Sad powszechny, I ACa 487/14

(1)o zapłatę na skutek apelacji strony powodowej oraz pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 5 lutego 2014r. sygn. akt I C 735/13 1. oddala obie apelacje; 2. zasądza od D. G. i B. G.

(1)solidarnie na rzecz (...) spółki jawnej M. z siedzibą w K. kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. I ACa 487/14 UZASADNIENIE Pozwem z 21 września 2013 roku powód (...) spółka jawna M. z siedzibą w K. wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym przeciwko pozwanym D. G. i B. G.

(1)i nakazanie pozwanym zwrócić solidarnie z weksla na rzecz powoda kwotę 104 757, 16 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 21 września 2012 roku do dnia zapłaty wraz z kosztami postępowania. W uzasadnieniu powód podniósł, że pozwany D. G. wystawił weksel własny in blanco na zabezpieczenie istniejących i mogących powstać w przyszłości zobowiązań powódki, wynikających ze współpracy stron. Przedmiotowy weksel poręczył pozwany B. G.

(1). Nakazem zapłaty z dnia 26 lutego 2013 roku w sprawie I Nc 20/13 Sąd Okręgowy w Kaliszu wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, uwzględniając powództwo w całości. Pismem z 2 kwietnia 2013 roku pozwani D. G. i B. G.

(1)wnieśli zarzuty od nakazu zapłaty z dnia 26 lutego 2013 roku zaskarżając powyższy nakaz w całości. Pozwani wnieśli o uchylenie nakazu i oddalenie powództwa, wstrzymanie wykonania nakazu zapłaty i zasądzenie od powódki na ich rzecz kosztów postępowania. Pozwani zarzucili, że nigdy nie zawierali z powódką, jako osoby fizyczne umowy współpracy, nie zabezpieczali roszczeń powódki z takiej umowy. Powódkę łączyła jedynie umowa współpracy z (...) spółka jawna z siedzibą w L. i to wyłącznie zobowiązania tej spółki wystawiony przez D. G. weksel miał zabezpieczać. Powódka nie przedstawiła wyliczenia sumy wekslowej, nie wykazała jakie należności i z jakiego tytułu składają się na wierzytelność wpisaną w treści weksla. Zaskarżonym wyrokiem z 5 lutego 2014 roku Sąd Okręgowy w Kaliszu uchylił w całości nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym Sądu Okręgowego w Kaliszu z 26 lutego 2013 roku w sprawie I Nc 20/13 i w związku z tym zasądził od pozwanych D. G. i B. G.

(1)na rzecz powoda (...) spółki jawnej M. z siedzibą w K. kwotę 83 000 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 21 września 2012 roku do dnia zapłaty i oddalił powództwo w pozostałej części. W ocenie Sądu I instancji nie ulega wątpliwości, że pozwani D. G. i B. G.

(1)złożyli podpisy na wekslu in blanco, wręczonym wspólnikom powodowej spółki. Weksel ten, zgodnie z wolą obu stron miał zabezpieczać płatność wierzytelności powódki (...) spółki jawnej M. z siedzibą w K. przez (...) spółka jawna z siedzibą w L. , w której D. i B. G.

(2)byli wspólnikami. Zobowiązanie wekslowe z weksla in blanco powstało z chwilą podpisania weksla przez wystawcę D. G. i poręczyciela wekslowego B. G.

