek Zajączkowski (spr.) SSO del. D. Rzeźniowiecka Protokolant: stażysta Agata Jóźwiak po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2013 r. w Łodzi sprawy P. J. i I. O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w Ł. o składki, na skutek apelacji P. J. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt: VIII U 181/11; oddala apelację. Sygn. akt III AUa 798/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 20 grudnia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. stwierdził, że P. J. jako członek zarządu (...) spółki z o.o. z siedzibą w Ł. ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2004 r. do sierpnia 2006 r. w łącznej kwocie 154.480,20 zł, na którą składają się należności z tytułu składek oraz odsetki liczone na dzień 20 grudnia 2010 r. Decyzją z dnia 20 grudnia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. stwierdził, że I. O. jako członek zarządu (...) spółki z o.o. z siedzibą w Ł. ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2004 r. do sierpnia 2006 r. w łącznej kwocie 154.480,20 zł, na którą składają się należności z tytułu składek oraz odsetki liczone na dzień 20 grudnia 2010 r. P. J. odwołanie od decyzji z dnia 20 grudnia 2010 r. złożył w dniu 24 stycznia 2011 r. I. O. odwołanie złożył w dniu 7 lutego 2011 r. Obydwaj odwołujący się wnieśli o uchylenie skarżonych decyzji. W uzasadnieniu swych odwołań wskazali, iż ZUS wszczął postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej bez uprzedniego doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu składek i odsetek czym naruszył przepis art. 108 § 2 pkt. 2 lit. a i d Ordynacji podatkowej. Organ rentowy nie udowodnił także, że przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie sytuacji majątkowej spółki. Odwołujący się podnieśli zarzut przedawnienia należności objętych skarżoną decyzją. W odpowiedziach na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie. Na ostatnim terminie rozprawy w dniu 7 stycznia 2012 r. pełnomocnik wnioskodawców poparł odwołanie, oraz wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Pełnomocnik podniósł zarzut przedawnienia za lata 2004-2005 odnośnie P. J. oraz za rok 2005 w przypadku I. O. . Pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Wyrokiem z dnia 21 lutego 2012 roku Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił odwołania oraz zasądził od wnioskodawców na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społęczych II Oddziału w Ł. kwoty po 3.600 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wydając powyżej rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy ustalił następujące okoliczności faktyczne: (...) spółka z o.o. z siedzibą w Ł. przy ul. (...) powstała w dniu 3 grudnia 2002 r. Udziałowcami w spółce byli J. O. i I. O. . Zarząd spółki od początku jej działalności stanowili I. O. jako Prezes Zarządu i P. J. jako Wiceprezes. Zgodnie wpisem w KRS każdy z członków zarządu był samodzielnie uprawniony do składnia oświadczeń i podpisywania w imieniu spółki. ( P. J. k. 57-v, k. 58). (...) spółki z o.o. mieściła się w nieruchomości, której prawnym właścicielem była (...) spółka z o.o. W skład nieruchomości znajdującej się w Ł. przy ul. (...) wchodził zespół budynków produkcyjno - magazynowo - biurowych, parking i plac manewrowy. Ojcem wnioskodawcy I. O. jest J. O. . J. O. poza firmą (...) spółka z o.o. prowadzi jeszcze dwie firmy to jest (...) spółkę z o.o. i PPHU (...) . Struktura działalności wszystkich trzech firm była powiązana i polegała na tym, że PPHU (...) produkowała dzianinę, (...) spółka z o.o. farbowała i wykańczała dzianinę a (...) spółka z o.o. zajmowała się sprzedażą dzianiny. Siedziba firm był wspólna. Wszystkie decyzje w (...) spółce z o.o. podejmował J. O. jako zarządzający całą grupą przedsiębiorstw. P. J. w dniu 13 października 2006 roku złożył rezygnację z pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu spółki (...) . Wniosek umotywował nieuwzględnieniem jego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki oraz nie wszczęciem postępowania układowego. Zgłoszenie spółki do upadłości wnioskodawca zaproponował na zgromadzeniu wspólników w 2006 r. ale nie wniosek ten nie został przyjęty. