Sad powszechny, VIII Ka 945/12

Sygn. akt VIII Ka 945/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 lutego 2013 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Przemysław Wasilewski Protokolant Aneta Chardziejko przy udziale prokuratora Marka Moskala po rozpoznaniu w dniu 05 lutego 2013 roku sprawy D. B. oskarżonego o czyn z art. 268 a § 1 k.k. ; na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 25 września 2012 roku, sygnatura akt III K 806/12 Zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE D. B. został oskarżony o to, że: w okresie od dnia 11 stycznia 2012 r. do dnia 12 stycznia 2012 r. w Ł. gm. C. nie będąc uprawnionym zmienił hasło dostępu poczty elektronicznej (...) i kontakt. (...) czym uniemożliwił pracownikom firmy (...) S.C. R. Ł. , M. Ł. w Ł. dostęp do danych informatycznych, czym działał na szkodę wymienionej spółki tj. o czyn z art. 268a § 1 k.k. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 25 września 2012 r. o sygn. akt III K 806/12 oskarżony D. B. został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na mocy art. 268a § 1 k.k. w zw. z art. 58 § 3 k.k. został skazany na karę grzywny w wysokości 30 (trzydziestu) stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki dziennej za równoważną kwocie 20 (dwudziestu) złotych. Zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 60 (sześćdziesięciu) złotych tytułem opłaty i obciążono go kosztami procesu w kwocie 210 (dwustu dziesięciu) złotych. Apelację od powyższego orzeczenia wniósł oskarżony D. B. zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi zarzucił, iż został wydany mimo braku dowodów jego winy. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji, przy uwzględnieniu kosztów dotychczasowego postępowania. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja oskarżonego D. B. jest zasadna w zakresie, w jakim prowadzi do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Niniejsza sprawa należy do kategorii, w których dla wykrycia prawdy materialnej niezbędnym jest zebranie całokształtu materiału dowodowego (wszystkich dowodów mających istotne znaczenie) i dokonanie na ich podstawie, przestrzegając zasady swobodnej oceny dowodów ( art. 7 k.p.k. ), prawidłowych ustaleń stanu faktycznego. Artykuł 2 § 2 k.p.k. wprowadza zasadę, iż wszelkie rozstrzygnięcia powinny być oparte o prawdziwe ustalenia faktyczne. Oznacza to, że wszystkie organy procesowe (w tym Sąd I Instancji) są zobligowane do dołożenia - niezależnie od woli stron - maksymalnych starań i wyczerpania wszelkich dostępnych środków dla poznania prawdy . Zasada prawdy materialnej określona w art. 2 § 2 k.p.k. ma związek z innymi zasadami procesowymi, a mianowicie: bezpośredniości, swobodnej oceny dowodów i obiektywizmu. Zasada obiektywizmu ( art. 4 k.p.k. ) nakazuje organom prowadzącym postępowanie karne badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. Jest ponadto wyrazem postulatu, by ustalenia faktyczne odpowiadały prawdzie, co w postępowaniu sądowym jest osiągalne jedynie wtedy, gdy przedmiotem zainteresowania jest cały zebrany materiał dowodowy bez pominięcia istotnych części i gdy całokształt tego materiału - po prawidłowym ujawnieniu go w procesie - stanie się następnie przedmiotem rozważań sądu. Dopiero mając zgromadzony cały materiał dowodowy i prawidłowo oceniony, Sąd I Instancji jest w stanie prawidłowo ustalić stan faktyczny. Podkreślić należy, że przez prawdziwe ustalenia faktyczne rozumie się ustalenie, które zostało udowodnione. Udowodnienie zachodzi wówczas, gdy w świetle przeprowadzonych dowodów fakt przeciwny dowodzonemu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny ( wyrok Sąd Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2010 r. o sygn. II AKa 280/10, opub. w POSAG. 