(1)oraz z chwilą wydania weksla powodowej spółce. Zobowiązania z weksla in blanco pełne skutki prawne wywołują z mocą wsteczną dopiero wówczas, gdy weksel zostanie wypełniony i odpowiada przepisom prawa wekslowego . Zdaniem Sądu Okręgowego wypełniony przez powódkę weksel odpowiada treści art. 1 i 101 prawa wekslowego . Jest zatem ważny i określa odpowiedzialność pozwanych jako dłużników wekslowych. Sąd I instancji wskazał, że z ustaleń faktycznych wynika, że przedmiotowy weksel in blanco został wystawiony jako zabezpieczenie roszczeń handlowych pomiędzy powódką a (...) spółka jawna w L. . Okoliczność ta nie jest sporna i została potwierdzona w zeznaniach powoda A. M. . Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że nie istniał stosunek prawny, który stanowił podstawę wystawienia weksla. Tym stosunkiem prawnym była umowa o zakupie przez spółkę (...) spółka jawna w L. materiałów w powodowej spółce. Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutu pozwanych odnośnie porozumienia wekslowego. Z zeznań stron wynika, że najprawdopodobniej porozumienie wekslowe zostało zawarte, jednakże powódka nie dołączyła tego dokumentu do pozwu, ani później - do odpowiedzi na zarzuty pozwanych, a pełnomocnik pozwanych sprzeciwił się przeprowadzeniu dowodu na rozprawie. Pozwani sami nie wnieśli o przeprowadzeniu tego dowodu na rozprawie. Nie wnieśli również o przeprowadzenie dowodu z deklaracji wekslowej, nie wykazali zatem ewentualnych sprzeczności pomiędzy wystawieniem weksla a treścią porozumienia wekslowego zawartego na piśmie. Okolicznością niesporną było jednak to, że weksel stanowił zabezpieczenie płatności (...) spółka jawna , zatem mógł być wypełniony jedynie do wysokości zadłużenia tej spółki wobec powódki. W ocenie Sądu I instancji na powódce ciążył obowiązek wykazania wysokości zadłużenia i to w sposób przewidziany w postępowaniu nakazowym. Powódka nie sprostała temu wymogowi, ograniczając się do przedstawienia weksla, bez wykazania dowodami, jakiej wysokości zadłużenie spółki (...) spółka jawna z siedzibą w L. istniało na dzień wypełnienia weksla, jakie kwoty składają się na sumę wekslową i skąd wynikają, w jakiej części kwota ta stanowi kwotę główną a w jakiej skapitalizowane odsetki. Jednak zdaniem Sądu Okręgowego pozwani przyznali okoliczność, że zadłużenie spółki (...) spółka jawna z siedzibą w L. , ustalone i uznane w postępowaniu upadłościowym, wyniosło 83 000 złotych. A wobec tego zarzut pozwanych, że powódka nie wykazała wysokości wierzytelności określonej w treści weksla, był częściowo uzasadniony, i to tylko co do kwoty ponad 83 000 złotych. W ocenie Sądu I instancji sposób określenia wystawcy i poręczyciela wekslowego w treści weksla wskazuje, że podmioty te są osobami fizycznymi. W przypadku, gdyby pozwani działali jako wspólnicy spółki jawnej, spółka zostałaby wskazana jako wystawca weksla. W imieniu spółki jawnej działają wspólnicy, jednakże spółka zawsze działa pod swoją firmą, która nie jest tożsama z nazwiskiem wspólnika. Brak wskazania w treści weksla firmy spółki (...) spółka jawna z siedzibą w L. nie pozwala na przyjęcie, że to spółka dokonywała czynności wystawienia lub poręczenia weksla. Oznaczenie wystawcy i poręczenia tylko imieniem i nazwiskiem oznacza, że to pozwani jako osoby fizyczne dokonali tych czynności. Od tego wyroku apelacje wywiodły obie strony. Pozwani zaskarżyli orzeczenie w pkt. I.1) oraz w punkcie II (a więc w części uwzględniającym powództwo i rozstrzygającym o kosztach procesu) i zarzucili: naruszenie przepisów postępowania, to jest przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez: - błędne uznanie, że pozwany ad 1 podpisał weksel występując jako osoba fizyczna a nie wspólnik, podczas, gdy z okoliczności faktycznych i prawnych wynikało, że podczas spotkania z powodową spółką