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki (...) w dniu 13 października 2006 r. podjęło uchwałę Nr 1 o odwołaniu I. O. i P. J. z pełnionych funkcji członków zarządu. Podjętą w tym samym dniu uchwałą Nr 2, z dniem 14 października 2006 r., na stanowisko Prezesa Zarządu został powołany J. O. . Pismem z dnia 10 grudnia 2007 r., złożonym w Sądzie Rejonowym dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi w dniu 11 grudnia 2007 r., P. J. poinformował o złożonej w dniu 13 października 2006 r. rezygnacji. Na podstawie umowy zawartej w dniu 9 lipca 2007 r. J. O. i I. O. sprzedali całość swoich udziałów w spółce (...) D. J. , za łączną kwotę 1.000 zł. Pismem z dnia 10 października 2007 r., złożonym w Sądzie Rejonowym dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi, J. O. i I. O. , jako (...) spółki (...) , poinformowali, iż na podstawie umowy z dnia 9 lipca 2007 r. dokonali zbycia całości posiadanych udziałów w spółce. (...) spółka z o.o. posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od kwietnia 2003 r. do czerwca 2007 r. w kwocie 212.076,42 zł, plus odsetki liczone na dzień 20 grudnia 2010 r. w wysokości 144.423 zł oraz koszty upomnień przedegzekucyjnych w wysokości 184,80 zł. Zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek za okres od grudnia 2004 r. do sierpnia 2006 r. wynoszą łącznie 154.480,20 zł. Na kwotę tą składają się należności: - na ubezpieczenie społeczne za miesiące od grudnia 2004 r. do sierpnia 2006 r. w kwocie 122.128,35 zł, w tym należność główna - 76.220,35 zł i odsetki liczone na dzień 20 grudnia 2010 r.-45.908 zł; - na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od grudnia 2004 r. do sierpnia 2006 r. w kwocie 23.622,98 zł, w tym należność główna - 14.753,86 zł i odsetki liczone na dzień 20 grudnia 2010 r.-8.869 zł; - na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od grudnia 2004 r. do sierpnia 2006 r. w kwocie 8.730,99 zł, w tym należność główna - 5.447,99 zł i odsetki liczone na dzień 20 grudnia 2010 r. - 3.283 zł (decyzja ZUS k. 64-65, k. 62-63 akt ZUS). (...) spółki z o.o. prowadzona była egzekucja z tytułu zaległości w Urzędzie Skarbowym i w ZUS. Pismem z dnia 15 października 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. zwrócił organowi rentowemu tytuły wykonawcze obejmujące zaległe składki wystawione na (...) spółkę z o.o. z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował, że pod adresem siedziby firmy nie ma możliwości prowadzenia dalszej egzekucji. Zastosowany środek egzekucyjny, w postaci zajęcia konta w Raiffeisen Bank, nie umożliwił realizacji zaległości. Pismem z dnia 2 listopada 2006 r. Bank poinformował Urząd Skarbowy o zamknięciu rachunku. Podjęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu 10 maja 2007 r. zarządzenie otwarcia środków transportu, lokali, innych pomieszczeń oraz schowków zajmowanych przez spółkę (...) nie doprowadziło do dokonania dalszych czynności z uwagi na fakt, że firma wynajmowała dwa pomieszczenia od spółki z o.o. (...) . Spółka nie miała żadnych towarów handlowych i ruchomości. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd Okręgowy powołując się na treść art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja Podatkowa w zw. z art. 31 ustawy z 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych uznał odwołania za nieuzasadnione, bowiem w jego ocenie ZUS wykazał spełnienie okoliczności, od zaistnienia których uzależnione jest przeniesienie odpowiedzialności za zaległości składkowe na członków zarządu Spółki (...) , Sąd stwierdził bowiem, iż niewątpliwie, przez okres, za który powstały zaległości składkowe na rzecz ZUS, odwołujący pełnili funkcje członków zarządu (...) sp. z o.o. Prowadzone przeciwko spółce postępowanie egzekucyjne nie ujawniło żadnych ruchomości o wartości handlowej, dochodów ani innych wierzytelności, do których można skierować egzekucję. Bezskuteczność egzekucji stwierdził Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. w październiku 2007 r. zwracając organowi rentowemu tytuły wykonawcze obejmujące zaległe składki wystawione na (...) spółkę z o.o. Aktualnie spółka (...) nie posiada żadnego majątku ani praw, z którego mogłaby być