Sad powszechny, V P 16/12

(1)przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. o ustalenie I. Oddala powództwo. II. Zasądza od S. G.

(1)na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn.akt: VP 16/12 UZASADNIENIE S. G.

(1)wniósł o ustalenie, że przysługuje mu jako pracownikowi Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) spółki z o.o. w B. , prawo wyboru na podstawie art. 18 ust.3 ustawy z dnia 20.1.1996 r. o gospodarce komunalnej 2 członków rady nadzorczej tej spółki. W uzasadnieniu pozwu podał, że Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników (...) uchwałą nr 25/2008 z dnia 17.12.2008 r. uchyliło m.in. § 14 ust.4 umowy tej spółki. Przepis ten stanowił, że „Dwaj członkowie Rady Nadzorczej, w tym wiceprzewodniczący, przed powołaniem przez Zgromadzenie Wspólników wybrani zostaną przez pracowników Spółki w głosowaniu bezpośrednim i tajnym przy zachowaniu zasady powszechności. Wynik wyborów jest wiążący dla Zgromadzenia Wspólników”. Wg powoda, pracownicy spółki z mocy samego prawa zachowali prawo wyboru 2 członków rady nadzorczej. Przedstawiciele pracowników kwestionowali projekt takiej uchwały ze względu na jej niezgodność z prawem. Organizacje związkowe działające w (...) wezwały ją do dokonania wyboru członków rady spośród pracowników. Pozwana oraz jej jedyny udziałowiec Gmina B. odmówili przeprowadzenia takich wyborów. Pozwana spółka powstała na skutek przekształcenia Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa (...) . Art. 14 ustawy z dnia 14 ustawy z dnia 20.12.1996 r. o gospodarce komunalnej określa dwa tryby przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego w spółkę. Pierwszy polega na wyborze przez Radę Gminy formy organizacyjno – prawnej dla działalności prowadzonej przez przedsiębiorstwo komunalne a drugi ma zastosowanie w razie niedokonania przez Radę Gminy wyboru takiej formy. W spółce powstałej z przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego działa rada nadzorcza. Ponieważ (...) powstało z (...) jej pracownicy z mocy prawa zachowali prawo wyboru członków rady nadzorczej. Interes prawny powoda polega na prawie ustalenia, że przysługuje mu czynne prawo wyborcze. Pozwana (...) spółka z o.o. w B. wniosła o oddalenie powództwa. Jej zdaniem, powodowi nie przysługuje prawo wybierania członków rady nadzorczej. Były Wojewoda B. zarządzeniem nr 9/75 z 15.02.1975 r. utworzył Wojewódzkie Przedsiębiorstwo (...) w B. . Było to przedsiębiorstwo państwowe. Taki status utrzymało aż do reformy administracji publicznej. Na mocy art.5 ust.3 pkt 2 ustawy z dnia 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych mienie ogólnonarodowe służące użyteczności publicznej zostało przekazane gminom jako mienie komunalne. Decyzją z 17.08.1992 r. Wojewoda B. przekazał Gminie B. mienie państwowe energetyki cieplnej służące użyteczności publicznej wraz z częścią Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa (...) w B. . 