działał jako wspólnik (...) spółka jawna , w związku z tym, pomiędzy pozwanym ad 1 a powodem nie istniała podstawa materialnoprawna do wystawienia weksla, pozwany ad 1 nie miał legitymacji biernej w niniejszym procesie, - błędne uznanie, że pozwany ad 2 poręczył weksel występując jako osoba fizyczna a nie wspólnik, podczas, gdy z okoliczności faktycznych i prawnych wynikało, że podczas spotkania z powodową spółką działał jako wspólnik (...) spółka jawna , w związku z tym, pomiędzy pozwanym ad 2 a powodem nie istniała podstawa materialnoprawna do wystawienia weksla, pozwany ad 1 nie miał legitymacji biernej w niniejszym procesie. W konkluzji skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości. Powód zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w części oddalającej powództwo, to jest do kwoty 21 757, 16 złotych oraz w części rozstrzygającej o kosztach procesu i części nieobciążającej pozwanych kosztami sądowymi (pkt. II i III). Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 6 k.c. w związku z art. 10 prawa wekslowego poprzez ich niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do oddalenia powództwa w zaskarżonej części pomimo, że to pozwani - jako, że podnieśli zarzut nieprawidłowego wypełnienia weksla - zobowiązani byli wykazać, iż porozumienie wekslowe zostało w ogóle zawarte i jakiej było treści, czego nie wykazali, co więcej -pełnomocnik pozwanych sprzeciwił się przeprowadzeniu takiego dowodu na wniosek strony powodowej. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 104 757, 16 złotych wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 21 września 2012 roku do dnia zapłaty wraz z kosztami postępowania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Sąd Apelacyjny rozważył na nowo cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i dokonał własnej oceny. Ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy są prawidłowe, stąd Sąd Apelacyjny przyjął je za własne. Zarzuty obu apelacji nie zasługują na uwzględnienie. Co do apelacji pozwanych: Weksel jest dokumentem wymagającym sporządzenia w formie ściśle określonej przez przepisy ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku – Prawo wekslowe (Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 ze zm.), urzeczywistniającym zobowiązanie wekslowe osób na nim podpisanych. Cechą zobowiązania wekslowego jest to, że jest ono inkorporowane w ściśle sformalizowanym dokumencie, który musi odpowiadać wymogom określonym w art. 1 i art. 101 prawa wekslowego . Dokument, który nie czyni zadość tym wymogom nie może być uważany za weksel trasowany ( art. 2 prawa wekslowego ) lub weksel własny ( art. 102 prawa wekslowego ), a tym samym nie może stanowić podstawy do przypisania komukolwiek odpowiedzialności wekslowej. Charakter weksla, jako źródła zobowiązania formalnego, nie wyłącza – co zgodnie podkreśla się w orzecznictwie – stosowania dyrektyw wykładni oświadczeń woli ( art. 65 k.c. ) zarówno do postanowień zawartych w dokumencie weksla, jak i –w przypadku tzw. weksla in blanco – do postanowień tzw. deklaracji wekslowej. Podnosi się nadto, że reguły wykładni oświadczeń należy stosować nie tylko do ustalenia treści oświadczeń woli, ale także do ustalenia, czy dane zachowanie – w świetle kontekstu i zachowań innych podmiotów – stanowi oświadczenie woli (por. wyrok SN z 22 czerwca 2006 roku, sygn. akt V CSK 70/06, OSNC 2007, nr 7, poz. 59). W okolicznościach faktycznych sprawy - wbrew twierdzeniom pozwanych - Sąd I instancji trafnie przyjął, że pozwani podpisali przedmiotowy weksel in blanco jako osoby fizyczne w celu zabezpieczenia roszczeń powodowej spółki wobec spółki jawnej, w której pozwani byli wspólnikami. Przede wszystkim analizie należało poddać treść weksla, z której jednoznacznie wynika, że wystawcą jest D. G. a poręczycielem B. G.