2011/2/134-162, LEX 936530). W ocenie Sądu Okręgowego dotychczas zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na poczynienie jednoznacznych ustaleń, jak uczynił to Sąd Rejonowy, który uznał, że bez żadnych wątpliwości można przypisać oskarżonemu D. B. popełnienie zarzuconego mu czynu z art. 268 a § 1 k.k. Należałoby zacząć od tego, że bezspornym w niniejszej sprawie było, iż dnia 11 stycznia 2012 r. pracownicy firmy (...) S.C. w Ł. E. O. i G. S. stwierdzili, że posiadane przez nich hasło dostępu do kont firmowych (...) oraz kontakt. (...) stało się nieaktualne z powodu zmiany hasła. Kolejną kwestią nie ulegającą wątpliwości było to, że hasła dostępu do wyżej wymienionych skrzynek e-mailowych posiadali właściciele firmy (...) , dwóch pracowników E. O. i G. S. oraz D. B. . Świadek E. O. (k. 16v-17) przyznała, iż udostępniła podsądnemu hasło do skrzynki e-mailowej, gdyż jego prośby o wpisanie przez nią za każdym razem hasła dezorganizowały jej pracę. D. B. został zatrudniony w powyżej wskazanej firmie na stanowisku przedstawiciela handlowego ds. klientów kluczowych, na czas określony od dnia 20 września 2011 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. Z uwagi na to, że nie została oskarżonemu przedłużona umowa o pracę, odszedł z firmy, a wkrótce potem okazało się, że hasła do skrzynek e-mailowych zostały zmienione. W ocenie Sądu Okręgowego sprawstwo oskarżonego D. B. (mając niepełny materiał dowodowy) jawi się jako niepewne, co nie oznacza jednocześnie, że w razie uzupełnienia materiału dowodowego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy nie może dojść do podobnych wniosków, jakie wyprowadził Sąd rozpoznający sprawę po raz pierwszy. Podnieść należy, że dokonując ustaleń w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy oparł się przede wszystkim na zeznaniach świadków: M. Ł. (k.1-3, 66-67) i R. Ł. (k. 26-27, 67-68). Z przedstawionej przez nich relacji wynikało, że oskarżony nie zaprzeczył zmianie haseł. W pozostałej części ustalenia stanu faktycznego opierają się w zasadzie na domysłach pokrzywdzonych, że to właśnie oskarżony musiał zmienić hasło dostępu do poczty elektronicznej, z uwagi nie przedłużenie z nim umowy o pracę, jak również okoliczność, że nie było innej osoby, która miałaby motyw do podobnych działań. Świadek R. Ł. (k. 26-27 , 67-68) zeznał, iż zmiany haseł w jego ocenie musiał dokonać oskarżony. Zadzwonił do oskarżonego celem wyjaśnienia sytuacji: „ (…) Zapytałem czy to on zablokował dostęp do poczty. Nie zaprzeczył. Poinformowałem go, że jeśli nie odblokuje dostępu do skrzynek o sprawie zostanie poinformowana policja. Pan B. nie zareagował w oczekiwany przeze mnie sposób”. Na rozprawie świadek R. Ł. przytoczył te same okoliczności, o których mówił w postępowaniu przygotowawczym. Tymczasem oskarżony D. B. (k. 33, 66) nie przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu i odmówił składania wyjaśnień. Z uwagi na powyższe w niniejszym stanie faktycznym mamy do czynienia z dwoma wersjami zdarzenia wersją pokrzywdzonych właścicieli spółki (...) S.C. w Ł. tj. R. i M. Ł. i wersją oskarżonego, który nie przyznał się do zarzuconego mu czynu. W ocenie Sądu Okręgowego Sąd I Instancji nie dołożył wszelkich starań dla wyjaśnienia niniejszych wątpliwości i ustalenia, która wersja wydarzeń jest prawdziwa, co pozwoliłoby w sposób pewny ustalić bądź wykluczyć sprawstwo oskarżonego. Po pierwsze sam fakt przeprowadzonej rozmowy telefonicznej oskarżonego D. B. z pokrzywdzonym, w której nie zaprzeczył zablokowaniu skrzynek e-mailowych firmy, zakładając że rozmowa przebiegała w sposób wskazany przez świadka i milczenie oskarżonego oznaczało dokładnie