Sad powszechny, I ACz 950/14

Sygn. akt I ACz 950/14 POSTANOWIENIE Dnia 28 listopada 2014 roku Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Iwona Wiszniewska Sędziowie: SA Edyta Buczkowska-Żuk SA Maria Iwankiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2014 roku w Szczecinie na posiedzeniu niejawnym w sprawie z powództwa W. W. o zapłatę na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt I C 259/14 postanawia: oddalić zażalenie. SSA E. Buczkowska-Żuk SSA I. Wiszniewska SSA M. Iwankiewicz UZASADNIENIE Postanowieniem z 8 sierpnia 2014 roku Sąd Okręgowy w Koszalinie odrzucił pozew W. W. . Sąd ten wskazał, że powódka określiła w pozwie stronę pozwaną jako Skarb Państwa Urząd Gminy i Miasta w S. . W związku z powyższym pismem z 11 lipca 2014 roku wezwano ją do prawidłowego określenia strony pozwanej, w terminie tygodnia pod rygorem zwrotu pozwu (k. 33). W odpowiedzi powódka ponownie wskazała, że stroną pozwaną jest Skarb Państwa – Urząd Gminy i Miasta w S. . Następnie, w uzupełnieniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych pozwu, pismem z 28 lipca 2014 roku ponownie wezwano powódkę, do prawidłowego określenia strony pozwanej, wyjaśniając jej, że pozwanym może być Skarb Państwa – z podaniem jednostki organizacyjnej albo właściwa Gmina – z podaniem jej prawidłowej nazwy (Urząd Gminy i Miasta w S. nie ma osobowości prawnej i jako taki nie może być pozwany). Dodatkowo pouczono powódkę, że jeśli stroną pozwaną w sprawie jest (...) to obowiązkiem powódki jest to wyraźnie wskazać. Dla wykonania zobowiązania sądowego zakreślono powódce 7 dni, pod rygorem odrzucenia pozwu. W odpowiedzi powódka wskazała, że stroną pozwaną jest Skarb Państwa – Gmina i Miasto S. . W związku z tak określoną stroną pozwaną zgodnie z treścią art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. Sąd pierwszej instancji odrzucił pozew z uwagi na brak zdolności sądowej strony pozwanej. Sąd ten wskazał, że zdolność sądową posiada zarówno Skarb Państwa, jak i samorządowa jednostka organizacyjna, tj. Gmina ( art. 2 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ). Nie ma natomiast takiego podmiotu jak Skarb Państwa – Gmina, gdyż każde z nich stanowi podmiot odrębny. Jeśli więc stroną pozwaną jest Skarb Państwa, to zgodnie z treścią art. 34 k.c. , jest on w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych. Skarb Państwa reprezentują właściwe państwowe jednostki organizacyjne (stationes fisci). Jednostki te, w odróżnieniu od Skarbu Państwa, nie posiadają osobowości prawnej. Pełnią one funkcję reprezentanta interesów Skarbu Państwa i podejmują za niego czynności prawne. Z kolei, jeśli stroną pozwaną jest Gmina, to ona jest podmiotem prawa w ustawowym systemie organizacji samorządu terytorialnego, gdyż posiada osobowość prawną. Wyjaśnić tu dodatkowo należy, że miasto jako jednostka administracyjna, terytorialnie właściwa dla określonej gminy, nie zostało wyposażone w odrębną osobowość prawną, a to oznacza, że z mocy ustawy o samorządzie terytorialnym i przepisów wprowadzających tę ustawę ani z mocy ewentualnego upoważnienia statutowego nie może występować w stosunkach administracyjnych i cywilnoprawnych jako odrębny od gminy podmiot prawny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 stycznia 1999r., I SA 267/98, LEX nr 47249). Z tych względów Sąd pierwszej instancji dwukrotnie wzywał powódkę o sprecyzowanie strony pozwanej, albowiem nie ma takiego podmiotu jak Skarb Państwa – Gmina i Miasto S. . Natomiast zgodnie z treścią art. 202 zd. drugie k.p.c. , jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej okoliczności, które uzasadniają odrzucenie pozwu, jak również niewłaściwy tryb postępowania, brak należytego umocowania pełnomocnika, brak zdolności procesowej pozwanego, brak w składzie jego organów lub niedziałanie jego przedstawiciela ustawowego sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy. Nie ma zatem znaczenia to, że w postanowieniu z 17 czerwca 2014r. referendarz sądowy jako stronę pozwaną wskazał Skarb Państwa – Urząd Miasta i Gminy w S. , albowiem to sąd kieruje postępowaniem i to do sądu należy czuwanie nad prawidłowym ustaleniem stron postępowania, a w przypadku braków w tym zakresie, podjęcie odpowiednich czynności procesowych. Uznając więc, że strona pozwana wskazana przez powódkę, nie posiada zdolności sądowej, pozew został odrzucony. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła powódka wnosząc o jego uchylenie w całości. Wskazała, że stroną pozwaną jest Gmina i Miasto S. . Wniosła o rozpoznanie sprawy i prowadzenie jej w dalszym ciągu. Powódka wskazała, że zasugerowała się postanowieniem sądu o zwolnieniu od kosztów sądowych, w którym jako stronę pozwaną wskazano Skarb Państwa - Urząd Gminy i Miasta S. . Ponadto podała, że pismo z 28 lipca 2014 roku wskazywało na to, że pozwaną może być Skarb Państwa - Gmina i Miasto S. . Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie okazało się niezasadne. Rozważania Sądu Okręgowego były uzasadnione. Zgodnie z treścią art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. , sąd odrzuca pozew, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli powód nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Jednocześnie, w myśl przepisu art. 199 § 2 k.p.c. z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron, sąd odrzuci pozew dopiero wówczas, gdy brak ten nie będzie uzupełniony zgodnie z przepisami kodeksu. Nie może budzić wątpliwości to, że podmiot określony jako Skarb Państwa – Urząd Gminy i Miasta w S. nie posiada zdolności sądowej. Żaden przepis prawa nie przyznaje takiemu podmiotowi zdolności sądowej, żaden przepis prawa nie przewiduje też istnienia takiego podmiotu, jaki wskazała powódka precyzując oznaczenie pozwanego w tej sprawie. Brak zdolności sądowej strony nie może być uzupełniony przez wstąpienie do udziału w sprawie podmiotu mającego tę zdolność zamiast podmiotu, który zdolności tej mieć nie może. Stwierdzić należy, że tego typu przypadek nie zachodzi w sytuacji, gdy brak zdolności sądowej ma być usunięty poprzez pozwanie osoby prawnej w miejsce jej jednostki organizacyjnej. Nie doprowadzi to bowiem do zmiany tożsamości strony, gdyż skoro jednostka taka funkcjonuje w strukturach osoby prawnej, to jej byt jest pochodną istnienia tej osoby, a zatem nie dojdzie do takiej zmiany „strony”, która miałaby walor przekształcenia podmiotowego, czyli takiego, które skutkowałoby wstąpieniem do sprawy podmiotu całkowicie niezależnego i odrębnego od podmiotu, który pierwotnie został wskazany jako strona (por. końcową część uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1985 r. I CZ 89/84 OSNCP 1986/1-2 poz. 16). Mając na uwadze wyżej zaprezentowany pogląd prawny Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, który wezwał powódkę do prawidłowego oznaczenia strony pozwanej. Zastąpienie strony bez dokonywania zmiany podmiotowej powództwa było możliwe, z uwagi na to, że Urząd Gminy i Miasta stanowi organ jednostki samorządu terytorialnego, który - jak wynika dopiero z zażalenia, chciała pozwać powódka. Z akt postępowania wynika natomiast, że Sąd pierwszej instancji dwukrotnie podejmował działania by ustalić podmiot przeciwko któremu pozwana skierowała swój pozew. Zarządzeniem z 9 lipca 2014 roku Sąd ten wezwał powódkę do prawidłowego określenia strony pozwanej. W odpowiedzi powódka podała, że pozwanym jest Skarb Państwa – Urząd Gminy i Miasta w S. . Wobec powyższego Sąd Okręgowy ponownie wezwał powódkę do prawidłowego oznaczenia strony pozwanej, wskazując nawet w tym wezwaniu w jaki sposób należałoby stronę pozwaną oznaczyć przy założeniu, że pozwaną jest Gmina. pomimo tego powódka – w kolejnym już piśmie procesowym dotyczącym tej kwestii, wskazała, że pozwanym jest Skarb Państwa – Gmina Miasto S. . Tak oznaczona przez powódkę strona pozwana także nie posiadała zdolności sądowej, gdyż powódka powinna wskazać, który z tych podmiotów – Skarb Państwa czy też jednostka samorządu terytorialnego, jest w tej sprawie pozywana, tak jak wyjaśniał to Sad Okręgowy w drugim kierowanym do niej wezwaniu. Powódka tego nie uczyniła, stąd też zasadnie Sąd Okręgowy jej pozew odrzucił. W tej sytuacji nie znajdując podstaw do uwzględnienia środka zaskarżenia, Sąd Apelacyjny na podstawie przepisu art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. , orzekł jak w sentencji. Na marginesie można jedynie wskazać, że powódka może skierować do sądu pozew ze stosownym oznaczenie właściwego podmiotu po stronie pozwanej. SSA E. Buczkowska-Żuk SSA I. Wiszniewska SSA M. Iwankiewicz