31.08.1992 r. Rada Miejska postanowiła wnieść to mienie jako aport do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jedynym jej wspólnikiem była Gmina B. . Pozwana spółka do tej pory ma ten sam status prawny. Powołany wyżej przez powoda art.18 ustawy o gospodarce komunalnej dotyczy wyłącznie spółek powstałych z przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego z mocy ustawy. Pozwana spółka powstała w inny sposób. Uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników nr 25/2008 z 17.12.2008r. uchylająca zapisy umowy spółki o prawie wyboru przez pracowników 2 członków rady nadzorczej nie jest sprzeczna z treścią art.18 ust.3 ustawy. Pozwana jako spółka prawa handlowego może więc w sposób dowolny, działając w granicach wyznaczonych przez przepisy Kodeksu spółek handlowych , określać skład rady nadzorczej. W tej sytuacji pracownicy nie mają już prawa wyboru swoich przedstawicieli do tego organu. Sąd Okręgowy w Białymstoku ustalił i zważył, co następuje: Bezspornym w sprawie było, że powód jest pracownikiem Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o. w B. . Na rozprawie w dniu 28.12.2012 r. wyjaśnił, że pracuje w niej od 1978 r. Z zawodu jest spawaczem. Jest przewodniczącym komisji zakładowej (...) . Ostatnie wybory do rady nadzorczej odbyły się w 2004 r. Przedstawicielami pracowników w tym organie byli: B. J. i T. B. . Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników odbyło się 17.12.2008 r. Nikt nie oprotestował zmiany statutu. Wg § 1 uchwały nr 25/2008 w akcie założycielskim Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) spółki z o.o. w B. wprowadzono m.in. zmianę dotyczącą składu Rady Nadzorczej. Obecnie może ona składać się z 3 do 6 członków powołanych uchwałą Zgromadzenia Wspólników ( k.18). § 11 aktu założycielskiego z 3.09.1992 r. stanowił, że w skład Radywchodziło 6 członków. Przewodniczącego, wiceprzewodniczącego i pozostałych członków powoływał Zarząd Miasta B. . Dwaj członkowie Rady, w tym wiceprzewodniczący, przed powołaniem przez ZM musieli być wyłonieni w tajnym głosowaniu przez pracowników spółki (k.22-23). Wg tekstu jednolitego aktu założycielskiego z 31.01.2003 r. wybór 2 członków Rady został zastrzeżony dla pracowników w wyborach powszechnych, bezpośrednich i tajnych (k.37). Zgodnie z treścią art.252 § 1 ksh radzie nadzorczej oraz poszczególnym jej członkom przysługuje prawo do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. Prawo do wniesienia powództwa wygasa z upływem sześciu miesięcy od dnia otrzymania wiadomości o uchwale, jednakże nie później niż z upływem 3 lat od dnia powzięcia uchwały. Upływ tych terminów nie wyłącza możliwości podniesienia zarzutu nieważności uchwały. Powód nie był członkiem RN w 2008 r. i nie miał legitymacji do wystąpienia z takim powództwem. Żaden z przedstawicieli pracowników nie skorzystał z przysługującego mu prawa. Wg komentarza Kodeksu spółek handlowych autorstwa Andrzeja Kidybyz funkcji art.252 § 4 wynika, że nawet jeżeli w ustawowym terminie nikt nie zaskarżył uchwały, w każdym czasie dowolna osoba, którą mogą dotknąć skutki nieważnej uchwały może zasłonić się zarzutem jej nieważności. W doktrynie prawa procesowego wyróżnia się zarzuty procesowe oraz merytoryczne. Za zarzut uznaje się środek obrony, dzięki któremu pozwany może doprowadzić do zakończenia procesu w korzystny dla siebie sposób. Klasycznymi zarzutami są przedawnienie, potrącenie, zatrzymanie a pośrednio także prekluzja dowodowa. S. G.