to co założył świadek, nie może świadczyć o jego sprawstwie. Po drugie żaden inny dowód nie wskazuje na sprawstwo oskarżonego. W zasadzie sprawa opiera się na szeregu domniemań, opartych na niepełnym materiale dowodowym, które wobec tego nie mogą prowadzić do prawidłowego rozstrzygnięcia. Sąd Rejonowy nie podjął się bowiem próby zbadania w jakim czasie, z jakiego komputera (o jakim numerze IP) zostały zmienione hasła dostępu do poczty internetowej należącej do firmy pokrzywdzonych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że możliwym, a wręcz koniecznym jest zwrócenie się do administratora serwera pocztowego , na którym pokrzywdzeni mieli skrzynki e-mailowe ( (...) ) celem ustalenia jakie IP zostało przydzielone komputerowi lub innemu urządzeniu elektronicznemu z którego zostały zmienione owe hasła dostępu. Po uzyskaniu tych informacji następnym krokiem (o ile okaże się to możliwe) będzie ustalenie dostawcy usług internetowych dla danego numeru IP , a następnie zlokalizowanie komputera lub innego urządzenia, znajdującego się w określonym miejscu i należącego do określonej osoby. Z uwagi na powyższe przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I Instancji będzie musiał wystąpić do administratora serwera pocztowego ( (...) ) o wskazanie adresu IP komputera, z którego zmienione zostały hasła dostępu do poczty internetowej, a następnie po uzyskaniu tych danych do dostawcy usług internetowych, o ile okaże się to możliwe, aby uzyskać dokładne dane użytkownika urządzenia za pomocą którego popełniono przestępstwo. Powyższe braki dowodowe i nie rozstrzygnięte przez Sąd Rejonowy wątpliwości przemawiają za tym, że nie można ustalić w sposób przebiegu zdarzenia, bez uzupełnienia materiału dowodowego (tj. zasięgnięcia w/w informacji). Przyjęcie zatem w stanie faktycznym uzasadnienia jednej z wersji zdarzenia, bez jej wnikliwego sprawdzenia, stanowiło naruszenie zasady prawdy materialnej, a ponadto przewidzianej w art. 4 k.p.k. zasady obiektywizmu, zgodnie z którą organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. Działając w ten sposób Sąd naruszył jedną z naczelnych zasad polskiego procesu karnego wyrażoną w art. 2 § 2 k.p.k. tj. zasadę prawdy materialnej, która nakłada na Sąd orzekający w sprawie obowiązek dążenia do dokonania ustaleń zgodnych z rzeczywistością. Wprowadza ona wymóg opierania wszelkich rozstrzygnięć na prawdziwych ustaleniach faktycznych i obliguje wszystkie organy procesowe do dołożenia – niezależnie od woli stron – maksymalnych starań i wyczerpania wszelkich dostępnych środków dla poznania prawdy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy mieć na uwadze wszystkie podniesione wyżej uwagi i wytyczne, których wykonanie powinno doprowadzić do ustalenia prawidłowego i nie budzącego wątpliwości stanu faktycznego. Tak ustalony stan faktyczny musi następnie zostać poddany wnikliwej ocenie w świetle zasad określonych w art. 7 k.p.k. , a to z kolei winno doprowadzić do wydania w niniejszej sprawie sprawiedliwego wyroku. Co do dowodów, które nie miały wpływu na uchylenie orzeczenia, Sąd Rejonowy powinien skorzystać z możliwości, jaką daje art. 442 § 2 k.p.k. Na marginesie rozważań Sąd Okręgowy w trakcie rozprawy apelacyjnej w dniu 5 lutego 2013 r. oddalił wniosek oskarżonego D. B. dotyczący przebywania w określonym miejscu w dniu zdarzenia, bowiem w jego ocenie nie ma on żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Należy bowiem podkreślić, że przebywając w dowolnym miejscu (posiadając dostęp do internetu) oskarżony miał potencjalną możliwość zmiany tych haseł, do której nie było potrzebna fizyczna obecność w firmie pokrzywdzonych. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.