(1). Nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że działali oni w imieniu spółki jawnej. Przede wszystkim nie podpisali się oni pod pieczątką bądź nazwą spółki, co wyklucza uznanie, że działali w imieniu spółki. Jeśli osoba podpisująca weksel nie uwidoczniła tego, że działa jako przedstawiciel innej osoby, to wówczas odpowiada sama za zapłatę sumy wekslowej. Potwierdził to między innymi Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 16 kwietnia 2008 r. (I ACa 235/08), podnosząc, że jeżeli wspólnicy spółki jawnej podpisują weksel, działając jako reprezentanci spółki ( art. 29 kodeksu spółek handlowych ), to musi to zostać uwidocznione w tekście weksla. W przeciwnym wypadku wspólnicy sami stają się dłużnikami wekslowymi. Sąd ten podkreślał także, iż nie jest dopuszczalne ustalenie wystawcy weksla na podstawie okoliczności „pozatekstowych”, np. w oparciu o rzeczywistą wolę kontrahentów czy też ich nawet oczywistą świadomość co do tego, w jakim charakterze występują osoby podpisujące się na wekslu. Wykładnia weksla dopuszczalna jest bowiem jedynie w granicach jego tekstu. Nie ma wobec tego znaczenia eksponowana przez apelujących okoliczność, że powód dochodzi w pozwie roszczenia związanego z działalnością gospodarczą powoda i spółki jawnej. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Ocena materiału dowodowego została dokonana przez Sąd I instancji zgodnie z wymogami określonymi w tym przepisie. Zarzut nieprawidłowej oceny dowodów nie może polegać na podjęciu próby obalenia poczynionych przezeń ustaleń - skarżący może, posługując się wyłącznie argumentami jurydycznymi, wykazywać, że sąd ten naruszył ustanowione w tym przepisie zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wystarczy wobec tego stwierdzenie skarżących, że Sąd Okręgowy nie wziął pod uwagę zeznań pozwanych, a w ocenie apelujących ten właśnie dowód winien stać się podstawą ustaleń faktycznych. Apelujący ograniczyli się do zaprezentowania stanowiska, że „z okoliczności faktycznych i prawnych wynikało, że podczas spotkania z przedstawicielami powodowej spółki dwóch pozwanych działało jako wspólnicy spółki, która była w kontaktach gospodarczych z powodem”. Warto również podkreślić, że do wystawienia weksla doszło z uwagi na kłopoty finansowe spółki jawnej, a więc logiczne są zeznania A. M. , że w tej sytuacji domagał się dodatkowego zabezpieczenia wierzytelności powoda w postaci wystawienia weksla przez jednego z pozwanych oraz poręczenia go przez drugiego wspólnika, którzy działali w imieniu własnym a nie spółki. Co do apelacji powoda: W procesie wekslowym dowód przeciwny, a więc nieistnienia wierzytelności, zostaje przerzucony na dłużnika, a to w związku z domniemaniem istnienia wierzytelności, które powstało na skutek wystawienia i wydania weksla (vide: uzasadnienie uchwały SN z 7 stycznia 1967, III CZP 19/66, OSNCP 1968, poz. 79). Ażeby jednak pozwany mógł ten dowód przeprowadzić, musi wiedzieć nie tylko z jakiego tytułu, ale i w jakiej wysokości powód wywodzi wierzytelność. Niewskazanie wysokości zobowiązań z konkretnych podawanych przez powoda tytułów jest równoznaczne z uznaniem, że weksel w prawidłowo określonym przez Sąd I instancji zakresie został wypełniony niezgodnie z zawartym przez strony porozumieniem wekslowym (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2014 r. - I ACa 353/14 - LEX nr 1496505). W stanie faktycznym sprawy pozwani w zarzutach od nakazu zapłaty podnieśli, że powódka nie przedstawiła wyliczenia sumy wekslowej, nie wykazała jakie należności i z jakiego tytułu składają się na wierzytelność wpisaną w treści weksla. W tej sytuacji rzeczą powoda było przedstawienie wyliczenia należności stanowiącej zadłużenie (...) spółka jawna oraz podanie w jakiej wysokości określone są skapitalizowane odsetki. Zaniechanie tego obowiązku przez powoda uniemożliwiło pozwanym podjęcie obrony w zakresie wysokości dochodzonej w tym postępowaniu kwoty. Nie można wobec tego podzielić zarzutu skarżących, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 6 k.c. w związku z art. 10 prawa wekslowego . Z tych względów Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił obie apelacje jako niezasadne. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono z mocy art. 100 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c.