Sad powszechny, V U 5130/14

Sygn. akt VU 5130/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 listopada 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Agnieszka Leżańska Protokolant Cezary Jarocki po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku J. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o emeryturę na skutek odwołania J. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 19.05.2014r. sygn. (...) oddala odwołanie. Sygn. akt VU 5130/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 19 maja 2014 roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił J. M. prawa do emerytury, z uwagi na brak 15- letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, a także z uwagi na fakt, iż wnioskodawca jest członkiem OFE i nie złożył wniosku o przekazanie tych środków na dochody budżetu państwa. Do pracy w szczególnych warunkach nie zaliczono okresów zatrudnienia w Zakładzie (...) od 30 września 1982 roku do 30 września 1986 roku oraz od 1 kwietnia 1988 roku do 30 września 1992 roku na stanowisku kierowca oraz od 1 października 1992 roku do 30 kwietnia 1996 roku na stanowisku kierowca-referent działu handlowego. Ponadto nie zaliczono okresu zatrudnienia od 20 czerwca 1996 roku do 31 grudnia 1998 roku w (...) T. Od decyzji powyższej wnioskodawca J. M. złożył w dniu 2 czerwca 2014 roku odwołanie, wnosząc o jej zmianę przez zaliczenie do okresu pracy w warunkach szczególnych okresów od 31 września 1982 roku do 30 kwietnia 1996 roku na stanowisku kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony i od 20 czerwca 1996 roku do 30 kwietnia 2003 roku na stanowisku kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony. Wskazał ponadto, że w chwili przyznania emerytury środki zgromadzone na rachunku otwartego funduszu emerytalnego zamierza przekazać za pośrednictwem zakładu na dochody budżetu państwa. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powielając w uzasadnieniu argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: J. M. , urodzony w dniu (...) 1954 roku, złożył w dniu 30 kwietnia 2014 roku wniosek o emeryturę. Wnioskodawca jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i nie złożył wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (dowód: wniosek o emeryturę k. 1-8 akt ZUS, raport z analizy konta k. 24 akt ZUS). Na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca udowodnił okres ubezpieczenia w rozmiarze 26 lat, 1 miesiąc i 8 dni, w tym 1 rok, 6 miesięcy stażu pracy w warunkach szczególnych tj. okres zatrudnienia od 1 października 1986 roku do 31 marca 1988 roku na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony w Zakładach (...) w T. (dowód: decyzja z 19 maja 2014 roku k. 30 akt ZUS, odpowiedź na odwołanie – k. 3-4). J. M. w okresie od 10 grudnia 1977 roku do 30 kwietnia 1996 roku był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w Zakładach (...) w T. Zakłady te zajmowały się produkcją, jak i sprzedażą, mebli sklepowych, mebli mleczarskich oraz mebli służących do wyposażenia mieszalni pasz. (...) te były sprzedawane na terenie całego kraju (dowód: świadectwo pracy z dnia 30 kwietnia 1996 roku k. 8 akt ZUS, zeznania wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia 18 listopada 2014 roku nagranie od minuty 21.40 do minuty 26.10). W angażach z dnia 31 września 1983 roku jaki i z dnia 11 czerwca 1983 roku stanowisko pracy wnioskodawcy było określane, jako kierowcy. Z dniem 1 października 1986 roku zostały mu powierzone obowiązki kierowcy R. , powyżej 3,5 tony. Takie stanowisko zajmował do 31 marca 1988 roku. Dopiero w angażu dotyczącym nowej stawki wynagrodzenia od dnia 1 kwietnia 1988 roku, jego stanowisko zostało ponownie określone jako kierowca. W kolejnych angażach dotyczących nowej stawki wynagrodzenia jego stanowisko określane było jako kierowca. Z dniem 1 lipca 1992 roku zostały mu powierzone obowiązki kierowcy – referent działu handlowego w wynagrodzeniem miesięcznym w systemie prowizyjnym tj. z prowizją od sprzedaży za miesiąc poprzedni. Na tym stanowisku pracował do końca zatrudnienia (dowód: angaże k. 14-21 w aktach osobowych, zeznania wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia 18 listopada 2014 roku nagranie od minuty 21.40 do minuty 26.10, ). Wnioskodawca w początkowym okresie zatrudnienia pracował jako kierowca samochodów dostawczych o małych gabarytach tzn. o ciężarze całkowitym nie przekraczającym 3,5 tony. W 1982 roku zdobył uprawnienia do kierowania samochodami ciężarowymi o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony i wówczas to powierzono mu obowiązki kierowcy R. , tj. samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Wnioskodawca tym samochodem rozwoził po terenie całego kraju