prowadzona egzekucja. Wnioskodawcy żadnego mienia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości składkowych, nie wskazali a tym samym nie została w ich przypadku spełniona przesłanka, o której mowa w art. 116 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej, które pozwalałby zwolnić ich od odpowiedzialności za zobowiązania spółki z o.o. wobec ZUS. Spółka nie wykazała również, iżby we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości. Odwołujący się I. O. i P. J. braku swojej winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości upatrywali w niemożności podejmowania samodzielnie decyzji dotyczących spółki. Zdaniem Sądu, nie ulega żadnej wątpliwości, iż obydwaj wnioskodawcy musieli zdawać sobie sprawę ze złej sytuacji finansowej spółki, choćby z samego faktu prowadzonej egzekucji z tytułu zaległości zarówno wobec Urzędu Skarbowego jak i wobec ZUS-u. Wymaga tylko w tym miejscu przypomnienia, że zaległości wobec ZUS-u z tytułu nieopłaconych składek sięgają kwietnia 2003 r. A zatem co najmniej od kwietnia 2003 r. spółka miała już problemy finansowe z regulowaniem należności wobec swoich wierzycieli. Okoliczność, że wszystkie decyzje w spółce podejmował wyłącznie jej udziałowiec J. O. , zdaniem Sądu Okręgowego, nie zwalnia wnioskodawców z odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Sąd podkreślił, że to urzędujący członek zarządu jest osobą formalnie powołaną do składu zarządu i pełniącą funkcję jako organ osoby prawnej. Atrybuty te traci on dopiero w razie odwołania, rezygnacji lub upływu czasu, na jaki został powołany. Z samej istoty funkcji członka zarządu wynika, iż należy do niego prawo prowadzenia spraw spółki i do jej reprezentacji na zewnątrz we wszystkich czynnościach sądowych i pozasądowych spółki, którego to prawa reprezentacji nie można ograniczyć ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich ( art. 204 k.s.h. ). Pełnienie funkcji członka zarządu jest przy tym funkcją dobrowolną a charakter prawny tej funkcji oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, ale oznacza też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Odnosząc się do zarzutu jaki odwołujący się sformułowali w odwołaniu o wszczęciu postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej bez uprzedniego doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu składek i odsetek, czym organ rentowy miał naruszyć przepis art. 108 § 2 pkt. 2 lit. a i d Ordynacji podatkowej, Sąd Okręgowy zważył, że przepis art. 108 § 2 Ordynacji podatkowej - jako nie wymieniony w art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - nie ma zastosowania do należności składkowych. Początek biegu terminu, o którym mowa w przepisie art. 118 § 1 , powiązano z datą powstania zaległości podatkowej, który biegnie on od końca roku kalendarzowego, w którym to zdarzenie miało miejsce, i trwa nieprzerwanie aż do upływu 5 lat. Zatem w tym przypadku końcem terminu do wydania decyzji o odpowiedzialności osób trzecich będzie ostatni dzień grudnia piątego roku po roku, w którym powstała zaległość podatkowa. W rozpoznawanej sprawie skarżonymi decyzjami zostały objęte należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od grudnia 2004 r. do sierpnia 2006 r. Składka za miesiąc grudzień 2004 r., zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , była wymagalna w terminie do dnia 15 stycznia 2005 r. Z dniem zatem 16 stycznia 2005 r. spółka zaczęła zalegać z płatnością składki za miesiąc grudzień 2005 r. Wobec tego dzień 31 grudnia 2010 r. był ostatnim dniem do wydania decyzji o odpowiedzialności osób trzecich za składki należne za najwcześniejszy miesiąc - grudzień 2004 r. Skarżone decyzje zostały wydane w dniu 20 grudnia 2010 r. czyli przed upływem tego terminu. Stosownie do wyników postępowania, na podstawie art. 98 kpc , oraz § 2 ust. 2 w zw. z § 6 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. i w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z Sąd Okręgowy obciążył wnioskodawców obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego poniesionymi przez organ rentowy. Powyższe orzeczenie zaskarżył apelacją P. J. zarzucając:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.