Sad powszechny, I Ns 840/13

Sygn. akt I Ns 840/13 POSTANOWIENIE Dnia 22 grudnia 2014 roku Sąd Rejonowy w Ząbkowicach Śląskich I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Agnieszka Czyniewska Protokolant: Ewelina Potuszyńska po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2014 roku w Ząbkowicach Śląskich na rozprawie sprawy z wniosku W. S. o uznanie za zmarłą T. G. postanawia: I. oddalić wniosek; II. ustalić, że wnioskodawca ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. I Ns 840/13 UZASADNIENIE Wnioskodawca W. szabat wniósł o uznanie za zmarłą T. G. . W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, że T. G. zmarła na terenie USA w latach 1996-1997r.; była siostrą matki wnioskodawcy. Wnioskodawca podniósł, ze o śmierci T. G. dowiedział się od swojego brata M. s. przebywającego na terenie USA. Wnioskodawca podniósł też, że z mężem T. G. nie utrzymuje kontaktu. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: T. B. urodziła się w (...) r. Ostatnim znanym jej miejscem zamieszkania na terenie Polski był W. ul. (...) ; ( dowód: - pismo Wydziału Spraw Obywatelskich we W. z dnia 27.01.2014r., k. 21). T. G. wyjechała do Stanów Zjednoczonych; prawdopodobnie chorowała na nowotwór. ( dowód: - zeznania świadka A. J. k. 46; - zeznania świadka W. Z. k. 46; - zeznania świadka Z. K. k. 46 - zeznania wnioskodawcy k. 75). T. G. pozostawała w związaku małżeńskim z obywatelem Stanów Zjednoczonych- L. B. . M. córkę. Ostatni raz T. G. była w Polsce w latach 1996-1997. ( dowód: - zeznania wnioskodawcy k. 75). Sąd zważył: Zgodnie z art. 29 §1 k.c. zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca roku kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości jeszcze żył; jednakże gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył lat siedemdziesiąt, wystarcza upływ lat pięciu. Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego, w którym zaginiony ukończyłby lat dwadzieścia trzy ( §2). Regulowane przepisami prawa materialnego i procesowego instytucja uznania za zmarłego ( jak również stwierdzenia zgonu) służą usunięciu problemów prawnych wynikających z zaginięcia osoby fizycznej oraz śmierci w okolicznościach uniemożliwiających sporządzenie aktu zgonu. Uznanie za zmarłego oparto na przesłance w postaci zaginięcia oraz przesłance w postaci określonego czasu trwania nieobecności. Ustawodawca nie wprowadził do kodeksu cywilnego definicji zaginionego, należy więc posłużyć się potocznym jej znaczeniem. Jako zaginionego określa się człowieka, który znalazł się w nieznanym miejscu, nie daje znaku życia, o którym nie wiadomo gdzie przebywa i czy w ogóle żyje. Podobnie w doktrynie uznano, za zaginięcie sytuację niepewności co do tego czy dana osoba żyje czy zmarła. Jak wiec z tego wynika celem postępowania o uznanie za zmarłego jest unormowanie sytuacji prawnej powstającej w następstwie zaginięcia. W typowej bowiem sytuacji śmierć człowieka stwierdza lekarz , który wystawia kartę zgonu stanowiącą podstawę do sporządzenia aktu zgonu. W sytuacji zaginięcia człowieka połączonej z brakiem znalezienia jego ciała fakt śmierci nie może być stwierdzony w powyższy sposób; i wtedy właśnie ustaleniu tej okoliczności służy instytucja uznania za zmarłego. Jednakże taka sytuacja w niniejszej sprawie – w ocenie sądu nie zachodzi. Z okoliczności sprawy – w szczególności twierdzeń samego wnioskodawcy jak i słuchanych przed sądem świadków nie wynika aby T. G. zaginęła. Zeznań wnioskodawcy wynika, że T. G. prawdopodobnie zmarła w Stanach Zjednoczonych w wyniku choroby nowotworowej. A wniosek o uznanie za zmarłą złożony został z powodu braku kontaktu z rodziną zmarłej- jej mężem i córką. Ta jednak okoliczność nie daje – zdaniem sądu podstawy do zastosowania instytucji uznania za zmarłą, która jak już wyżej wspomniano ma na celu unormowanie sytuacji prawnej powstającej w następstwie zaginięcia danej osoby połączonej z brakiem znalezienia jej ciała. Nie może natomiast prowadzić do wydania postanowienia i uznaniu za zmarła osoby, której akt zgonu został z dużym prawdopodobieństwem sporządzony. Nie