wyprodukowane przez Spółdzielnię meble. Ponadto do obowiązków wnioskodawcy należało również wykonanie załadunku i rozładunku towaru. Wnioskodawca był obecny podczas ładowania mebli przez brygady załadunkowe, które pracowały przy użyciu wózków widłowych. J. M. czuwał nad prawidłowym wykonaniem załadunku, ustawiał w miarę możliwości załadowany towar już wewnątrz samochodu i zabezpieczał go, aby się nie przewrócił w trakcie jazdy. Wnioskodawca również czynnie uczestniczył przy rozładowaniu wagonów kolejowych, którymi były przywożone materiały do produkcji mebli. W 1992 roku, w związku z przekształceniami, jakimi uległy Zakłady (...) , kierowcom samochodów ciężarowych zostały powierzone dodatkowe obowiązki związane z dokonywaniem zleconych zakupów towarów oraz sprzedażą wyprodukowanych w zakładach mebli. Wnioskodawca wówczas dodatkowo pracował jako referent działu handlowego. Po dostarczeniu wyprodukowanych mebli do miejsca docelowego, w drodze powrotnej robił zakupy towarów potrzebnych do produkcji. Wówczas to płacił za te towary wcześniej pobraną gotówką, podpisywał faktury zakupu. Ponadto czynnie uczestniczył w sprzedaży wyprodukowanych towarów, bowiem z racji ilości sprzedanego towaru otrzymywał prowizję (dowód: zeznania świadka B. Z. protokół rozprawy z dnia 18 listopada 2014 roku nagranie od minuty 12.30 do minuty 15.06, zeznania świadka M. S. protokół rozprawy z dnia 18 listopada 2014 roku nagranie od minuty 15.23 do minuty 18.35, zeznania wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia 18 listopada 2014 roku nagranie od minuty 21.40 do minuty 26.10, angaże k. 20-21 akt ZUS). J. M. w okresie od 20 czerwca 1996 roku do 30 kwietnia 2003 roku był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (...) w T. na stanowisku kierowcy międzynarodowego. Wówczas to pracował wyłącznie jako kierowca samochodów ciężarowych marki (...) i M. , tj. samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej 24 tony. Innych prac wnioskodawca nie wykonywał (dowód: świadectwo pracy z dnia 30.04.2003 roku k. 10 akt ZUS, zeznania świadka A. S. protokół rozprawy z dnia 18 listopada 2014 roku nagranie od minuty 18.53 do minuty 20.25, zeznania wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia 18 listopada 2014 roku nagranie od minuty 21.40 do minuty 26.10) . Wnioskodawcy nie zostały wystawione świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (okoliczność bezsporna ). Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył, co następuje: odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 1440 ze zm) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2). W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało rozpoznać w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: - osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, - ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było przede wszystkim ustalenia, czy wnioskodawca posiada wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. zakwestionował szczególne warunki pracy wnioskodawcy w okresie zatrudnienia w Zakładzie (...) w T. oraz w okresie zatrudnienia w spółce z o.o. (...) w T. Organ rentowy podniósł, iż zgromadzona dokumentacja pracownicza w postaci angaży pozwala z całego okresu zatrudnienia wnioskodawcy tj. z okresu od 10 grudnia 1977 roku do 30 kwietnia 1996 roku zaliczyć do pracy w warunkach szczególnych tylko okres od 1 października 1986 roku do 31 marca 1988 roku kiedy wnioskodawca pracował jako kierowca R. . Natomiast w pozostałych okresach wnioskodawca wykonywał prace kierowcy oraz pracę kierowcy referenta działu handlowego, a praca na tych stanowiskach nie jest pracą w warunkach szczególnych. Na wstępie wskazać należy, że wprawdzie stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), okresy pracy w warunkach szczególnych, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Skoro wnioskodawca nie dysponował świadectwem pracy w szczególnych warunkach, to na nim zatem spoczywał ciężar wykazania, że taką pracę wykonywał w okresie wskazanym w odwołaniu tj. w okresie od 31 września 1982 roku do 30 kwietnia 1994 roku. Charakter pracy wnioskodawcy w Zakładzie (...) w T. , Sąd ustalił na podstawie zeznań świadków: B. Z. oraz M. S. , a także wnioskodawcy. Z zeznań tych wynika, że podstawową pracą wnioskodawcy była praca kierowcy samochodu ciężarowego marki R. , którym przewoził na terenie całego kraju produkowane w Zakładzie meble. Z zeznań tych jednak wynika również, w tym przede wszystkim z zeznań samego wnioskodawcy, iż oprócz obowiązków kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 ton, a więc oprócz wykonywania prac, które są pracami w warunkach szczególnych wymienionym w wykazie A , dział VIII poz. 2, stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia, wykonywał również prace, które takiego charakteru nie miały. Wnioskodawca uczestniczył bowiem aktywnie z procesie załadunkowym i rozładunkowym przewożonych towarów, a także materiałów potrzebnych do ich produkcji. Ustawiał i przesuwał towar wewnątrz samochodu, aby w trakcie podróży np. nie przewrócił się. Ponadto od 1 lipca 1992 roku nałożono na niego obowiązki referenta działu handlowego. Jako referent tego działu wnioskodawca podczas każdego rozwożenia towaru, w drodze powrotnej dokonywał zakupów materiałów potrzebnych do produkcji. W tym celu, przed wyjazdem, pobierał z zakładu gotówkę, a u sprzedawcy kupował towar, płacił za niego, podpisywał faktury. Do obowiązków wnioskodawcy należało również działalność handlowa w zakresie sprzedaży produkowanych w Zakładach mebli. Powyższe wynika jednoznacznie z treści angaży m.in. z dnia 6 lipca 1992 roku (k. 20 akt ZUS), bowiem zgodnie z angażem wnioskodawca miał uzyskiwać również prowizję od sprzedaży za miesiąc poprzedni. Musiał więc wykonywać nie tylko same prace kierowcy, ale musiał czynnie i aktywnie uczestniczyć w procesie sprzedaży. Należy podkreślić, że prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym jest przywilejem w stosunku do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym. Tym samym przepisy regulujące nabywanie prawa do tego szczególnego świadczenia emerytalnego muszą być interpretowane ściśle, a ustalenia dotyczące faktu wykonywania pracy w warunkach szczególnych muszą być precyzyjne i nie budzące wątpliwości. Oznacza to w niniejszej sprawie niedopuszczalność dokonywania rozszerzającej wykładni przepisów dotyczących prac kierowców samochodów ciężarowych o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony (wykaz A dział VIII pkt 2), przez zaliczanie do nich prac wykonywanych przez wnioskodawcę w czasie kiedy nie prowadził samochodu ciężarowego marki R. , tylko wykonywał wszystkie czynności związane ze sprzedażą i zakupem towarów, a także czyste prace załadunkowe. W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, że nie jest dopuszczalne uwzględnianie do okresów - wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu - pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymaganej do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym - innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2008 r., II UK 306/07, postanowienie Sądu Najwyższego z 16 października 2012r., I UK 287/12). Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala zatem na poczynienie ustalenia, że wnioskodawca w całym wskazanym w odwołaniu okresie od 30 września 1982 roku do dnia 30 kwietnia 1992 roku wykonywał prace w warunkach szczególnych. Oprócz bowiem prac, które szkodliwie wpływały na jego zdrowie (kierowca samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony), wykonywał także prace w ramach obowiązującego go 8-godzinnego czasu pracy, które takiego charakteru nie miały ( pobieranie pieniędzy, płacenie za towar, podpisywanie i wystawiane faktur, załadunek i rozładunek). Dokonując natomiast ustaleń w zakresie rodzaju prac wykonywanych przez wnioskodawcę w “ R. ” Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w T. , Sąd oparł się na dokumentach oraz na korespondujących z nimi zeznaniach wnioskodawcy oraz świadka A. S. . Należy podkreślić, że świadek ten był przełożonym wnioskodawcy, bowiem pracował jako kierownik bazy transportowo-spedycyjnej, a zatem dysponuje bezpośrednią i szczegółową wiedzą na temat wykonywanej przez niego pracy. Świadek potwierdził, że w całym okresie zatrudnienia w spółce “ R. ” wnioskodawca pracował w pełnym wymiarze czasu pracy jako kierowca samochodu ciężarowego marki M. i (...) pracując jako kierowca międzynarodowy i innych prac nie wykonywał. Świadek ponadto wskazał , że samochody te były samochodami o dopuszczalnej masie całkowitej 24 tony. Prace na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony są pracami zaliczonymi przez ustawodawcę do prac w szczególnych warunkach zgodnie z wykazem A, działem VIII pkt 2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Zważywszy, że to nie nazwa stanowiska pracy decyduje o szczególnych warunkach zatrudnienia, ale faktycznie wykonywane obowiązki, a wnioskodawca w okresie zatrudnienia w spółce “ R. ”, poza obowiązkami kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 innych obowiązków nie miał, Sąd zaliczył mu okres zatrudnienia od 20 czerwca 1996 roku do 31 grudnia 1998 roku do okresu pracy w warunkach szczególnych. Jednak ten okres wraz z okresem uznanym przez ZUS w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy, nie daje wnioskodawcy 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , orzekł jak w sentencji.