(1)jako powód nie może powoływać się na zarzut nieważności uchwały. Teoretycznie swoje żądanie mógł oprzeć na normie art.58 k.c. , który stanowi, że czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. Takie uznanie byłoby podstawą przyjęcia, że przysługuje mu czynne prawo wyborcze. Powód zarzucił pozwanej naruszenie przepisów ustawy z dnia 20.12.1996r. o gospodarce komunalnej . Obowiązuje ona od 20.02.1997 r. Ustawodawca w jej art. 2 określił, że gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego. Przedsiębiorstwa komunalne, w stosunku do których rada gminy do dnia 30.06.1997 r. nie postanowiła o wyborze organizacyjno – prawnej formy lub o ich prywatyzacji, ulegają z dniem 1 lipca 1997 r. przekształceniu w jednoosobową spółkę gminy, z mocy prawa. Zdaniem Sądu, przepis ten jest wadliwie skonstruowany. Skoro ustawa obowiązuje od 20.02.1997 r. to data 30.06.1997 r. dotyczy przyszłości i takiego też czasu należało w nim użyć. W niniejszej sprawie bezspornym było, że pozwana jest spółką od 1992 r. Nie została przekształcona z przedsiębiorstwa komunalnego w sposób podany we wskazanym wyżej przepisie a także w okresie od wejścia w życie ustawy do końca czerwca 1997 r. Tylko w spółce powstałej z przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego musi działać rada nadzorcza. Rada Nadzorcza w (...) powstała na mocy aktu założycielskiego. W 1992 r. obowiązywał Kodeks handlowy . Stanowił on w art.206 o możliwości ustanowienia rady nadzorczej na mocy umowy spółki. Obowiązek utworzenia takiego organu dotyczył spółek o kapitale zakładowym wyższym od 250 mln zł. Kapitał (...) wynosił 250 mld zł, ale spółka miała tylko jednego wspólnika a nie ponad 50. Na podstawie art.27 ustawy zarząd gminy w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy miał obowiązek dostosować statuty spółek powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy do jej przepisów. W pozwanej spółce działała rad nadzorcza. Gdyby powstała ona z przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego usunięcie ze składu rady nadzorczej przedstawicieli pracowników byłoby niezgodne z prawem, gdyż zgodność statutu z ustawą powinna istnieć przez cały okres istnienia spółki. Ustawodawca przyznał samorządowi w ustawie z 20.12.1996 r. prawo tworzenia spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych. Także w spółce z udziałem jednostki samorządu terytorialnego musi działać rada nadzorcza. Kadencja członka rady trwa 3 lata. Reprezentanci gminy są powoływani spośród osób, które złożyły egzamin w trybie przewidzianym w przepisach o komercjalizacji i prywatyzacji. Obowiązek dostosowania dotyczy także statutów takich spółek. Przepisy ustawy o gospodarce komunalnej dotyczą zasad i form prowadzenia gospodarki komunalnej przez jednostki samorządu terytorialnego. Jest to ich uprawnienie ( art.2 ) a nie obowiązek. Wg tekstu pierwotnego art.8 ustawy z dnia 25.09.1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych przedsiębiorstwa użyteczności publicznej miały przede wszystkim na celu bieżące i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb ludności np. w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, gazową i cieplną. Wojewoda B. zarządzeniem nr 9/75 z 15.02.1975 r. utworzył Wojewódzkie Przedsiębiorstwo (...) (k. 73). Jego statut określał je jako przedsiębiorstwo użyteczności publicznej działające na podstawie ustawy z 25.09.1981 r. (k.77). Na mocy decyzji z 17.08.1992 r. stało się ono częściowo własnością Gminy B. (k.88), która 3 września przekształciła je w spółkę. Decyzja została wydana na podstawie art.5 i 18 ustawy z 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990.32.191). Na jej mocy mienie państwowe energetyki cieplnej stało się mieniem komunalnym Gminy B. . Zdaniem Sądu istotne znaczenie w sprawie ma też sposób podziału byłego (...) . Dokonał go Wojewoda zarządzeniem z 30.09.1991 r. (k.94). Wyłączył z niego zakłady oraz oddziały i przekazał je 13 Gminom a to co pozostało przekazał Gminie B. . Mógł utworzyć co najmniej dwa nowe przedsiębiorstwa, ale nie skorzystał z tej możliwości. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że część wydzielona (...) była przedsiębiorstwem komunalnym. Na podstawie zmian stanu prawnego dotyczącego mienia komunalnego oraz analizy przepisów ustawy o gospodarce komunalnej Sąd uznał, że dokonana przez Zgromadzenie Wspólników zmiana aktu założycielskiego pozwanej spółki jest zgodna z prawem. Powództwo S. G. jako pozbawione podstaw należało więc oddalić. O kosztach procesu sąd orzekł na mocy art.99 kpc i § 5 i 10 pkt 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.