można bowiem potraktować osoby, której zgon został ustalony, jako osoby zaginionej i uznać ją za zmarłą. W takiej sytuacji wnioskodawca – jeśli twierdzi, ze T. G. zmarła ( a nie zaginęła) na terenie Stanów Zjednoczonych winien poczynić starania o uzyskanie jej aktu zgonu, a nie wnosić o uznanie jej za zmarłą. Z tych też powodów sąd uznał roszczenie wnioskodawcy i uznanie za zmarłą za nieuzasadnione. Stwierdzić też należy, ze brak jest również podstaw do uznania zasadności roszczenia wnioskodawcy w trybie przepisów o stwierdzenie zgonu. Zgodnie z art. 535 k.p.c. sądowe stwierdzenie zgony może nastąpić gdy w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego fakt śmierci jest niewątpliwy ale z uwagi na brak ciała nie można sporządzić aktu zgonu. Postępowanie o stwierdzenie zgonu podlega wszczęciu przy kumulatywnym istnieniu dwóch przesłanek: 1) niesporządzenia aktu zgonu i 2) niewątpliwej śmierci danej osoby. Śmierć jest "niewątpliwa", gdy okoliczności konkretnego wypadku uzasadniają pełne przekonanie o zgonie określonej osoby (np. istnieją świadkowie zgonu), a czas i miejsce zgonu są znane (por. postanowienie SN z dnia 30 listopada 1973 r., III CRN 277/73, OSNC 1974, nr 10, poz. 173). Wnioskodawca nie wykazał jednak, że śmierć T. G. jest niewątpliwa. Nie potwierdzili tego słuchani przed sądem świadkowie. Świadek A. J. zeznał , że o śmierci T. G. dowiedział z plotek , nie potrafil jednak określić ich źródła. W. Z. i Z. K. zeznali , że o śmierci T. G. powiedziała mu matka wnioskodawcy , nie mówiła jednak kiedy i gdzie zmarła. Również wnioskodawca zeznał, ze o śmierci T. G. dowiedział się od brata, ale nie zna bliższych okoliczności. . W takiej sytuacji brak jest podstaw do uznania, śmierci T. G. za niewątpliwą. Żaden bowiem ze świadków jak również wnioskodawca nie byli naocznymi świadkami śmierci T. G. . Zaznaczyć tez należy, że wszyscy świadkowie i wnioskodawcy zeznali, że z ich wiedzy wynika, ze T. G. zmarła na nowotwór. A skoro tak to jak zaznaczono już wyżej z pewnością sporządzony został akt zgony T. G. . Sporządzenie zaś aktu zgony wyklucza stwierdzenie zgonu. W tym miejscu zaznaczyć tez należy, że w postępowaniach o uznanie za zmarłego i stwierdzenie zgonu sąd nie ponosi odpowiedzialności za rezultat postępowania dowodowego. Sąd nie ma obowiązku wyręczania uczestników w procesowych obowiązkach. Zgodnie bowiem z art. 6 k.c. to wnioskodawca winien wykazać dowody dla potwierdzenia zgłaszanych faktów. Nawet biorąc pod uwagę szczególny rodzaj postępowania jakim jest postępowanie o uznanie za zamarłego i stwierdzenie zgonu, gdzie rola sądu winna być w większym stopniu determinowania działaniem z urzędu, nie wyłącza ogólnych przepisów dotyczących postępowania dowodowego i nie zwalnia zainteresowanych z obowiązku udowodnienia twierdzeń, z których wywodzą korzystne dla siebie skutki prawne, ani nie nakłada na sądy orzekające obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu, poza wnioskami dowodowymi stron. Stwierdzić więc należy, że w sprawie o uznanie za zmarłego i stwierdzenie zgonu znajduje odpowiednie zastosowanie ( art. 13§2 k.p.c. ) norma całego art. 232 k.p.c. Ze zdania pierwszego tego przepisu wynika, że na tych uczestnikach spoczywa obowiązek wskazania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których uczestnicy Ci wywodzą skutki prawne; sąd zaś może dopuścić dowód niewskazany przez uczestników tylko w wyjątkowych wypadkach i w zasadzie w granicach ich wniosków dowodowych. Konsekwentnie wiec na wnioskodawcy , który podniósł fakt lub zarzut spoczywa ciężar udowodnienia jego prawdziwości ( art. 6 k.c. ) .(orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 9.09.2011r., ICSK 12/11 (...) nr (...) ; orzeczenie Sadu najwyższego z dnia 21.04.2004r., IIICK 420/02 LEX nr 399729, orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 12.03.2004r., IICK 65/03 LEX nr 602408). Wnioskodawca zaś nie wskazał na żadne okoliczności uzasadniające wniosek o uznanie za zmarłego lub stwierdzeni zgonu. Z tych tez powodów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 520 §1 k.p.c.