Sygn. akt: VU 117/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2014 roku Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie: Przewodniczący: SSO Mirosława Molenda-Migdalewicz Protokolant : Katarzyna Awsiukiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2014 r. w Legnicy sprawy z wniosku Z. Ż. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o emeryturę na skutek odwołania Z. Ż. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 12 grudnia 2013 roku znak (...) oddala odwołanie Sygn. akt VU 117/14 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. na mocy decyzji z dnia 12 grudnia 2013 r., znak (...) po rozpatrzeniu wniosku z dnia 06 grudnia 2013r. odmówił wnioskodawcy Z. Ż. prawa do emerytury. W uzasadnieniu organ rentowy podał, powołując się na art. 184 ust.1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz na § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , iż wnioskodawca nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach oraz nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających taką pracę. Zdaniem organu rentowego ubezpieczony w dniu wejścia w życie ustawy ( 01 styczeń 1999r. ) udowodnił 30 lat, 2 miesiące i 11 dni stażu sumarycznego oraz nie udowodnił żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych wobec wymaganych 15 lat. Organ nie uwzględnił do pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia wnioskodawcy w (...) Spółdzielni (...) w L. na podstawie świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 31 sierpnia 2006r., gdyż nie określono charakteru pracy zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , a stanowiska pracy nie zostały określone zgodnie z przepisami branżowymi. Ponadto występują rozbieżności w dokumentach co do zajmowanych przez wnioskodawcę stanowisk pracy. W świadectwach wykonywania prac w szczególnych warunkach oraz zaświadczeniu z dnia 29 marca 2001r. podano informację, iż Z. Ż. pracował na stanowiskach "palacz-konserwator" oraz "masarz-wędliniarz", natomiast w świadectwie pracy z dnia 01 września 2006r. widnieje stanowisko "elektryk-konserwator" oraz informacja, iż skarżący nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, iż pracodawca w przypadku zmiany nazewnictwa stanowiska pracy - w stosunku do nazwy wymienionej w resortowych aktach prawnych - zobowiązany jest do wystawienia zaświadczenia stwierdzającego, iż wskazana w świadectwie nazwa stanowiska pracy odpowiada - pod względem rodzaju wykonywanej pracy, zakresu obowiązków - stanowisku wymienionemu w załączniku do zarządzenia resortowego. Pracodawca, jeżeli nastąpiła zmiana nazwy stanowiska pracy - powinien również podać nazwę poprzednią i określić przyczyny tej zmiany. Dnia 10 stycznia 2014r. wnioskodawca wniósł odwołanie od powyższej decyzji ZUS podnosząc, iż przez cały okres zatrudnienia w (...) Spółdzielni (...) pracował wyłącznie na stanowisku palacz-konserwator, następnie masarz-wędliniarz, nigdy nie pracował na stanowisku elektryk-konserwator. W odpowiedzi na powyższe odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując w całości treść zaskarżonej decyzji i argumenty w niej przedstawione. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Z. Ż. , ur. (...) , wykształcenie zawodowe – mechanik samochodowy. Na dzień 01 stycznia 1999r. wykazał 30 lat, 2 miesiące i 11 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Nie przystąpił do OFE. Wiek emerytalny 60 lat osiągnął w dniu (...) r..W dniu 06 grudnia 2013 r. złożył wniosek o emeryturę. ( bezsporne ) W okresie od 15 listopada 1982 r. do 31 grudnia 1998 r. wnioskodawca był zatrudniony w (...) Spółdzielni (...) w L. , w masarni w N. . Był to bardzo mały zakład, zatrudniający 5-6 pracowników. Z tego względu skarżący wykonywał wszystkie prace w masarni: był palaczem CO – rusztowych kotłów parowych typu przemysłowego, pracował przy uboju zwierząt, przy rozbiorze tusz, przy pracach związanych z produkcją wędlin i ich parzeniem oraz wędzeniem, a w razie potrzeby wykonywał także prace konserwatorskie polegające na wymianie żarówek, bezpieczników, zajmował się konserwacją maszyn produkcyjnych i ich drobnymi naprawami, a także wymieniał łożyska w maszynie do mielenia mięsa lub do rozdrabniania mięsa. W masarni były 3 hale : ubój, kotłownia- wędzarnia , produkcja wędlin. Praca przy uboju zwierząt rozpoczynała się od zabicia zwierzęcia, następnie były one za pomocą haków wkładane do kotłów z gorącą wodą, wyciągane i czyszczone z sierści. Przy rozbiórce tusze rozcinane były na połówki i transportowane do chłodni. Ubój był trzy razy w tygodniu. Praca przy produkcji wyrobów wędliniarskich wiązała się z wykonywaniem przez wnioskodawcę różnych czynności, m.in.: obsługi urządzenia do mielenia mięsa tzw. „wilka”, gotowaniem głów zwierząt, produkcją kiełbasy. Mięso należało wynieść z chłodni, wrzucić do maszynki, skręcić i wrzucić na mieszałkę zajmującą się mieszaniem mięsa, którym napełniało się szpryce służące do nadziewania kiełbasy. Gotowanie głów polegało na ich opaleniu, szorowaniu, ugotowaniu i oddzieleniu od kości. Pozyskane w ten sposób mięso służyło do produkcji kaszanki, wątrobianki, salcesonu. Przy produkcji kiełbasy skarżący obcinał związaną kiełbasę jedna od drugiej, nakładał na kij do wędzarni i zakładał na wózki, które były wpychane do komór; zajmował się także wiązaniem szynek i wkładaniem szynek w siatkę. Praca wnioskodawcy przy rusztowych kotłach parowych była związana jednocześnie z pracą w wędzarni, bowiem w tym samym czasie musiał pilnować stanu wędzenia wędlin. Do obowiązków skarżącego należało rozpalenie w rusztowych kotłach parowych i pilnowanie czy utrzymuje się w nich ogień . Para, która powstawała w piecu używana była w zakładzie do gotowania i parzenia wędlin oraz do grzania wody przy uboju. Wnioskodawca wybierał żar z pieców rusztowych, przenosił go do wędzarni znajdującej się piętro niżej i tam w paleniskach pod wędzarniami rozpalał ogień. Z pracą w wędzarni wiązało się samodzielne przygotowanie przez skarżącego drewna na opał, wtoczenie wózków z wędlinami do wędzarek, pilnowanie ognia na palenisku, aby nie poszedł zbyt duży na wędzarnie, parzenie wędlin polegające na wyciąganiu wędlin z wędliniarek i wkładanie ich do tzw. kotłów parzelniczych. Wędzenie trwało przez cały dzień, nawet do 12 godzin i odbywało się 4,5 dni w tygodniu, parzenie 2 razy w tygodniu. W czasie kiedy nie było wędzenia i parzenia wnioskodawca wykonywał prace przy uboju i produkcji wędlin. Dowód: akta ubezpieczeniowe i osobowe wnioskodawcy; zeznania świadków: A. B. – nagranie audio-video- 00:07:57-00:19:34; U. W. - nagranie audio-video- 00:20:38-00:39:00; R. K. - nagranie audio-video- 00:04:11- 00:12:42; S. Z. -nagranie audio-video- 00:13:58-00:18:30; zeznania wnioskodawcy-nagranie audio-video- 00:40:15-01:06:
- Sąd zważył, co następuje: Odwołanie wnioskodawcy nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym urodzonym przed 01 stycznia 1949r., będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 2 i 3 , tj. innym niż 65 lat dla mężczyzn. Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1 , rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . I tak zgodnie z § 4 tego rozporządzenia pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Z mocy art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej cytowane przepisy znajdują zastosowanie w stosunku do ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., którym przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 , jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy ( 01.01.1999r. ) osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa ( ust. 2 ). W sprawie bezspornym był fakt, iż w dacie złożenia wniosku o emeryturę wnioskodawca miał wymagany przepisem art. 27 ustawy emerytalnej okres składkowy i nieskładkowy - 25 lat, nie przystąpił do OFE, osiągnął wymagany ustawą wiek emerytalny 60 lat. Sporną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia Sądu była ocena charakteru zatrudnienia wnioskodawcy w okresie od 15 listopada 1982 r. do 31 grudnia 1998 r. w (...) Spółdzielni (...) w L. , w masarni w N. . Organ rentowy nie uznał powyższego okresu jako pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca wskazywał natomiast, że ma wymagany 15 – letni okres pracy w szczególnych warunkach, bowiem jako taki należy uznać zakwestionowany przez ZUS okres zatrudnienia. Sąd podzielił stanowisko organu rentowego w tym zakresie, że wnioskodawca nie ma wymaganego 15 – letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. są okresy w których praca w szczególnych warunkach wykonywana była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku i tylko praca wymieniona w wykazie A załącznika do rozporządzenia- §2 ust.1 i §4 ust.1 w/w rozporządzenia. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku, i stale - wykonuje pracę w szczególnych warunkach i nie wykonuje w tym czasie żadnych innych czynności nie związanych z zajmowanym stanowiskiem ( por. także wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt III AUa 1308/12, LEX nr 1286495; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt III AUa 1069/12, LEX nr 1312031). Od tej reguły istnieją dwa odstępstwa. Pierwsze z nich dotyczy sytuacji, kiedy inne równocześnie wykonywane prace stanowią integralną część (immanentną cechę) większej całości dającej się zakwalifikować pod określoną pozycję załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Drugie odstępstwo dotyczy przypadków, kiedy czynności wykonywane w warunkach nienarażających na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia mają charakter incydentalny, krótkotrwały, uboczny ( por.wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012 r. ,II UK 233/11, LEX nr 1216852). Dla oceny czy konkretna praca była pracą wykonywaną w szczególnych warunkach decydujące znaczenie ma nie sama nazwa zajmowanego stanowiska a czynności w jej ramach faktycznie wykonywane ( vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt III AUa 1192/12 , LEX nr 1240032; wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt III AUa 1221/12, LEX nr 1294841). Do kognicji Sądu należy zatem samodzielne ustalenie, jakie prace wykonywał wnioskodawca i czy prace te należy zaliczyć do prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( por. także wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt III AUa 910/12, LEX nr 1293579 ). Postępowanie sądowe o świadczenia emerytalno-rentowe regulowane jest przepisami kodeksu postępowania cywilnego , które nie zawiera ograniczeń dotyczących postępowania dowodowego co oznacza, iż okoliczności, od których uzależnione jest prawo do emerytury mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego , w tym także zeznaniami świadków czy opiniami biegłych ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt III AUa 291/12, LEX nr 1223240 ). Po przeprowadzeniu w sprawie postępowania dowodowego, w szczególności z akt ubezpieczeniowych i osobowych wnioskodawcy, jak również z zeznań świadków i wnioskodawcy Sąd uznał, iż wnioskodawca na dzień 01 stycznia 1999 r. nie wykazał 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Jak wynika z zeznań świadków: A. B. , R. K. , U. W. , S. Z. wnioskodawca nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prac wymienionych w wykazie A załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zeznania świadków są spójne i korespondują z zeznaniami wnioskodawcy złożonymi na rozprawie w dniu 07 lipca 2014 r.. Na podstawie tych zeznań Sąd uznał, iż wnioskodawca w spornym okresie od 15 listopada 1982 r. do 31 grudnia 1998 r. będąc zatrudnionym w (...) Spółdzielni (...) w L. , w masarni w N. wykonywał na stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy różne prace: były to zarówno prace związane z ubojem zwierząt, jak również prace związane z rozbiorem tusz, z przygotowywaniem mięsa do wytwarzania wędlin ( obsługa urządzenia do mielenia mięsa tzw. „wilka”, gotowanie głów zwierząt ), prace polegające na przygotowaniu kiełbas, czynności związane z wędzeniem wędlin i ich parzeniem, czynności związane z uruchomieniem pieców rusztowych typu przemysłowego, służących do wytwarzania pary i gotowania wody. Świadkowie wskazali, że w razie potrzeby- związanej w ruchem zakładu - skarżący wykonywał także prace konserwatora. Jak zeznał wnioskodawca w masarni wykonywał przede wszystkim prace palacza i wędzarza, które odbywały się 4- 5 dni w tygodniu. Natomiast w czasie kiedy nie wykonywał prac związanych z wędzeniem i parzeniem wędlin - wykonywał prace przy uboju i produkcji wędlin. Jak wynika z zeznań świadka R. K. ubój odbywał się 3 razy w tygodniu. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Sąd uznał, iż praca w (...) Spółdzielni (...) w L. nie była pracą wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy pracach wymienionych w wykazie A cytowanego rozporządzenia. Za pracę w szczególnych warunkach można uznać pracę wnioskodawcy przy uboju zwierząt, tj. prace wymienione w dziale X, poz.8 wykazu A do Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku (….) i pracę palacza kotłów parowych i rusztowych typu przemysłowego, wymienione w dziale XIV, poz. 1 wykazu. Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie sąd uznał , że wymienione powyżej prace nie były wykonywane przez skarżącego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy . Oprócz tych prac wnioskodawca wykonywał też inne prace związane z ruchem masarni w N. , które nie zostały wymienione w wykazie A Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku (….). Prace te opisane zostały w ustaleniach faktycznych niniejszego uzasadnienia . Jakkolwiek skarżący podnosi ,iż prace przez niego wykonywane w spornym okresie są pracami wymienionymi w wykazie A Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakter - to jednak nie można pominąć z asadniczej – w ocenie sądu – okoliczności w sprawie . Wyżej wymienione Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w wykazie A określa prace, których wykonywanie uważane jest za zatrudnienie w szczególnych warunkach . Z kolei w uchwale Zarządu Głównego CZSR z dnia 25 lipca 1983r. w sprawie pracy wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach w spółdzielczości rolniczej ( Informator dla Spółdzielni nr 15 z dnia 25 sierpnia 1983r. ) – w wykazie A dział X poz. 8– określa stanowiska, na których wykonywane są prace w warunkach szczególnych . Uchwałą Zarządu Głównego CZSR wskazana powyżej nie może być sprzeczne z aktem normatywnym wyższego rzędu jakim jest rozporządzenie , ale winna stanowić jego uzupełnienie . Skoro zatem w dziale X pkt. 8 wykazu A- powołanego powyżej rozporządzenia - nie są wymienione prace masarza-wędliniarza – to nie można uznać pracy na takim stanowisku za zatrudnienie w warunkach szczególnych wymienionych w wykazie A rozporządzenia – na podstawie uchwały Zarządu Głównego CZSR z dnia 25 lipca 1983r. Tym samym za takie zatrudnienie nie można uznać prac wykonywanych przez ubezpieczonego w spornym okresie na stanowisku masarza – wędliniarza , przy pracach wymienionych w ustaleniach faktycznych ni mniejszego uzasadnienia. W wyrokach z dnia : 20 października 2005r. (IUK 41/05 – OSNPUSiSP 2006 nr 19-20, poz. 306) i 21 kwietnia 2004r. (II UK 337/03 - OSNPUSiSP 2004, nr 22, poz. 392) Sąd Najwyższy podkreślił, ż upoważnienie dla właściwych ministrów, kierowników urzędów centralnych i centralnych związków spółdzielczych – nie stwarzało ani podstawy prawnej do wydawania aktów nie pozostających w zgodności z powszechnie obowiązującym prawem, ani nie przewidywało możliwości wykraczania poza wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach, wymienionych w załącznikach do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego. W konsekwencji uchwała Zarządu Głównego CZSR musiała być dostosowane do treści wykazu A rozporządzenia , w których zawarty jest kompletny wykaz prac wykonywanych w szczególnych warunkach. Gdy więc uchwała Zarządu Głównego CZSR określa stanowiska pracy , których wykonywanie uprawnia do nabycia prawa do emerytury w wieku obniżonym – niezgodnie z wykazem A do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego – fakt ten nie wywołuje skutków przewidzianych w art. 32 ustawy emerytalnej . Reasumując zatem dla uprawnień emerytalnych z tytułu zatrudnienia wnioskodawcy w warunkach szczególnych decydujące znaczenie miał fakt, iż w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku (….) jako prace wykonywane w szczególnych warunkach wymienione są tylko prace przy uboju zwierząt oraz prace nie zautomatyzowane palaczy i rusztowych kotłów parowych lub wodnych typu przemysłowego. Pozostałe prace przy rozbiorze mięsa, przy przetwarzaniu mięsa, przy wytwarzaniu wędlin, ich parzeniu i wędzeniu, jak również prace konserwatora polegające na wymianie żarówek, bezpieczników, konserwacji maszyn produkcyjnych i ich drobne naprawy nie są to prace, które zgodnie z zapisami rozporządzenia uprawniają do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 kodeksu postępowania cywilnego oddalił odwołanie Z. Ż. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 12 grudnia 2013r., znak (...) .